Trong cuộc phỏng vấn với Politico ngày 5/3 (giờ địa phương) về tình hình xung đột Nga-Ukraine, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai cho rằng chính Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky là trở ngại trong việc Moskva và Kiev chưa đạt thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột đã kéo dài hơn 4 năm.
Tổng thống Mỹ Trump và người đồng cấp Ukraine Zelensky trong cuộc gặp gỡ ở Nhà Trắng hồi tháng 3/2025. Ảnh: New York Times
"Ông Zelensky phải nhanh chóng hành động và phải đạt được thỏa thuận", ông Trump nêu và cho biết, ông tin rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin hiện đã "sẵn sàng để đạt thỏa thuận".
Theo Tổng thống Trump, nhà lãnh đạo Ukraine "không đủ thiện chí đàm phán". "Thật không thể tin được chính ông ấy (Tổng thống Ukraine) lại là trở ngại. Ông ấy không có đủ quân bài (để thương lượng) và giờ đây thì ông ấy càng có ít quân bài hơn", Tổng thống Trump nêu.
Theo sáng kiến của Mỹ, Washington, Moskva và Kiev trong năm nay đã tiến hành hai vòng đàm phán 3 bên tại thủ đô Abu Dhabi của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và một vòng đàm phán tại Geneva (Thụy Sĩ). Các cuộc gặp đều được tiến hành theo phương thức họp kín.
Kết thúc 3 vòng đàm phán, Nga và Ukraine chỉ đạt những tiến bộ nhỏ. Trở ngại lớn nhất trong các cuộc đàm phán là vấn đề lãnh thổ Donbass, gồm hai tỉnh Donetsk và Lugansk; cũng như vấn đề kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia ở tỉnh Zaporizhzhia, hiện do Nga nắm giữ.
Nga nhiều lần khẳng định họ sẽ chỉ đồng ý với một thỏa thuận hòa bình nếu Ukraine rút hoàn toàn lực lượng khỏi Donbass. Hiện Ukraine đang nắm giữ 20% diện tích tỉnh Donetsk và con số này đang thu hẹp trước áp lực tiến công của Nga. Tuy nhiên, Kiev khước từ đề nghị nhượng bộ. Mỹ được cho là đã gây sức ép buộc Ukraine nhượng bộ, nhưng cũng không thành.
Tuyên bố mới nhất của Tổng thống Trump về Ukraine được đưa ra trong bối cảnh Mỹ từ cuối tháng 2/2026 phối hợp cùng Israel mở chiến dịch quân sự quy mô lớn nhắm vào Iran, dẫn đến việc Tehran trả đũa quyết liệt. Cuộc xung đột đã bước sang ngày thứ 7 và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Giới quan sát cảnh báo, nếu xung đột Trung Đông tiếp tục kéo dài, Ukraine sẽ hứng chịu nhiều tác động tiêu cực, bao gồm việc Mỹ sẽ rút bớt các ưu tiên khỏi các cuộc đàm phán và khả năng nguồn cung vũ khí bị suy giảm do Washington ưu tiên sử dụng ở mặt trận Trung Đông.
Trong diễn biến liên quan, Mỹ ngày 5/3 đã cùng Nga và Trung Quốc bỏ phiếu chống một nghị quyết được đệ trình lên Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA), trong đó cảnh báo các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine là mối đe dọa đối với an ninh hạt nhân.
"Mỹ ủng hộ công việc của IAEA trên thực địa nhưng chúng tôi không ủng hộ việc Hội đồng xem xét một nghị quyết không cần thiết, không giúp đạt được hòa bình giữa Ukraine và Nga", tuyên bố của Mỹ gửi Hội đồng Thống đốc IAEA trước cuộc bỏ phiếu có đoạn.
Nguyễn Phùng