Tổng thống Trump đã hết kiên nhẫn với Iran

7 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa: Politico

Gần hai tuần sau khi gửi đề xuất sửa đổi thỏa thuận tới Tehran mà chưa nhận được phản hồi chính thức, Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như đã đánh mất sự kiên nhẫn. Vụ trực thăng Apache của Mỹ bị bắn hạ tại khu vực eo biển Hormuz trở thành chất xúc tác khiến Washington phát động các cuộc không kích mới nhằm vào các mục tiêu quân sự của Iran, đẩy căng thẳng giữa hai nước lên một nấc thang mới và đặt tương lai của tiến trình đàm phán trước nguy cơ đổ vỡ.

Từ bàn đàm phán tới chiến trường

Theo các nguồn tin từ Nhà Trắng được Axios dẫn lại, quyết định sử dụng vũ lực của Tổng thống Donald Trump không chỉ xuất phát từ vụ việc liên quan đến trực thăng Apache mà còn là kết quả của sự thất vọng ngày càng gia tăng trước việc Tehran liên tục trì hoãn phản hồi đối với đề xuất mới nhất của Washington.

Các quan chức Mỹ cho biết Nhà Trắng đã nhiều lần gửi thông điệp rằng thời gian dành cho đàm phán đang dần cạn kiệt. Tuy nhiên, phía Iran vẫn chưa đưa ra câu trả lời cuối cùng đối với những yêu cầu bổ sung mà Tổng thống Trump đưa ra cuối tháng 5.

Theo đề xuất sửa đổi này, Mỹ muốn Iran cam kết pha loãng lượng uranium đã làm giàu trong vòng 60 ngày và bảo đảm không áp dụng bất kỳ khoản phí hay biện pháp cản trở nào đối với hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Đổi lại, Washington chấp nhận để quá trình pha loãng uranium diễn ra trên lãnh thổ Iran dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), thay vì yêu cầu chuyển toàn bộ lượng uranium ra nước ngoài như trước đây.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khi đó cho biết, Tehran cần thêm vài ngày để hoàn tất tham vấn nội bộ. Tuy nhiên, khoảng thời gian chờ đợi kéo dài gần hai tuần mà chưa có kết quả rõ ràng.

Trong bối cảnh đó, ông Trump ngày càng phải đối mặt với chỉ trích từ các nghị sĩ Cộng hòa theo đường lối cứng rắn cũng như áp lực từ dư luận Mỹ về việc các cam kết đạt được thỏa thuận với Iran vẫn chưa trở thành hiện thực.

Đòn quân sự được tính toán

Theo giới chức Mỹ, các cuộc không kích ngày 10/6 nhằm vào hệ thống radar, phòng không, chỉ huy và kiểm soát máy bay không người lái của Iran được thiết kế theo hướng “giới hạn và chính xác”, tránh gây thương vong lớn nhưng vẫn đủ để khôi phục thế chủ động của Washington trên bàn đàm phán.

Trước khi chiến dịch bắt đầu, Mỹ được cho là đã gửi thông điệp tới Tehran rằng mục tiêu chỉ giới hạn ở các cơ sở quân sự. Một quan chức Mỹ nhận định việc không phản ứng sau vụ trực thăng Apache bị bắn hạ có thể khiến Washington bị đánh giá là yếu thế, từ đó làm suy giảm vị thế trong các cuộc thương lượng.

Tuy nhiên, hành động quân sự lần này cũng phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận của Nhà Trắng. Nếu trước đó ưu tiên hàng đầu là đạt được thỏa thuận ngoại giao, thì hiện nay Washington dường như đang kết hợp giữa sức ép quân sự và đàm phán nhằm buộc Tehran phải đưa ra quyết định nhanh hơn.

Các phát biểu mới nhất của ông Trump cho thấy lập trường ngày càng cứng rắn. Tổng thống Mỹ cáo buộc Iran “chỉ nói mà không hành động”, đồng thời cảnh báo Tehran sẽ phải “trả giá” nếu tiếp tục kéo dài tiến trình thương lượng.

Căng thẳng khu vực làm phức tạp tình hình

Nỗ lực đàm phán vốn đã gặp khó khăn còn bị phủ bóng bởi vòng xoáy leo thang giữa Israel và Iran.

Theo các nguồn tin khu vực, trước khi bùng phát các cuộc tấn công qua lại giữa Tehran và Tel Aviv cuối tuần qua, Mỹ và Iran đã tiến rất gần tới một thỏa thuận sơ bộ. Tuy nhiên, sau khi Israel tiến hành các cuộc không kích và Iran đáp trả bằng tên lửa, bầu không khí chính trị tại Tehran trở nên phức tạp hơn.

Nhiều nhà phân tích cho rằng, giới lãnh đạo Iran lo ngại việc chấp nhận thỏa thuận trong thời điểm hiện nay có thể bị nhìn nhận như một sự nhượng bộ trước áp lực quân sự từ Israel và Mỹ.

Chính trong bối cảnh đó, vụ trực thăng Apache bị bắn hạ đã trở thành bước ngoặt khiến căng thẳng bùng phát trở lại.

Nguy cơ đối đầu rộng hơn

Sau các cuộc không kích của Mỹ, Iran đã tiến hành những đòn đáp trả hạn chế nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ tại Bahrain, Kuwait và Jordan. Dù phần lớn tên lửa và máy bay không người lái bị đánh chặn, sự việc cho thấy nguy cơ xung đột lan rộng trong khu vực vẫn hiện hữu.

Đáng chú ý hơn, Bộ chỉ huy quân sự Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz đối với mọi tàu thuyền qua lại, bao gồm cả tàu chở dầu và tàu thương mại. Giá dầu đã tăng mạnh ngay sau khi căng thẳng leo thang, trong khi nhiều thị trường tài chính tại Trung Đông ghi nhận sự biến động đáng kể do lo ngại xung đột kéo dài.

Cánh cửa ngoại giao vẫn mở?

Dù các bên tiếp tục trao đổi hỏa lực, hoạt động trung gian hòa giải vẫn chưa dừng lại.

Qatar đang đóng vai trò cầu nối giữa Washington và Tehran. Các nhà ngoại giao Qatar đã tới Tehran trong ngày 10/6 để gặp Ngoại trưởng Abbas Araghchi và các quan chức Iran nhằm tìm cách nối lại tiến trình đàm phán. Theo các nguồn tin khu vực, các cuộc trao đổi gián tiếp giữa Mỹ và Iran vẫn đang diễn ra, dù khoảng cách giữa hai bên hiện lớn hơn nhiều so với vài ngày trước.

Các quan chức Mỹ khẳng định đề xuất của Tổng thống Donald Trump vẫn còn hiệu lực. Tuy nhiên, thông điệp từ Nhà Trắng hiện nay cũng rất rõ ràng: nếu Tehran tiếp tục trì hoãn, Washington sẵn sàng gia tăng áp lực bằng các biện pháp quân sự và kinh tế mạnh mẽ hơn.

Trong khi đó, cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát diễn biến bởi bất kỳ tính toán sai lầm nào cũng có thể khiến cuộc đối đầu Mỹ - Iran vượt ra ngoài phạm vi một cuộc khủng hoảng song phương, kéo theo những hệ lụy sâu rộng đối với an ninh và kinh tế toàn cầu.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/tong-thong-trump-da-het-kien-nhan-voi-iran-10420076.html