Tôn vinh di sản, lan tỏa giá trị văn hóa tâm linh

2 giờ trướcBài gốc

Tôn vinh di sản, bồi đắp giá trị cộng đồng

Phát biểu khai mạc, ông Lê Công Đông - Phó Chủ tịch UBND phường Hòa Xuân cho biết, tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ của người Việt đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2016. Đây là minh chứng cho chiều sâu văn hóa và đời sống tâm linh phong phú của dân tộc. Trong dòng chảy ấy, Lễ hội Bửu Đản Thánh Mẫu Đệ Tam Thoải Cung được gìn giữ qua nhiều thế hệ, trở thành sinh hoạt văn hóa đặc sắc của địa phương. Việc tổ chức lễ hội không chỉ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng chính đáng mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản, giáo dục truyền thống, củng cố khối đại đoàn kết và khẳng định vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững.

Nghi thức thả chim bồ câu cầu quốc thái, dân an tại lễ khai mạc.

Được biết, trong tín ngưỡng thờ Mẫu, Lễ Mẫu giữ vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần người Việt. Đây không chỉ là nghi lễ tôn vinh các vị Thánh Mẫu mà còn chứa đựng nhiều giá trị nhân văn sâu sắc. Các Thánh Mẫu được xem là hiện thân của các yếu tố tự nhiên như trời, đất, sông nước, núi rừng - biểu trưng cho sự che chở, nuôi dưỡng con người. Nghi lễ cũng thể hiện sự tôn kính đối với phụ nữ - những người giữ vai trò quan trọng trong gia đình và xã hội. Lễ hội còn là dịp để cộng đồng gặp gỡ, giao lưu, thắt chặt đoàn kết; đồng thời bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa dân gian thông qua hát văn, múa thiêng, trang phục truyền thống… qua đó bồi đắp tinh thần con người, tìm sự an yên và cân bằng cuộc sống.

Đại diện cộng đồng tín ngưỡng thờ Mẫu tại Đà Nẵng, ông Trần Văn Hòa - Trưởng Ban quản lý Tam Giang cho biết, Đạo Mẫu là tín ngưỡng bản địa có nguồn gốc lâu đời. Trong đạo Mẫu, việc tôn thờ các Mẫu không chỉ với tư cách là hiện thân của bản thể tự nhiên "mẹ mưa, mẹ sấm, mẹ chớp, mẹ tứ pháp, mẹ ngũ hành..." mà còn là lực lượng cai quản các vùng của tự nhiên: Mẫu Thiên cai quản vùng trời, Mẫu Địa cai quản vùng đất, Mẫu Thoải cai quản vùng nước, Mẫu Thượng Ngàn cai quản vùng rừng. Cũng chính vì vậy mà Mẫu hiện thân của Mẹ tự nhiên có thể che chở, mang lại những điều tốt lành cho con người. Thờ đạo Mẫu thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn", lòng biết ơn thiên nhiên và những người có công với dân tộc - nét đặc trưng trong bản sắc văn hóa Việt Nam. Chính vì ý nghĩa và giá trị thiêng liêng ấy, Ban quản lý Tam Giang luôn gìn giữ, liên tục khơi nguồn và lan tỏa tinh thần nét đẹp văn hóa tâm linh của người Việt trong tín ngưỡng thờ Mẫu.

Lễ hội năm nay diễn ra trong 3 ngày (từ ngày 7 đến 9-4) với nhiều hoạt động phong phú, kết hợp hài hòa giữa phần lễ và phần hội như: khai mạc, chánh tế, rước kiệu tuần du; cùng các hoạt động văn hóa - nghệ thuật như diễn xướng chầu văn, thi thư pháp, trò chơi dân gian, trang trí lều trại, trưng bày sản phẩm. Với sự tham gia của 45 khu dân cư chia thành 10 cụm, lễ hội thực sự trở thành ngày hội lớn, góp phần lan tỏa tinh thần đoàn kết và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của phường Hòa Xuân.

Hát chầu văn - linh hồn của nghi lễ thờ Mẫu

Trong khuôn khổ lễ khai mạc và chương trình nghệ thuật diễn ra tối cùng ngày, đại biểu và người dân được thưởng thức các tiết mục hát Chầu văn trong nghi lễ hầu đồng - một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo, kết hợp giữa thơ ca dân gian, âm nhạc truyền thống và nghệ thuật diễn xướng, tạo nên một chỉnh thể vừa giàu giá trị thẩm mỹ, vừa mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Lời văn chầu thường viết theo thể lục bát hoặc song thất lục bát, giàu hình ảnh, ca ngợi công đức các vị Thánh, tái hiện tích xưa và gửi gắm ước nguyện về quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, gia đình hạnh phúc.

Biểu diễn hát Chầu văn trong nghi thức hầu đồng tại lễ khai mạc.

Nếu hầu đồng là nghi thức trung tâm - nơi thanh đồng hóa thân vào các vị Thánh - thì hát chầu văn chính là "linh hồn" của nghi lễ, kết nối con người với thế giới tâm linh. Hát chầu văn hình thành và phát triển song hành với tín ngưỡng thờ Mẫu - tín ngưỡng tôn vinh hình tượng người Mẹ, biểu tượng của sự sinh sôi và che chở. Theo các nhà nghiên cứu, loại hình này xuất hiện từ khoảng thế kỷ XV -XVI, phát triển mạnh dưới thời Lê - Nguyễn và đạt đỉnh cao vào cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX…

So với chầu văn phía Bắc, chầu văn khu vực miền Trung mang sắc thái riêng nhờ sự giao thoa với hò Huế, hát chèo, dân ca Khu 5, cùng làn điệu của đồng bào dân tộc thiểu số và âm nhạc Chăm, tạo nên sự đa dạng, độc đáo riêng có.

Chia sẻ thêm về loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo này, anh Phan Văn Phước (34 tuổi, TP Huế), người có hơn 15 năm gắn bó với hát chầu văn cho biết, anh mê chầu văn từ bé qua cha anh. Theo anh, lời ca trong chầu văn bắt nguồn từ các câu chuyện lịch sử, tái hiện hào khí cha ông, giúp người nghe hiểu thêm và thêm yêu hơn truyền thống dân tộc. Anh Phước bày tỏ mong muốn cộng đồng chung tay gìn giữ giá trị của hát chầu văn và tín ngưỡng thờ Mẫu để di sản được bảo tồn bền vững.

Thi đấu cờ tướng tại lễ hội.

Là tín đồ theo đạo Mẫu nhiều năm, chị Lê Thị Bé Liên - thủ am tại phường Hòa Xuân cho hay, với những giá trị văn hóa và tâm linh sâu sắc của đạo Mẫu nên chị luôn hướng về. Theo chị, trước đây, từng có một số trường hợp lợi dụng tín ngưỡng để thực hành mê tín dị đoan, "mượn đạo tạo đời", ảnh hưởng đến nét đẹp truyền thống của đạo Mẫu. Tuy nhiên, số này không nhiều. Hiện nay, với sự quan tâm của các cấp chính quyền, tín ngưỡng thờ Mẫu ngày càng được định hướng theo hướng lành mạnh, nhân văn; từng bước loại bỏ biểu hiện lệch chuẩn, góp phần bảo tồn bền vững tín ngưỡng bản địa đã tồn tại qua nhiều thế hệ.

Cũng theo chị Bé Liên, lễ hội năm nay được tổ chức trang nghiêm, nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ chính quyền địa phương; đặc biệt công tác bảo đảm an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy cũng như an toàn giao thông đã được lực lượng Công an phường Hòa Xuân triển khai đồng bộ, chuyên nghiệp, góp phần giúp lễ hội diễn ra an toàn, thông suốt.

P.Thủy

Nguồn CAĐN : https://cadn.com.vn/ton-vinh-di-san-lan-toa-gia-tri-van-hoa-tam-linh-post339479.html