Động thái huy động vốn xuất phát từ một mục tiêu chiến lược rất đặc thù: thiết lập mức định giá rõ ràng nhằm giữ chân đội ngũ nhân viên đang được trả lương bằng quyền chọn cổ phiếu, đồng thời đảm bảo những bộ óc tài năng này không bị các đối thủ cạnh tranh nhòm ngó và lôi kéo.
Với mức định giá tiềm năng có thể vượt qua con số 20 tỉ USD, DeepSeek đang nỗ lực bảo vệ tài sản lớn nhất của mình là nguồn nhân lực chất lượng cao giữa một thị trường công nghệ đầy biến động.
Giữ chân nhân tài bằng quyền chọn cổ phiếu
Theo thông tin từ những người am hiểu vấn đề, dù DeepSeek không sở hữu dòng tiền tự do dồi dào như các đối thủ cạnh tranh có quy mô lớn hơn, công ty hoàn toàn không có nhu cầu cấp bách hoặc đáng kể nào đối với nguồn vốn từ bên ngoài. Thay vào đó, đợt huy động vốn này chủ yếu nhằm mục đích xoa dịu và tạo sự an tâm cho các nhà nghiên cứu cốt lõi của công ty.
DeepSeek muốn tạo sự an tâm cho đội ngũ nhân sự.
Trong thời gian qua, một số nhân sự quan trọng đã quyết định rời đi để đầu quân cho các đối thủ có mức định giá tăng vọt trong năm ngoái. Đối với các kỹ sư và chuyên gia trí tuệ nhân tạo hàng đầu, quyền chọn cổ phiếu thường chiếm một phần rất lớn trong tổng thu nhập của họ. Do đó, một mức định giá công ty rõ ràng trên thị trường sẽ giúp họ hình dung được giá trị thực tế của những quyền chọn mà mình đang nắm giữ, từ đó tạo ra động lực cống hiến lâu dài.
Số tiền huy động dự kiến sẽ chỉ là một con số tượng trưng ở mức vài trăm triệu USD, thấp hơn rất nhiều so với con số hàng tỉ USD mà các công ty cùng ngành thường kêu gọi để phát triển cơ sở hạ tầng.
Người sáng lập DeepSeek là ông Liang Wenfeng cũng đang cân nhắc các phương án thay thế để thiết lập định giá công ty, bao gồm việc mua lại cổ phần hoặc áp dụng phương pháp định giá dựa trên hiệu suất hoạt động, phòng trường hợp các điều khoản gọi vốn không thể đi đến thống nhất. Công ty khởi nghiệp này đã khiến cả thế giới kinh ngạc vào năm ngoái khi phát hành mô hình R1. Sản phẩm này tự hào sở hữu các khả năng xử lý ngôn ngữ và logic tiệm cận với những hệ thống tiên tiến của Mỹ như ChatGPT nhưng lại tiêu tốn một mức chi phí vận hành và đào tạo thấp hơn rất nhiều.
Bất chấp sự nổi tiếng đến một cách bất ngờ, ông Liang trước đây đã từng từ chối nhiều nhà đầu tư bên ngoài. Ông lựa chọn tập trung toàn lực vào công tác nghiên cứu khoa học cơ bản thay vì vội vã thương mại hóa sản phẩm để tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.
Cho đến nay, ông vẫn tự mình tài trợ cho mọi hoạt động của công ty bằng nguồn tiền khổng lồ trích từ quỹ giao dịch định lượng cá nhân của mình.
Bài toán định giá khi huy động vốn và sức ép từ các đối thủ lớn
Đối với các tổ chức tài chính truyền thống, việc DeepSeek thiếu một mô hình kinh doanh tạo ra doanh thu rõ ràng có thể là rào cản lớn cản trở việc rót vốn.
Đối với các nhà đầu tư chiến lược, những người thường tìm kiếm sức mạnh hiệp đồng với hoạt động kinh doanh của chính họ thông qua các thương vụ, sự miễn cưỡng của ông Liang trong việc chia sẻ thông tin vượt ra ngoài những con số tài chính cơ bản nhất cũng tạo ra một thách thức không nhỏ.
Một nguồn tin thân cận với các cuộc đàm phán nhận định rằng đây hoàn toàn không phải là một khoản đầu tư thông thường. Quyết định hợp lý nhất đối với DeepSeek là thu hút những đối tác có năng lực mạnh mẽ về điện toán đám mây để đáp ứng trực tiếp nhu cầu tiêu thụ sức mạnh xử lý khổng lồ của công ty.
Nguồn tin này cho biết thêm: “Nếu không, các quỹ đầu tư được nhà nước hậu thuẫn và không phải chịu áp lực về hiệu suất sinh lời ngắn hạn có thể là những ứng cử viên phù hợp nhất”.
Trong vài tháng qua, DeepSeek đã chứng kiến sự ra đi của một số nhà nghiên cứu chủ chốt. Theo những nguồn tin nắm rõ tình hình biến động nhân sự, ông Guo Daya - một trong những tác giả chính của tài liệu nghiên cứu mô hình R1 - đã quyết định gia nhập ByteDance. Cùng lúc đó, một nhân vật kỳ cựu thuộc nhóm huấn luyện mô hình của DeepSeek là ông Wang Bingxuan cũng đã chuyển sang làm việc cho tập đoàn Tencent.
Dù mức lương trả bằng tiền mặt của DeepSeek được đánh giá là rất cạnh tranh trên thị trường lao động công nghệ cao, sự thiếu vắng một định giá công ty minh bạch đã đặt họ vào thế bất lợi. Khó khăn này xuất hiện khi họ phải đối đầu với những gã khổng lồ công nghệ như Alibaba và Tencent, đồng thời phải chống lại sức hút từ các công ty khởi nghiệp khác trong cùng lĩnh vực.
Để thấy rõ sự chênh lệch này, chúng ta có thể nhìn vào định giá của các đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Moonshot - đơn vị vận hành các mô hình trí tuệ nhân tạo Kimi - đã được định giá ở mức 18 tỉ USD trong vòng gọi vốn gần đây nhất.
Hai nhà phát triển trí tuệ nhân tạo khác được niêm yết tại Hồng Kông là MiniMax và Zhipu hiện đang được định giá lần lượt ở mức 34 tỉ USD và 58 tỉ USD. Những con số khổng lồ này mang lại một sự đảm bảo tài chính rất lớn cho các nhân viên đang nắm giữ cổ phần.
Tuy nhiên, những người am hiểu về nỗ lực gọi vốn của DeepSeek cho biết chỉ có một số lượng nhỏ các nhà nghiên cứu quyết định rời đi. Phần lớn đội ngũ nhân viên vẫn đang cống hiến hết mình cho phương pháp tiếp cận đầy tính lý tưởng của ông Liang.
Công ty hiện vẫn duy trì một môi trường làm việc vô cùng linh hoạt cùng cấu trúc báo cáo tuyến tính đặc trưng của một phòng thí nghiệm nghiên cứu, điều mà các kỹ sư rất khó có thể tìm thấy ở các tập đoàn thương mại lớn.
Một chuyên gia kết luận rằng nếu sự chắc chắn về mặt định giá được đảm bảo, DeepSeek hoàn toàn có thể tiếp tục làm những gì họ giỏi nhất. Đó là nỗ lực theo đuổi trí tuệ nhân tạo tối thượng bất chấp mọi ồn ào và áp lực thương mại xung quanh.
Bùi Tú