Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu về cuộc chiến tại Iran từ Nhà Trắng vào ngày thứ Tư (1/4) - Ảnh: AP
"Chúng tôi sẽ hoàn tất công việc và chúng tôi sẽ hoàn tất rất nhanh", ông nói.
“Dựa trên những kết quả đã đạt được, tôi có thể khẳng định tối nay rằng chúng ta đang tiến rất gần tới việc hoàn thành toàn bộ các mục tiêu quân sự của Mỹ. Và trong 2-3 tuần tới, chúng ta sẽ giáng đòn cực mạnh, đưa họ trở về thời kỳ đồ đá - đúng nơi họ thuộc về", ông tiếp tục.
Mỹ và Israel bắt đầu cuộc chiến vào hôm 28/2 bằng các cuộc không kích trên khắp Iran, trong đó có một cuộc tấn công dẫn đến cái chết của lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei.
Trong bài phát biểu, ông Trump mô tả chiến dịch quân sự mang tên Operation Epic Fury là cần thiết "vì sự an toàn của nước Mỹ và an ninh của thế giới tự do", đồng thời cho rằng đây là phản ứng trước 47 năm bạo lực từ Iran và các lực lượng do Tehran hậu thuẫn trong khu vực.
Ông Trump cũng chỉ trích các đời tổng thống trước.
"Về cơ bản, tôi đã làm điều mà không tổng thống nào khác sẵn sàng làm. Họ đã phạm sai lầm, và tôi đang sửa những sai lầm đó”, ông Trump, đồng thời cho rằng sẽ không có "Trung Đông và không có Israel" nếu ông không chấm dứt thỏa thuận hạt nhân Iran dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama.
Về mặt quân sự, ông Trump nói các mục tiêu chiến lược cốt lõi của chiến dịch đang gần hoàn tất.
"Tối nay, tôi vui mừng thông báo rằng các mục tiêu chiến lược cốt lõi này gần như đã hoàn tất. Chúng ta đã đạt được toàn bộ các mục tiêu đó. Hải quân của họ hầu như không còn. Không quân của họ đã bị đánh tan. Kho tên lửa của họ gần như đã cạn hoặc đã bị vô hiệu hóa. Tổng thể, những hành động này sẽ làm tê liệt quân đội Iran, loại bỏ khả năng hỗ trợ các lực lượng khủng bố do họ hậu thuẫn cũng như khả năng chế tạo bom hạt nhân của nước này. Các lực lượng vũ trang của chúng ta đã làm việc một cách phi thường”, Tổng thống Mỹ phát biểu.
Ông Trump nói rằng trong 4 tuần kể từ khi Mỹ phát động Operation Epic Fury, "các lực lượng vũ trang của chúng ta đã giành được những chiến thắng thần tốc, dứt khoát và áp đảo trên chiến trường - những chiến thắng hiếm có trong lịch sử”.
Tổng thống Mỹ khẳng định Washington đang "từng bước phá hủy một cách có hệ thống" năng lực của Iran trong việc đe dọa nước Mỹ hoặc phô diễn sức mạnh ra bên ngoài.
Giải thích vì sao chiến dịch Operation Epic Fury vẫn cần thiết, dù chính quyền của ông trước đó từng tuyên bố các cơ sở hạt nhân Iran đã bị phá hủy trong chiến dịch Operation Midnight Hammer năm ngoái, ông Trump cho biết: “Dù chúng tôi đã xóa sổ hoàn toàn các cơ sở hạt nhân đó, chính quyền Iran khi đó tìm cách khôi phục chương trình hạt nhân tại một địa điểm hoàn toàn khác, cho thấy rõ họ không hề có ý định từ bỏ tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân".
Về tên lửa đạn đạo, ông Trump lặp lại cảnh báo rằng kho tên lửa của Iran có thể sớm đủ tầm bắn để vươn tới "lục địa Mỹ, châu Âu - gần như mọi nơi khác trên Trái đất". Ông cho rằng Tehran muốn sản xuất càng nhiều tên lửa càng tốt, với tầm bắn xa nhất có thể, đồng thời sở hữu một số loại vũ khí "mà không ai nghĩ là họ có".
Vào tháng trước, Iran đã tìm cách tấn công một căn cứ quân sự của Mỹ - Anh nằm cách bờ biển nước này hơn 3.200 km. Động thái này làm dấy lên nghi vấn rằng năng lực quân sự của Tehran có thể vươn xa hơn so với các đánh giá trước đây. Ông Trump cũng đã nhắc tới chi tiết này trong bài phát biểu.
"Chúng tôi vừa mới biết điều đó. Chúng tôi đã đánh hạ chúng. Chúng tôi đã đánh hạ tất cả", ông nói.
Tuy nhiên, theo các nguồn tin của CNN, nhận định này không được tình báo Mỹ xác nhận. Nói cách khác, hiện chưa có bằng chứng tình báo cho thấy Iran đang phát triển tên lửa đạn đạo xuyên lục địa để tấn công Mỹ, dù nước này vẫn sở hữu các tên lửa tầm ngắn có thể đe dọa các căn cứ và binh sĩ Mỹ trong khu vực.
Về năng lượng, ông Trump nói cuộc chiến không nhằm vào dầu mỏ.
“Hiện nay, chúng ta hoàn toàn độc lập với Trung Đông, nhưng vẫn hiện diện tại đó để hỗ trợ. Chúng ta không bắt buộc phải có mặt ở đó. Chúng ta không cần dầu mỏ của họ, cũng không cần bất cứ thứ gì họ có. Chúng ta ở đó để giúp các đồng minh của mình”, ông Trump nhấn mạnh.
Tuy nhiên, xung đột tại Iran đã làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu toàn cầu do hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất với thị trường năng lượng - bị tê liệt. Các nền kinh tế châu Á phụ thuộc nhiều vào dầu thô Trung Đông có thể bắt đầu thiếu nhiên liệu trong vài tuần tới, trong khi châu Âu nhiều khả năng sẽ là khu vực tiếp theo chịu áp lực về nguồn cung.
Ông Trump cũng cho rằng việc mở lại eo biển Hormuz nên do các đồng minh của Mỹ đảm nhận. Ông kêu gọi các nước này mạnh dạn đứng ra giành lại quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược đó.
"Hãy tới eo biển đó, giành lại nó, bảo vệ nó và sử dụng nó cho chính mình. Phần khó nhất đã xong rồi, nên việc này sẽ dễ thôi", ông Trump nói, đồng thời nhấn mạnh rằng những quốc gia đang nhận dầu qua eo biển Hormuz phải tự bảo vệ tuyến vận chuyển này.
Trong bối cảnh giá xăng tại Mỹ đầu tuần này lần đầu vượt mốc 4 USD/gallon kể từ năm 2022, ông Trump tìm cách trấn an dư luận khi cho rằng một khi eo biển Hormuz mở lại, nguồn cung sẽ lưu thông trở lại và giá xăng sẽ nhanh chóng hạ nhiệt. Tuy nhiên, các chuyên gia thị trường năng lượng nhận định rằng nếu chiến tranh kết thúc nhưng eo biển này chưa được mở lại, cuộc khủng hoảng năng lượng khó có thể sớm chấm dứt.
Ông Trump cũng cho rằng Iran là nguyên nhân khiến giá xăng tại Mỹ tăng mạnh.
"Nhiều người Mỹ đã lo ngại khi chứng kiến giá xăng trong nước tăng trở lại trong thời gian gần đây. Đợt tăng ngắn hạn này hoàn toàn xuất phát từ việc chính quyền Iran tiến hành các cuộc tấn công khủng bố nhằm vào các tàu chở dầu thương mại và những quốc gia láng giềng không liên quan đến xung đột", ông Trump phát biểu.
Giá xăng tại Mỹ đã tăng hơn 30% kể từ khi chiến sự Iran bùng phát. Giá dầu cũng bật trở lại trên mốc 100 USD/thùng sau khi ông Trump nói chiến sự sẽ còn kéo dài thêm vài tuần.
Về đàm phán, ông Trump cho biết các quan chức Mỹ đang thông qua các bên trung gian để chấm dứt cuộc chiến. Ông nhận định bộ máy lãnh đạo mới của Iran "ít cực đoan hơn và hợp lý hơn nhiều", đồng thời lặp lại quan điểm rằng Mỹ đã tạo ra sự thay đổi ở thượng tầng lãnh đạo Iran vì "toàn bộ lãnh đạo ban đầu của họ đều đã chết". Ông cũng cho biết Washington vẫn đang theo dõi sát các mục tiêu trọng yếu trong lúc tiến trình đàm phán diễn ra.
Ông Trump cũng đưa ra lời cảnh báo mới trong trường hợp không đạt được thỏa thuận.
"Nếu không có thỏa thuận, chúng ta sẽ đánh rất mạnh vào từng nhà máy điện của họ, và có thể là đồng loạt", ông nói.
Ông cũng cho biết Mỹ chưa nhắm vào dầu mỏ của Iran, dù đây là "mục tiêu dễ đánh nhất", vì điều đó sẽ khiến Tehran gần như không còn cơ hội tồn tại hoặc tái thiết. Tuy nhiên, trước đó, ông Trump nói rằng Mỹ có thể tấn công vào dầu mỏ của Iran nếu hai bên không đạt được thỏa thuận trong 2-3 tuần tới.
Trong sáng ngày 1/4, ông cho biết "tổng thống của chế độ mới" ở Iran đã đề nghị ngừng bắn. Tuy nhiên, phía Iran bác bỏ thông tin các bên đang đàm phán.
Trong khi đó, theo một số nguồn tin, Mỹ đang điều lực lượng gồm lính thủy đánh bộ và các binh sĩ khác tới khu vực, và đây có thể là lực lượng được sử dụng nếu Washington quyết định đưa quân vào kiểm soát lãnh thổ Iran. Dù vậy, ông Trump không nhắc tới kịch bản này trong bài phát biểu.
Ngay trước khi ông Trump bắt đầu phát biểu, Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết các hệ thống phòng không của nước này đang đánh chặn các mối đe dọa bằng tên lửa và máy bay không người lái.
Hoài Thu