Buổi lễ diễn ra với những lời chúc văn ôn lại công lao của các thế hệ cha ông đi trước. Ảnh: Lê Văn Chương
Trong ngày 2/3, các họ tộc tổ chức cúng yết để mời các vị thần linh Hoàng Sa về quê hương. Ông Nguyễn Ngọc Thanh, chủ lễ đọc chúc văn nói về lòng thành của dân làng, kính mời các vị thần và hương linh tổ tiên về ngự tại điện thờ. Nội dung được lặp đi lặp lại trong chúc văn là “Cung thỉnh linh hồn các chiến sĩ, cai đội, binh phu thuộc Đội Hoàng Sa, Trường Sa năm xưa đã hy sinh vì chủ quyền đất nước”.
Đông đảo người dân trên đảo và lực lượng vũ trang về dự buổi lễ. Ảnh: Lê Văn Chương
Sáng ngày 3/4, buổi lễ chính thức được tổ chức với sự tham dự của lãnh đạo chính quyền địa phương, bà con nhân dân, các lực lượng vũ trang trên đảo Lý Sơn, diễn ra trong tiếng trống, tiếng chiêng, ốc u. Trên bàn thờ đặt 3 chiếc thuyền được mô phỏng là thuyền câu của lính Hoàng Sa. Các vị bô lão thực hiện các nghi lễ thể hiện sự thành kính, đó là dâng rượu, dâng lễ vật như: heo, gà, xôi, trầu cau.
Nghi lễ dâng rượu cho các vị thần và lính Hoàng Sa được thực hiện trân trọng bằng những chiếc cốc cổ xưa. Ảnh: Lê Văn Chương
Người chủ lễ đọc chúc văn đã nhắc đến công lao của những Hùng binh Hoàng Sa năm xưa đã không quản hy sinh, khó nhọc, năm nào cũng nhận lệnh của triều đình, lên chiếc thuyền thô sơ đi 3 ngày 3 đêm để ra Hoàng Sa, 5 tháng sau trở về kinh thành Huế để nộp hải vật, báo cáo kết quả, bổ sung bản đồ đã vẽ mới, nhận ban thưởng, sau đó trở về quê hương.
Đảo Lý Sơn có làng An Hải và An Vĩnh. Làng An Hải có những Hùng binh Hoàng Sa rất nổi tiếng, đó là Phạm Hữu Nhật, Phạm Quang Ảnh, Võ Văn Hùng, Đặng Văn Siễm. Hiện nay tại quần đảo Hoàng Sa có 2 hòn đảo mang tên Cai đội Hoàng Sa là đảo Quang Ảnh (sử sách ghi là ra Hoàng Sa năm 1815, 1816), đảo Hữu Nhật (ra Hoàng Sa năm 1836 đến 1845).
Các ngư dân tham dự buổi lễ rước 3 chiếc thuyền chở hình nhân thả xuống biển trong tiếng ốc u thổi, tưởng nhớ giây phút lính Hoàng Sa năm xưa lên đường. Ảnh: Lê Văn Chương
Lễ hội đua thuyền Tứ linh được tổ chức sau buổi lễ. Ảnh: Lê Văn Chương
Các tư liệu lịch sử thời nhà Nguyễn ghi chép rất nhiều về Hải đội Hoàng Sa. Sách Đại Nam thực lục chính biên ghi: “Xem từ năm nay về sau, mỗi khi đến hạ tuần tháng giêng, chọn phái thủy quân biền binh và giám thành đáp một chiếc thuyền ô nhằm thượng tuần tháng hai thì đến Quảng Ngãi, giao cho 2 tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, thuê 4 chiếc thuyền của dân hướng dẫn ra xứ Hoàng Sa”.
Lê Văn Chương