Chiều 7-5, tại Nhà Quốc hội, Thường trực Ban Chỉ đạo về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tiến hành phiên họp đầu tiên. Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng Ban Chỉ đạo chủ trì phiên họp.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: QH
Không để luật ôm đồm công việc của Chính phủ
Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị tiếp tục đôn đốc các cơ quan chưa ban hành kế hoạch triển khai; đồng thời lưu ý việc giao nhiệm vụ phải cụ thể, có đầu mối rõ ràng, xác định rõ người chịu trách nhiệm, tránh giao chung chung dẫn đến khó kiểm tra, đôn đốc.
Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh quá trình rà soát phải bám sát tư tưởng chỉ đạo, kiên trì thực hiện chủ trương đổi mới tư duy xây dựng pháp luật. Luật phải quy định đúng những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, nhất là các chính sách lớn, nguyên tắc cơ bản, những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền công dân; không luật hóa những nội dung thuộc thẩm quyền của văn bản dưới luật, không để luật ôm đồm công việc của Chính phủ.
Ông nêu rõ pháp là pháp, quy là quy; không biến lập quy thành lập pháp, cũng không để luật ôm đồm công việc của Chính phủ. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan khi rà soát phải nghiên cứu kỹ các nghị quyết, kết luận, phát biểu chỉ đạo của Trung ương, Tổng Bí thư, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật; tránh cách hiểu máy móc, phiến diện, qua đó đưa ra kiến nghị phù hợp, đúng định hướng.
Phó Thủ tướng, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Lê Tiến Châu. Ảnh: QH
Phó Thủ tướng, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Lê Tiến Châu, cho biết qua báo cáo bước đầu của cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, nhiều địa phương đã hoàn thành các công việc mang tính tổ chức như xây dựng kế hoạch, thành lập tổ công tác.
Với một số bộ, ngành chậm triển khai, Phó thủ tướng yêu cầu phải làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu. “Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ và chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về chất lượng, tiến độ, kết quả rà soát” – ông Lê Tiến Châu nói.
Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thành việc ban hành kế hoạch tổng rà soát và lập tổ công tác. Kế hoạch phải xác định rõ phạm vi rà soát, đầu mối chịu trách nhiệm, thời hạn từng nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra và cơ chế kiểm tra nội bộ.
“Tổ công tác phải có sự tham gia của cán bộ am hiểu pháp luật, cán bộ trực tiếp tổ chức thực hiện, đại diện cơ quan chuyên môn, huy động chuyên gia, hiệp hội doanh nghiệp, người dân và các đối tượng chịu tác động của chính sách” - Phó Thủ tướng lưu ý.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị kết quả rà soát phải bảo đảm nguyên tắc “5 rõ”, gồm rõ văn bản, rõ điều khoản, rõ nội dung vướng mắc; rõ căn cứ pháp lý và thực tiễn; rõ phương án xử lý; rõ cơ quan chịu trách nhiệm và rõ thời hạn hoàn thành.
Trong đó, công tác rà soát văn bản pháp luật phải thực chất, không chấp nhận các báo cáo chung chung, hình thức hoặc thiếu phân tích thực tiễn. Bộ Tư pháp cần có cơ chế thẩm định, phản biện độc lập và trả lại các báo cáo chất lượng thấp, không để tình trạng tự rà soát, tự đánh giá đạt yêu cầu.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng Ban chỉ đạo về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, kết luận tại phiên họp. Ảnh: QH
Hoàn thiện căn cơ, đồng bộ cấu trúc hệ thống pháp luật
Phát biểu kết luận phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng Ban chỉ đạo, nhấn mạnh đây là công việc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là cuộc tổng rà soát có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, phục vụ việc hoàn thiện căn cơ, đồng bộ cấu trúc hệ thống pháp luật.
Theo Chủ tịch Quốc hội, các cơ quan đã triển khai khối lượng công việc rất lớn, bước đầu đã hình thành hệ thống dữ liệu nền tảng công nghệ phục vụ rà soát. Trong đó có cơ sở dữ liệu pháp luật với hàng trăm nghìn văn bản, tạo điều kiện thuận lợi cho tra cứu, đối chiếu, đánh giá chính xác.
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cũng đề cập đến nguy cơ rà soát mang tính hình thức, chỉ dừng lại ở danh mục văn bản mà chưa đi vào bản chất vấn đề. Theo ông, tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật lần này không phải là một nhiệm vụ hành chính thông thường, mà là một cuộc “tổng kiểm kê thể chế”, một bước chuẩn bị chiến lược cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
“Nếu làm không nghiêm túc thì không chỉ lãng phí nguồn lực, mà còn bỏ lỡ cơ hội cải cách thể chế, bỏ lỡ cơ hội chấn chỉnh những điểm nghẽn thể chế, vốn đang là nút thắt của nút thắt trong phát triển” - Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu việc rà soát phải gắn với yêu cầu phát triển, tập trung làm rõ những quy định đang cản trở phát triển, chồng chéo, mâu thuẫn hoặc không còn phù hợp. Quá trình rà soát phải bảo đảm “đúng, trúng, thực chất”, tránh tình trạng báo cáo hình thức, kết quả chung chung.
Đặc biệt, cần lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tăng cường lắng nghe thực tiễn, lấy ý kiến rộng rãi, nhất là từ các đối tượng chịu tác động trực tiếp, coi đây là thước đo khách quan nhất để đánh giá chất lượng pháp luật. Ông Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng của việc hoàn thiện pháp luật là phục vụ người dân, doanh nghiệp, nâng cao chất lượng đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
Các đại biểu tham dự tại phiên họp. Ảnh: QH
Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu việc rà soát phải có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực có tác động lớn đến phát triển như phân cấp, phân quyền; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; phát triển kinh tế tư nhân; hội nhập quốc tế; thủ tục hành chính; dữ liệu số; cung cấp dịch vụ công trực tuyến, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Trong quá trình rà soát, các cơ quan phải khách quan, khoa học, cầu thị, không né tránh; mạnh dạn đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp, kể cả những quy định thuộc thẩm quyền hoặc lợi ích quản lý của chính cơ quan mình. Kết quả rà soát phải đi kèm kiến nghị cụ thể, rõ địa chỉ, rõ nội dung sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ; tránh chung chung, hình thức, thiếu tính khả thi…
NGUYỄN THẢO