(Ảnh minh họa: TTXVN)
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/3 kêu gọi nhiều quốc gia phụ thuộc vào nguồn dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz, trong đó có Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Anh và Pháp, cử tàu chiến tham gia bảo đảm an ninh cho tuyến hàng hải chiến lược này trong bối cảnh xung đột với Iran đang làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận tải năng lượng toàn cầu.
Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cho biết nhiều quốc gia chịu ảnh hưởng từ việc Iran tìm cách phong tỏa eo biển Hormuz sẽ phối hợp với Mỹ điều động tàu chiến nhằm giữ cho tuyến đường vận tải dầu mỏ quan trọng này “mở, an toàn và thông suốt.”
Ông bày tỏ hy vọng các nước như Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và những quốc gia phụ thuộc vào nguồn dầu qua tuyến đường này sẽ cử tàu tới khu vực để bảo đảm an ninh hàng hải.
Tổng thống Trump khẳng định Mỹ đã “phá hủy 100% năng lực quân sự của Iran,” song cho rằng Tehran vẫn có khả năng tiến hành các cuộc tấn công quy mô nhỏ nhằm vào tuyến hàng hải, như sử dụng máy bay không người lái, thả thủy lôi hoặc phóng tên lửa tầm ngắn vào tàu thuyền hoạt động trong khu vực. Ông nhấn mạnh Washington sẽ phối hợp với các quốc gia liên quan để nhanh chóng khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz.
Nhà lãnh đạo Mỹ đồng thời cho rằng các quốc gia hưởng lợi từ nguồn dầu vận chuyển qua tuyến đường này cần chia sẻ trách nhiệm bảo đảm an ninh hàng hải, đồng thời khẳng định Mỹ sẽ hỗ trợ “rất nhiều” trong việc phối hợp và triển khai các biện pháp nhằm duy trì hoạt động thông suốt của tuyến vận tải năng lượng chiến lược.
Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman hiện gần như bị tê liệt do các hoạt động quân sự liên quan tới cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, bước sang tuần thứ ba.
Đây là tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, nơi khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu thường xuyên được vận chuyển qua.
Việc gián đoạn lưu thông tại khu vực này đã khiến giá dầu thế giới tăng mạnh, có thời điểm tăng khoảng 40% kể từ khi xung đột bùng phát.
Theo phóng viên TTXVN tại Tokyo, phát biểu của Tổng thống Trump được đưa ra trước thềm chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tới Washington, dự kiến diễn ra vào ngày 19/3.
Các nguồn tin từ Chính phủ Nhật Bản cho biết không loại trừ khả năng vấn đề bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz sẽ được Tổng thống Trump nêu trực tiếp trong cuộc gặp thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Nhật Bản.
Nhật Bản là một trong những quốc gia chịu tác động lớn nếu tuyến vận tải này bị gián đoạn. Khoảng hơn 90% lượng dầu thô nhập khẩu của Nhật Bản đến từ Trung Đông và phần lớn được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Do đó, việc Iran phong tỏa trên thực tế tuyến hàng hải này có thể gây ra những tác động đáng kể đối với nền kinh tế Nhật Bản.
Tuy nhiên, theo các nguồn tin chính phủ Nhật Bản, việc cử tàu chiến tới khu vực Trung Đông trong bối cảnh xung đột đang diễn ra là vấn đề nhạy cảm đối với Tokyo do các ràng buộc từ Hiến pháp hòa bình và các quy định pháp lý liên quan đến việc sử dụng lực lượng vũ trang ở nước ngoài. Chính phủ Nhật Bản vì vậy có thể sẽ phải cân nhắc thận trọng các phương án, đồng thời giải thích rõ lập trường của mình với phía Mỹ.
Trước đó, năm 2019, trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, Washington từng kêu gọi Nhật Bản tham gia liên minh quốc tế nhằm bảo vệ các tàu dân sự tại eo biển Hormuz sau hàng loạt vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu trong khu vực.
Tuy nhiên, Tokyo khi đó đã quyết định không tham gia liên minh, thay vào đó cử Lực lượng Phòng vệ triển khai nhiệm vụ thu thập thông tin tình báo tại Trung Đông, nhằm vừa thể hiện sự hợp tác với Mỹ, vừa duy trì quan hệ truyền thống với Iran.
Trong khi đó, phóng viên TTXVN tại Trung Đông đưa tin Mỹ cũng đang tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã điều tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli cùng một đơn vị viễn chinh Thủy quân lục chiến tới Trung Đông.
Lực lượng này thuộc Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31, gồm một tiểu đoàn bộ binh, đơn vị không quân với máy bay và trực thăng cùng các thành phần hậu cần.
Nhóm tác chiến này sẽ phối hợp với các tàu đổ bộ USS San Diego và USS New Orleans, nâng tổng số binh sỹ Mỹ triển khai trong nhiệm vụ này lên khoảng 4.200-4.400 người.
Giới phân tích cho rằng việc tăng cường lực lượng cho thấy Washington đang chuẩn bị cho các kịch bản quân sự nhằm phá vỡ phong tỏa tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải được coi là “yết hầu” của thị trường năng lượng toàn cầu./.
(TTXVN/Vietnam+)