Tôm Việt Nam xuất sang Mỹ gặp áp lực từ thuế, sức mua, đến giá cả, 'thoát hiểm' bằng cách nào?

một giờ trướcBài gốc

Quý I sụt giảm kim ngạch xuất khẩu, quý II chịu thêm áp lực

Nhìn chung, xuất khẩu tôm của Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026 vẫn tiếp tục giữ được đà tăng trưởng dương, với mức tăng 15%, và kim ngạch đạt khoảng 1,5 tỉ USD. Đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng này chính là kim ngạch xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc và Hồng Kông. Tính chung 4 tháng, kim ngạch xuất khẩu tôm đóng góp khoảng 40% vào tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản.

Thế nhưng, số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho thấy, trong 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu tôm sang thị trường Mỹ chỉ đạt hơn 95 triệu USD, giảm tới hơn 28% so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất khẩu tôm vào thị trường Mỹ xếp cuối trong Top 5. Trong đó, thị trường Trung Quốc và Hồng Kông đứng đầu với kim ngạch xuất khẩu hơn 440 triệu USD, gấp 4,6 lần so với kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ, tiếp theo là thị trường các quốc gia trong hiệp định CPTPP, EU, Nhật Bản.

Nguồn: VASEP

Sang tháng 5, xuất khẩu tôm vào Mỹ tiếp tục gặp áp lực. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tôm hiện vẫn là nhóm hàng chịu sức ép lớn nhất tại thị trường Mỹ.

Một trong những yếu tố gây áp lực lớn chính là kết quả sơ bộ kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 do Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố ngày 13/5/2026. Theo đó, mức thuế chống bán phá giá sơ bộ cho 2 doanh nghiệp Việt Nam bị đơn là 10,76% và 6,30%, còn lại là mức 7,56% đối với nhóm doanh nghiệp được hưởng mức thuế riêng. Đây dù chưa phải là kết quả có hiệu lực cuối cùng, nhưng đủ khiến cho các nhà nhập khẩu và mua hàng từ Mỹ bị ảnh hưởng về tâm lý và từ đó gây thêm sức ép trong quá trình đàm phán giá.

Sức mua tại thị trường Mỹ chậm lại

Ngoài vấn đề thuế, thị trường tôm tại Mỹ cũng đang cho thấy diễn biến không thuận lợi. Đó chính là sức mua trên thị trường tôm ở Mỹ cũng đang sụt giảm. Đơn cử, các đơn hàng nhập khẩu tôm của Mỹ trong tháng 3/2026 chỉ đạt 56.523 tấn, giảm 19% so với cùng kỳ. Lũy kế quý I, thị trường Mỹ nhập khẩu 181.656 tấn tôm, giảm 11% so với cùng kỳ. Nhu cầu mặt hàng tôm tại thị trường Mỹ theo dự báo sẽ chưa quay trở lại đà hồi phục một cách nhanh chóng. Nguyên nhân do các chi phí tăng cao, từ thuế nhập khẩu mới 10% đến chi phí vận chuyển, giá mua, khiến cho các nhà nhập khẩu Mỹ giảm mua. Nhưng quan trọng hơn cả là người tiêu dùng Mỹ cũng giảm bớt chi tiêu.

Nguồn: VASEP

Sức mua giảm nhưng lại có nghịch lý là mặt hàng tôm đã tăng giá mạnh tại Mỹ. Giá bán lẻ tôm tăng lên mức 9,64 USD/pound - mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Theo VASEP, thị trường Mỹ đang bước vào trạng thái “tăng giá – giảm lượng”. Người tiêu dùng có xu hướng thay đổi hành vi mua sắm: giảm khối lượng mỗi lần mua, chờ khuyến mại, chuyển sang sản phẩm giá thấp hơn. Diễn biến hiện nay cho thấy người tiêu dùng Mỹ đang cân nhắc kỹ hơn giữa giá bán và giá trị nhận được.

Khó cạnh tranh hơn về giá

VASEP đưa ra nhận định, trong bối cảnh hiện tại, doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu tôm sang thị trường Mỹ sẽ khó có được lợi thế nếu chỉ cạnh tranh bằng giá đơn thuần vì nhiều nguyên nhân.

Dư địa của tôm Việt Nam vẫn nằm ở phân khúc chế biến sâu, sản phẩm tiện lợi, đóng gói nhỏ, phục vụ tiêu dùng gia đình và các dòng sản phẩm có khả năng tạo khác biệt tại kênh bán lẻ.

VASEP

Thứ nhất là sức ép cạnh tranh về giá trực tiếp từ các đối thủ lớn ngay tại thị trường Mỹ là Ecuador, Ấn Độ và Indonesia. Thứ hai, mức thuế chống phá giá sơ bộ lên tới 10,76% đối với một số doanh nghiệp Việt có thể sẽ bào mòn biên lợi nhuận và thu hẹp dự địa khuyến mãi hay giảm giá. Thứ ba, xung đột Trung Đông đã khiến chi phí vận tải biển leo thang và thời gian giao hàng kéo dài hơn, ảnh hưởng đến giá sản phẩm xuất khẩu và biên lợi nhuận của doanh nghiệp, đồng thời còn tiềm ẩn rủi ro trên đường vận chuyển.

Nguồn: VASEP

Từ 3 yếu tố trên trực tiếp hoặc gián tiếp dẫn đến sức ép đối với mặt hàng tôm xuất khẩu của Việt Nam: Muốn cạnh tranh, phải tạo được lợi thế về giá. Song ngay trong cuộc đấu về giá, một số quốc gia khác cũng có thế mạnh.

Theo VASEP, cách thứ hai để cạnh tranh và đó cũng chính là hướng đi phù hợp hơn, chính là tập trung vào hàng chế biến, hàng giá trị gia tăng và các phân khúc mà Việt Nam có thế mạnh về chất lượng, chế biến và độ ổn định. Xu hướng này càng rõ hơn khi số liệu nhập khẩu cho thấy chỉ một số dòng chế biến sâu giữ nhịp tốt hơn mặt bằng chung, thay vì xuất khẩu mặt hàng tôm chế biến thô.

Thế Lâm

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/tom-viet-nam-xuat-sang-my-gap-ap-luc-tu-thue-suc-mua-den-gia-ca-thoat-hiem-bang-cach-nao-252453.html