Tàu chở dầu qua eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters/TTXVN
Theo hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 22/4, viết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng: “Iran không muốn eo biển Hormuz bị đóng, họ muốn nó mở để có thể kiếm 500 triệu USD mỗi ngày (và đó cũng chính là số tiền họ đang mất nếu nó bị đóng!). Họ chỉ nói rằng muốn đóng vì tôi đã phong tỏa hoàn toàn (đóng!) nó, nên họ chỉ muốn ‘giữ thể diện’”.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết thêm rằng: “Có người đã tiếp cận tôi cách đây bốn ngày và nói: ‘Thưa ngài, Iran muốn mở lại eo biển ngay lập tức’. Nhưng nếu chúng ta làm vậy, sẽ không bao giờ có một thỏa thuận với Iran, trừ khi chúng ta phá hủy phần còn lại của đất nước họ, bao gồm cả các nhà lãnh đạo!”
Trước đó vào ngày 21/4, theo đề nghị từ phía Pakistan, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran để tạo thời gian cho Tehran chuẩn bị một “đề xuất thống nhất”.
Pakistan đã tổ chức các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran vào ngày 11-12/4 sau khi làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần vào ngày 8/4, vốn dự kiến hết hạn vào tối 22/4, theo giờ Washington.
Các nỗ lực nhằm tiến hành thêm một vòng đàm phán nữa vẫn đang được triển khai, dù tình hình vẫn còn nhiều bất định.
Trong một bài đăng khác, Tổng thống Trump cho rằng Iran “đang sụp đổ về tài chính”.
Nhà lãnh đạo Mỹ viết: “Iran đang sụp đổ về tài chính! Họ muốn eo biển Hormuz được mở lại ngay lập tức đang khát tiền!”
Tổng thống Trump lập luận rằng Iran đang mất khoảng 500 triệu USD mỗi ngày do tình hình hiện tại.
“Quân đội và cảnh sát đang phàn nàn vì không được trả lương. SOS!!!”, ông Trump nói thêm.
Hình ảnh từ vệ tinh của Cơ quan Vũ trụ và Hàng không Mỹ (NASA) về eo biển Hormuz. Ảnh: The Gulf News/TTXVN
Về phía Iran, ông Ebrahim Azizi, một nghị sĩ cấp cao của Iran và cựu chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), mới đây đã nói với đại diện đài BBC của Anh tại Tehran rằng Iran sẽ “không bao giờ” từ bỏ quyền kiểm soát eo biển Hormuz, coi đây là “một trong những tài sản của chúng tôi để đối phó với kẻ thù”.
Ông Azizi, người hiện là Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, cũng thông báo rằng một dự luật đang được trình lên Quốc hội nước này nhằm chính thức hóa quyền kiểm soát của Iran đối với tuyến đường thủy chiến lược của thế giới.
Khi được hỏi liệu Iran có bao giờ từ bỏ quyền kiểm soát eo biển Hormuz hay không, ông Ebrahim Azizi đã khẳng định dứt khoát với đài BBC rằng “Không bao giờ. Đó là quyền không thể chuyển nhượng của chúng tôi. Iran sẽ quyết định quyền qua lại, bao gồm việc cho phép các tàu thuyền đi qua eo biển (Hormuz)”.
Cựu chỉ huy IRGC tiết lộ Iran đang thể chế hóa lập trường này bằng pháp luật.
Ông Azizi nói: “Chúng tôi đang trình một dự luật tại Quốc hội, dựa trên Điều 110 của Hiến pháp, bao gồm các vấn đề môi trường, an toàn hàng hải và an ninh quốc gia, và lực lượng vũ trang sẽ thực thi luật này”.
Khi trao đổi với BBC, nhà nghiên cứu Mohammad Eslami tại Đại học Tehran (Iran) đã giải thích logic chiến lược rộng hơn đằng sau lập trường của nghị sỹ Azizi.
Ông Eslami cho biết: “Ưu tiên hàng đầu của Iran sau chiến tranh là khôi phục khả năng răn đe, và eo biển Hormuz là một trong những đòn bẩy chiến lược chủ chốt của Iran”.
Nhà nghiên cứu này nhấn mạnh rằng Tehran sẵn sàng thảo luận về việc các quốc gia khác có thể hưởng lợi như thế nào từ khuôn khổ mới của Iran đối với eo biển Hormuz, nhưng “quyền kiểm soát là ranh giới cuối cùng”.
Bản thân ông Azizi cũng mô tả quyền kiểm soát eo biển Hormuz mà Iran có được như “một trong những tài sản để đối phó với kẻ thù”, coi cuộc chiến đã mang lại cho Tehran một công cụ mới và bền vững mà họ dự định giữ lại ngay cả sau bất kỳ lệnh ngừng bắn hoặc thỏa thuận nào.
Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc