Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Đối thoại Shangri-La: Khẳng định vị thế Việt Nam trong cấu trúc an ninh khu vực

2 giờ trướcBài gốc

Tối 29-5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại phiên khai mạc Đối thoại Shangri-La - diễn đàn an ninh uy tín hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Nhân sự kiện này, báo Pháp Luật TP.HCM đã có cuộc trao đổi với TS Trần Mỹ Hải Lộc – Trợ lý Trưởng Khoa, Khoa Quan hệ quốc tế, Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF) về ý nghĩa của bài phát biểu quan trọng này.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 ngày 29-5. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Từ thích ứng đến chủ động kiến tạo

. Phóng viên: TS nhìn nhận thế nào về ý nghĩa của bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La năm nay?

+ TS. Trần Mỹ Hải Lộc: Bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Đối thoại Shangri-La 2026 mang ý nghĩa chiến lược quan trọng khi cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ trong tư duy đối ngoại của Việt Nam từ thích ứng sang chủ động kiến tạo.

Ngay từ tên chủ đề “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động” đã khẳng định vai trò và vị thế mới của Việt Nam. Việt Nam không đứng ngoài cuộc hay chịu tác động thụ động trước thời cuộc, mà là một chủ thể tích cực tham gia định hình cục diện an ninh. Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, thông điệp của Việt Nam không nhìn nhận các bất ổn một cách rời rạc, mà hệ thống hóa chúng thành sự hội tụ của ba cuộc khủng hoảng lớn về trật tự quốc tế, mô hình phát triển và lòng tin chiến lược.

TS Trần Mỹ Hải Lộc. Ảnh: NVCC

Điều này giúp nâng tầm tư duy chính sách của Việt Nam trên một diễn đàn hàng đầu khu vực, đồng thời khẳng định giá trị của đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, không bị cuốn vào áp lực chọn phe giữa các nước lớn.

Bên cạnh lập trường nhất quán về việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở Công ước của Liên Hợp Quốc (LHQ) về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), nội dung đáng chú ý trong bài phát biểu là sự nhấn mạnh đến an ninh không gian mạng, phản ánh tinh thần của Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng mà Việt Nam vừa chủ trì thành công vào tháng 10-2025. Tại diễn đàn Shangri-La, khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cảnh báo về nguy cơ không gian mạng bị biến thành không gian đối đầu, thao túng thông tin hay tấn công hạ tầng dữ liệu, đó không chỉ là lời kêu gọi lý thuyết. Đây chính là sự tiếp nối thực chất từ các cam kết quy chuẩn trong Công ước Hà Nội, minh chứng cho thấy Việt Nam đã chủ động đi trước một bước trong việc xây dựng luật chơi và tạo ra các khuôn khổ pháp lý đa phương nhằm bảo vệ chủ quyền số.

Điểm nổi bật của bài phát biểu là lời khẳng định “hòa bình, ổn định và phát triển là mẫu số chung của mọi quốc gia và dân tộc”, nhưng các mục tiêu đó chỉ thực sự có ý nghĩa khi được cụ thể hóa bằng hành động.

Bằng việc kêu gọi các bên kiềm chế trước bất đồng, đối thoại khi khác biệt gia tăng, hợp tác khi thách thức vượt qua biên giới và xây dựng những cơ chế giảm thiểu rủi ro có thể vận hành trong thực tế, Việt Nam không chỉ khẳng định vị thế trách nhiệm của mình mà còn chỉ ra con đường để đưa châu Á - Thái Bình Dương hướng tới sự thịnh vượng bền vững.

. Theo TS, bài phát biểu này có ý nghĩa như thế nào đối với vị thế và vai trò quốc tế ngày càng nổi bật của Việt Nam?

+ Bài phát biểu không chỉ là sự phản ánh vị thế quốc tế đang lên của Việt Nam, mà còn là cú hích tái định vị quốc gia từ một bên tham gia tích cực thành bên chủ động dẫn dắt và kiến tạo chuẩn mực tại khu vực.

Thứ nhất, trong bối cảnh các nước vừa và nhỏ đang chịu áp lực phân rã địa chính trị, thông điệp của Việt Nam đã nói thay khát vọng chung của khu vực về một trật tự đa cực dựa trên luật pháp quốc tế, từ chối tư duy áp đặt từ nước lớn. Điều này nâng tầm uy tín chính trị của Việt Nam như một đối tác có tư duy chiến lược độc lập, trách nhiệm và có khả năng đóng góp giải pháp thực chất cho an ninh toàn cầu.

Thứ hai, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định cạnh tranh nước lớn là “tất yếu” nhưng “phải được đặt trong giới hạn của luật pháp, minh bạch và tự kiềm chế”, đồng thời kêu gọi kiến tạo cấu trúc khu vực “mở, bao trùm” đã hiện thực hóa một cách sinh động bản sắc ngoại giao của Việt Nam. Việt Nam không chọn bên trong cuộc cạnh tranh địa chính trị, mà chủ động chọn đứng về phía công lý, luật pháp quốc tế và vai trò trung tâm của ASEAN. Sự kiên định có nguyên tắc này giúp Việt Nam gia tăng sức hút chiến lược, trở thành giao điểm kết nối lợi ích và là đối tác đáng tin cậy của tất cả các bên trong cấu trúc an ninh khu vực.

Thứ ba, khi gắn chặt lợi ích quốc gia và vấn đề Biển Đông vào dòng chảy an ninh toàn cầu thông qua bảo vệ tuyến hàng hải huyết mạch, tôn trọng UNCLOS 1982 và thúc đẩy ngoại giao phòng ngừa, Việt Nam đã quốc tế hóa một cách thuyết phục tính chính danh và tạo thế đòn bẩy cho việc bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Tư duy an ninh toàn diện và vươn tầm

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23. Ảnh: TTXVN

. Việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò phát biểu dẫn đề tại phiên khai mạc diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực phản ánh điều gì về tầm vóc và ảnh hưởng ngày càng lớn của Việt Nam, thưa TS?

+ Việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò phát biểu dẫn đề tại phiên khai mạc Đối thoại Shangri-La 2026 phản ánh ba thực tế khách quan về tầm vóc và ảnh hưởng quốc tế ngày càng lớn của đất nước.

Thứ nhất, Việt Nam đang khẳng định vị thế địa chính trị và kinh tế ngày càng quan trọng trong cấu trúc ổn định và chuỗi cung ứng tại châu Á - Thái Bình Dương. Tiếng nói của Việt Nam hiện nay mang sức nặng thực chất, có khả năng đóng góp các góc nhìn và giải pháp cụ thể vào chương trình nghị sự chung, thay vì chỉ tham gia một cách thụ động.

Thứ hai, trong bối cảnh cạnh tranh giữa các nước lớn diễn ra gay gắt, đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa giúp Việt Nam xây dựng được lòng tin đồng đều với các đối tác khác nhau. Uy tín chính trị giúp Việt Nam trở thành một nhân tố kết nối tin cậy, có thể đối thoại và thúc đẩy hợp tác trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế và Hiến chương LHQ.

Thứ ba, việc đưa ra 6 định hướng để cùng nhau kiến tạo một châu Á-Thái Bình Dương hòa bình, ổn định, phát triển, tự cường và có năng lực giảm thiểu rủi ro từ sớm, từ xa, cho thấy Việt Nam đang chủ động tham gia định hình các quy tắc ứng xử tại khu vực. Sự hiện diện này khẳng định tư thế của một thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế, sẵn sàng đồng hành ngăn ngừa xung đột và xây dựng một môi trường an ninh bền vững.

. Theo TS, bài phát biểu lần này cho thấy những điểm đáng chú ý nào trong tư duy đối ngoại và định hướng an ninh của Việt Nam trong giai đoạn tới?

+ Bài phát biểu là minh chứng cho bước chuyển trạng thái mang tính bước ngoặt của ngoại giao Việt Nam khi bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, bằng sự định hình của một tư duy “an ninh toàn diện và vươn tầm”. Trong giai đoạn tới, định hướng an ninh của Việt Nam không còn bó hẹp trong phạm vi phòng vệ biên giới lãnh thổ truyền thống hay thu mình ứng phó các biến động bên ngoài. Thay vào đó, Việt Nam nhìn nhận an ninh quốc gia là sự gắn kết hữu cơ, không thể tách rời giữa tính tự cường của nền kinh tế nội tại, sự bền vững của không gian số và năng lực tham gia định hình các luật chơi đa phương tại khu vực.

Bài phát biểu cho thấy một định hướng nhất quán là bảo vệ đất nước từ sớm, từ xa hiện nay đồng nghĩa với việc chủ động tạo ra các không gian kết nối lợi ích đan xen với các đối tác, biến uy tín chính trị của quốc gia thành một bộ phận cấu thành của cấu trúc ổn định khu vực.

Sự chuyển dịch này cũng phản ánh đổi mới tư duy về đối ngoại, nhận thức về tình hình thế giới, khu vực và vị thế của Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Việt Nam đang định vị mình là một nhân tố ổn định, một bên kiến tạo chuẩn mực có trách nhiệm trước các thách thức mang tính toàn cầu. Tư duy đối ngoại trong giai đoạn mới thể hiện rõ khát vọng vươn lên bằng việc chủ động dẫn dắt các chương trình nghị sự về an ninh phi truyền thống, từ quản trị công nghệ đến an ninh mạng.

Điểm quan trọng trong định hướng chiến lược tới đây chính là sự tự tin về thế và lực mới của đất nước, dùng luật pháp quốc tế và các cơ chế hợp tác thực chất làm đòn bẩy để vừa bảo vệ tối đa lợi ích quốc gia - dân tộc, vừa đóng góp vào sự thịnh vượng chung của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Điểm tựa an ninh cho vai trò trung tâm của ASEAN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth bên lề Đối thoại Shangri-La. Ảnh: TTXVN

. TS đánh giá ra sao về những tác động mà bài phát biểu có thể tạo ra đối với môi trường an ninh khu vực châu Á – Thái Bình Dương?

+ Bài phát biểu có tác động sâu sắc đến môi trường an ninh khu vực Châu Á - Thái Bình Dương nhờ việc nhấn mạnh vào mục tiêu chung lớn nhất của các quốc gia là nhu cầu duy trì một môi trường hòa bình để tập trung phát triển kinh tế và ổn định xã hội. Trước hết, việc khẳng định cạnh tranh giữa các nước lớn là thực tế tất yếu nhưng phải có các giới hạn quy chuẩn, cho thấy thông điệp của Việt Nam thúc đẩy các nước lớn dịch chuyển từ tư duy đối đầu căng thẳng sang trạng thái cùng tồn tại có trách nhiệm.

Việt Nam đã chỉ ra một lộ trình giảm thiểu rủi ro thực chất từ sớm, từ xa thông qua các công cụ quản trị cụ thể như duy trì kênh liên lạc khẩn cấp khi có sự cố, thúc đẩy ngoại giao phòng ngừa và xây dựng chuẩn mực ứng xử cho các công nghệ mới và công nghiệp quốc phòng.

. Bài phát biểu có ý nghĩa thế nào đối với vai trò trung tâm của ASEAN trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, thưa TS?

+ Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, bài phát biểu đã mang lại một lập trường quan trọng để củng cố vai trò trung tâm của ASEAN. Việt Nam không nhìn nhận vai trò này như một đặc quyền sẵn có, mà chỉ ra rằng ASEAN chỉ có thể giữ vững vị thế bằng sự đoàn kết, tự chủ chiến lược và năng lực kiến tạo các chương trình nghị sự thực chất.

Điểm sáng của thông điệp này là việc khéo léo định vị Đông Nam Á như một không gian mở và ASEAN chính là cấu trúc đối thoại, cân bằng tự nhiên, nơi các nước lớn được chào đón nếu tôn trọng luật pháp quốc tế và hành xử có trách nhiệm. Việc nhấn mạnh các sáng kiến mới phải mang tính bao trùm, bổ trợ thay vì làm suy yếu các cơ chế hiện hành, bài phát biểu giúp toàn khối bảo vệ không gian chiến lược độc lập, từ chối việc bị cuốn vào vòng xoáy đối đầu giữa các nước lớn.

Đồng thời, cam kết đồng hành cùng Philippines trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN 2026 thể hiện nỗ lực chuyển hóa các nguyên tắc đa phương thành giải pháp thực tế, từ bảo vệ UNCLOS 1982 đến ứng phó các thách thức an ninh phi truyền thống. Qua đó, Việt Nam khẳng định một ASEAN vững vàng không chỉ là “lá chắn tốt nhất” của các quốc gia thành viên, mà còn là nhân tố chủ động thiết lập các giới hạn cạnh tranh an toàn cho các nước lớn tại khu vực.

. Xin cảm ơn TS.

THẢO VY

Nguồn PLO : https://plo.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-phat-bieu-tai-doi-thoai-shangri-la-khang-dinh-vi-the-viet-nam-trong-cau-truc-an-ninh-khu-vuc-post910689.html