Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: AP)
Cuộc chiến từ ngày 28/2 đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, lan sang các quốc gia láng giềng và tác động đến kinh tế toàn cầu.
Phát biểu của Tổng thống Trump được đưa ra khi giá năng lượng tăng mạnh trong ngày 19/3, sau khi Iran đáp trả cuộc tấn công của Israel vào mỏ khí đốt lớn bằng đợt không kích thành phố công nghiệp Ras Laffan của Qatar, nơi xử lý khoảng 1/5 lượng khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới, gây ra thiệt hại có thể mất nhiều năm để khắc phục.
Cảng chính của Ả-rập Xê-út, nơi nước này có thể chuyển hướng hàng hóa xuất khẩu để tránh eo biển Hormuz, cũng bị tấn công.
Các cuộc không kích cho thấy Iran vẫn có khả năng gây tổn thất nặng nề cho chiến dịch của Mỹ - Israel, đồng thời phơi bày những hạn chế của hệ thống phòng không trong việc bảo vệ cơ sở năng lượng chiến lược và giá trị nhất tại vùng Vịnh.
Đang chịu áp lực chính trị do giá nhiên liệu tăng cao, ông Trump chỉ trích các đồng minh không hưởng ứng lời kêu gọi của ông về việc hỗ trợ bảo vệ eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, ông cho biết đã yêu cầu Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu không tiếp tục tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng.
“Tôi đã nói với ông ấy: ‘Đừng làm vậy’, và ông ấy sẽ không làm vậy”, ông Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục ngày 19/3.
Trước thông tin Mỹ đang cân nhắc gửi thêm hàng nghìn binh sĩ Mỹ tới Trung Đông, Tổng thống Trump khẳng định không có kế hoạch triển khai bộ binh. “Tôi sẽ không đưa quân đến bất kỳ đâu”, ông nói.
Sau đó cùng ngày, Thủ tướng Netanyahu cho biết Israel đã hành động đơn phương trong vụ ném bom mỏ khí đốt South Pars của Iran và xác nhận Tổng thống Trump đã yêu cầu Israel kiềm chế các cuộc tấn công tương tự.
Ông nói Iran đang bị “tàn phá” và không còn khả năng làm giàu uranium hoặc chế tạo tên lửa đạn đạo sau 20 ngày không kích của Mỹ–Israel, nhưng một cuộc cách mạng tại nước này sẽ không thể đến từ trên không mà cần có “yếu tố mặt đất”, dù không giải thích chi tiết.
Trong khi nhà lãnh đạo Israel phát biểu, Iran đã phóng một loạt tên lửa mới về phía Israel, quân đội Israel và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết.
Cuối ngày 19/3, quân đội Israel cho biết không quân của họ đã thực hiện hơn 130 cuộc tấn công vào các mục tiêu ở miền tây và miền trung Iran trong 24 giờ trước đó, bao gồm bệ phóng tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái và hệ thống phòng không.
Bảy nước ra tuyên bố chung
Khi chưa có dấu hiệu chấm dứt xung đột và nguy cơ “cú sốc dầu mỏ” toàn cầu ngày càng gia tăng, Anh, Canada, Pháp, Đức, Ý, Hà Lan và Nhật Bản vừa ra tuyên bố chung bày tỏ “sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực phù hợp nhằm đảm bảo an toàn lưu thông qua eo biển”.
Họ cũng cam kết “các bước khác để ổn định thị trường năng lượng, bao gồm làm việc với một số quốc gia sản xuất để tăng sản lượng”.
Tuy nhiên, chưa thấy dấu hiệu rõ ràng sẽ có hành động ngay lập tức. Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhấn mạnh, rằng bất kỳ đóng góp nào nhằm bảo vệ eo biển chỉ diễn ra sau khi hành động thù địch kết thúc.
Sự miễn cưỡng của các đồng minh lớn của Mỹ trong việc tham gia vào cuộc chiến cho thấy thái độ hoài nghi về một cuộc xung đột mà các lãnh đạo châu Âu cho rằng không có mục tiêu rõ ràng, không do họ khởi xướng và họ có ít quyền kiểm soát.
Bình Giang