Báo Politico đưa tin, theo phán quyết của Hội đồng gồm ba thẩm phán thuộc Tòa án Mỹ về Thương mại quốc tế, Tổng thống Trump đã sử dụng trái phép Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp đặt mức thuế toàn cầu 10% – phương án thay thế được Nhà Trắng triển khai sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ gói thuế quan quy mô lớn trước đó của ông Trump.
Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 cho phép Tổng thống Mỹ áp dụng phụ phí nhập khẩu tạm thời tối đa 15% trong thời hạn không quá 150 ngày khi Washington đối mặt với “các vấn đề nghiêm trọng về cán cân thanh toán quốc tế”.
Tuy nhiên, các bang kiện tụng và giới luật sư cho rằng, điều khoản này chưa từng được sử dụng để triển khai chính sách thuế quan toàn cầu quy mô lớn như cách ông Trump áp dụng.
Trong phán quyết, hai thẩm phán Mark Barnett và Claire Kelly – đều được bổ nhiệm dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama – nhấn mạnh, sắc lệnh thuế quan của ông Trump ban hành hồi tháng 2 là “vô hiệu” và các mức thuế áp lên nguyên đơn “không được pháp luật cho phép”. Thẩm phán Timothy Stanceu, người được cựu Tổng thống George W. Bush bổ nhiệm, đưa ra ý kiến phản đối.
Hai thẩm phán Mark Barnett và Claire Kelly đã yêu cầu chính quyền Mỹ ngừng thu các khoản thuế này đối với bang Washington cùng hai công ty khởi kiện chính sách.
Tuy nhiên, tòa án không ban hành lệnh miễn giảm trên phạm vi toàn quốc đối với hàng trăm nghìn nhà nhập khẩu Mỹ đang chịu ảnh hưởng từ mức thuế mới. Dù vậy, phán quyết được đánh giá là tạo tiền lệ pháp lý quan trọng cho các doanh nghiệp khác muốn theo đuổi các vụ kiện tương tự.
Vụ kiện do 24 bang mà đảng Dân chủ lãnh đạo cùng hai doanh nghiệp là công ty nhập khẩu gia vị Burlap & Barrel cùng hãng đồ chơi Basic Fun! khởi xướng. Song, hội đồng xét xử cho rằng, chỉ bang Washington và hai công ty trên có đủ tư cách pháp lý để được hưởng lệnh miễn trừ.
Giới chuyên gia thương mại nhận định, quyết định của tòa là một đòn giáng mạnh vào nỗ lực của ông Trump nhằm duy trì chương trình thuế quan toàn cầu, dù phần lớn doanh nghiệp Mỹ vẫn sẽ tiếp tục phải nộp thuế trong thời gian chính quyền kháng cáo do phạm vi áp dụng hạn chế.
Trong khi đó, chính quyền của Tổng thống Trump vẫn đang tìm cách khôi phục phần còn lại trong chương trình thuế quan thông qua các cơ sở pháp lý khác.
Hồi tháng 3, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã mở các cuộc điều tra đối với hàng chục quốc gia theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 – động thái được dự báo có thể dẫn tới các vòng áp thuế diện rộng mới trong mùa Hè năm nay.
Nhà Trắng hiện chưa đưa ra phản hồi với các yêu cầu bình luận về phán quyết trên của Tòa án.
Theo luật sư Tim Brightbill của hãng luật Wiley Rein, chính quyền Tổng thống Trump “chắc chắn sẽ kháng cáo quyết định này”. Việc kháng cáo sẽ đưa phán quyết lên Tòa án Phúc thẩm Liên bang Mỹ, nơi trước đây đã từng ra phán quyết chống lại các mức thuế riêng biệt mà ông Trump áp đặt theo thẩm quyền “khẩn cấp”.
Bảo Minh