Sáng 4-6, phát biểu tại lễ khai mạc Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng Đại hội diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Đại hội lần này không chỉ là đại hội nhiệm kỳ của tổ chức Công đoàn mà còn là thời điểm để xác định hướng đổi mới nhằm xây dựng Công đoàn Việt Nam thực sự là chỗ dựa của người lao động. Đây là cầu nối bền chặt giữa Đảng, Nhà nước với giai cấp công nhân và là lực lượng góp phần xây dựng đất nước trong kỷ nguyên mới.
Công đoàn không thể hiện đại nếu chủ yếu hoạt động bằng giấy tờ, hội họp và khẩu hiệu
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, giai cấp công nhân luôn là lực lượng tiên phong, là nòng cốt của liên minh công nhân - nông dân - trí thức. Đây là lực lượng trực tiếp tạo ra của cải vật chất, xây dựng nền tảng kinh tế - kỹ thuật của đất nước, đồng thời thể hiện tinh thần tổ chức, kỷ luật, đoàn kết và bản lĩnh chính trị.
Từ nhà máy, công trường, hầm mỏ, bến cảng, khu công nghiệp, khu chế xuất đến các lĩnh vực dịch vụ, công nghệ, logistics, năng lượng, y tế, giáo dục, tài chính và kinh tế số hiện nay đều có sự đóng góp của giai cấp công nhân, người lao động.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam. Ảnh: CTV
Nhìn lại thời gian qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động, thị trường lao động thay đổi nhanh, đời sống công nhân còn nhiều khó khăn, tổ chức Công đoàn Việt Nam đã có nhiều nỗ lực đáng ghi nhận.
Các cấp công đoàn đã tham gia xây dựng chính sách, pháp luật; chăm lo việc làm, thu nhập, phúc lợi, nhà ở, điều kiện lao động. Các đơn vị cũng tổ chức nhiều phong trào thi đua yêu nước, lao động giỏi, lao động sáng tạo và hỗ trợ đoàn viên, người lao động khi gặp khó khăn.
Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng cho rằng cần nhìn thẳng vào những hạn chế còn tồn tại.
Một số hoạt động công đoàn còn nặng tính hành chính, phong trào, chưa đi sâu vào những vấn đề người lao động cần nhất. Năng lực đại diện, đối thoại và bảo vệ quyền lợi người lao động ở một số nơi còn hạn chế.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định không có nền công nghiệp hiện đại nếu thiếu đội ngũ công nhân hiện đại. Không có năng suất lao động cao nếu người lao động không được đào tạo, chăm lo, bảo vệ và khơi dậy khát vọng cống hiến.
Không thể có phát triển bền vững nếu đời sống của công nhân, người lao động còn khó khăn, nếu tiếng nói chính đáng của người lao động chưa được lắng nghe đầy đủ.
Công đoàn cơ sở tại không ít doanh nghiệp còn yếu, chưa đủ khả năng nắm bắt, phản ánh và giải quyết kịp thời những bức xúc của đoàn viên.
Đời sống của một bộ phận công nhân, đặc biệt là lao động tại khu công nghiệp, khu chế xuất, lao động di cư, lao động phi chính thức, lao động phổ thông, lao động thời vụ vẫn còn khó khăn về thu nhập, nhà ở, trường học cho con, y tế, văn hóa và an sinh.
Trong khi đó, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa đang làm thay đổi nhanh việc làm, kỹ năng và quan hệ lao động.
Từ thực tế đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Công đoàn phải đổi mới nhanh hơn, sâu hơn và thực chất hơn.
"Công đoàn không thể mạnh nếu xa công nhân. Công đoàn không thể hấp dẫn nếu người lao động không thấy quyền lợi của mình được bảo vệ tốt hơn. Công đoàn không thể hiện đại nếu vẫn chủ yếu hoạt động bằng giấy tờ, hội họp và khẩu hiệu", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Thành công của công đoàn phải đo bằng niềm tin của người lao động
Định hướng nhiệm vụ nhiệm kỳ tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Công đoàn Việt Nam tập trung vào sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Thứ nhất, xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh, xứng đáng là lực lượng tiên phong trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Theo đó, người công nhân hôm nay không chỉ cần sự cần cù mà còn cần tri thức, kỹ năng, kỷ luật lao động, năng lực làm chủ công nghệ và tinh thần đổi mới sáng tạo.
Công đoàn cần phối hợp với Nhà nước, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo để nâng cao trình độ nghề nghiệp, kỹ năng số và khả năng thích ứng cho người lao động.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh mỗi công nhân phải có cơ hội học tập suốt đời. Mỗi khu công nghiệp không chỉ có nhà máy mà còn cần có thiết chế văn hóa, nhà ở, trường học, y tế và môi trường sống an toàn, nhân văn.
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam. Ảnh: CTV
Thứ hai, lấy đoàn viên và người lao động làm trung tâm của mọi hoạt động công đoàn.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, mọi chương trình, kế hoạch, phong trào đều phải trả lời được câu hỏi: người lao động được gì, quyền lợi nào được bảo vệ, khó khăn nào được tháo gỡ và tiếng nói nào được lắng nghe.
Hiệu quả hoạt động công đoàn không thể chỉ đo bằng số cuộc họp, số văn bản hay số phong trào mà phải đo bằng niềm tin của đoàn viên, sự hài lòng của người lao động. Kết quả này còn được tính bằng chất lượng thỏa ước lao động tập thể, số vụ việc được bảo vệ thành công và mức độ cải thiện đời sống tại cơ sở.
Ở đâu có người lao động thì ở đó phải có công đoàn. Ở đâu quyền lợi chính đáng của người lao động bị ảnh hưởng thì ở đó công đoàn phải có tiếng nói.
Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ công đoàn cơ sở, coi cơ sở là địa bàn quyết định sức sống của tổ chức. Công đoàn cấp trên phải hướng mạnh về cơ sở, hỗ trợ về pháp lý, kỹ năng thương lượng, đối thoại, xử lý tranh chấp, truyền thông, dữ liệu và phương pháp vận động người lao động.
Cán bộ công đoàn cơ sở phải gần công nhân, hiểu công nhân, lắng nghe và bảo vệ công nhân bằng pháp luật, bằng đối thoại và trách nhiệm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh không thể để công đoàn cơ sở chỉ là nơi tổ chức phong trào, thu đoàn phí, phát quà dịp lễ, Tết. Công đoàn cơ sở phải trở thành nơi người lao động tìm đến khi gặp vướng mắc về hợp đồng, tiền lương, bảo hiểm, an toàn lao động, điều kiện làm việc, nhà ở, đời sống gia đình và các vấn đề thiết thân hằng ngày.
Thứ tư, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động phải được xử lý hài hòa.
Doanh nghiệp phát triển thì người lao động phải có việc làm, thu nhập và điều kiện sống tốt hơn. Người lao động yên tâm, gắn bó và sáng tạo thì doanh nghiệp mới phát triển bền vững.
Công đoàn cần nâng cao năng lực đối thoại tại nơi làm việc, phòng ngừa tranh chấp từ sớm, từ cơ sở; lắng nghe phản ánh trước khi trở thành bức xúc; giải quyết mâu thuẫn trước khi hình thành điểm nóng.
Đồng thời, tổ chức cần khuyến khích doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu nhưng phải bảo đảm tuân thủ pháp luật lao động, an toàn lao động, đóng bảo hiểm đầy đủ và chăm lo đời sống người lao động.
Thứ năm, xây dựng Công đoàn Việt Nam hiện đại, chuyên nghiệp, số hóa, minh bạch và đủ năng lực đại diện. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh công đoàn số không chỉ dừng ở phần mềm quản lý đoàn viên mà phải giúp người lao động phản ánh kiến nghị, được tư vấn pháp luật, tra cứu quyền lợi, đăng ký hỗ trợ và tham gia đánh giá hoạt động công đoàn.
Đội ngũ cán bộ công đoàn cần được đào tạo chuyên nghiệp hơn về pháp luật lao động, an sinh xã hội, truyền thông số, dữ liệu, quản trị tổ chức và xử lý khủng hoảng.
Thứ sáu, Công đoàn phải tham gia tích cực hơn vào xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và củng cố nền tảng xã hội của Đảng trong giai cấp công nhân.
Công đoàn cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước, ý thức công dân, kỷ luật lao động, đạo đức nghề nghiệp và khát vọng cống hiến cho đoàn viên, người lao động.
Đồng thời, tổ chức cần phát hiện, bồi dưỡng và giới thiệu nhiều công nhân ưu tú để Đảng xem xét kết nạp, qua đó nâng cao vai trò của công nhân trực tiếp sản xuất trong các nhà máy, công trường và doanh nghiệp.
Kết thúc bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục phối hợp, tạo điều kiện để Công đoàn hoạt động hiệu quả hơn.
Các chính sách về tiền lương, nhà ở, bảo hiểm, đào tạo nghề, an toàn lao động và thiết chế văn hóa công nhân cần được triển khai thực chất, có kiểm tra, giám sát và tạo ra kết quả cụ thể.
Ngay sau Đại hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khẩn trương cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội thành chương trình hành động rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả để tinh thần Đại hội đi vào từng cấp công đoàn, từng khu công nghiệp, từng doanh nghiệp và từng người lao động.
Tiếp thu 6 nhóm ý kiến chỉ đạo
Ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là định hướng lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với phong trào công nhân và hoạt động công đoàn thời gian tới.
Đại hội nghiêm túc tiếp thu 6 nhóm ý kiến chỉ đạo để bổ sung, cụ thể hóa vào văn kiện và chương trình hành động, xây dựng Công đoàn Việt Nam vững mạnh toàn diện, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ trong tình hình mới.
VIẾT LONG