Tổng thống Venezuela ra tòa ở Mỹ, quyền miễn trừ nguyên thủ sẽ được nhìn nhận thế nào?

một ngày trướcBài gốc

Liên quan sự việc Mỹ tấn công Venezuela và bắt vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro, ngày 5-1 liên tiếp các diễn biến quan trọng thu hút sự quan tâm của cộng đồng thế giới.

Ngày bận rộn ở New York: Từ tòa Manhattan đến Hội đồng Bảo an LHQ

Trưa 5-1 (giờ địa phương) tại New York (Mỹ), các thành viên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) đã tổ chức cuộc họp khẩn về các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào Venezuela và việc Washington bắt vợ chồng ông Maduro.

Cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về Venezuela ngày 5-1. Ảnh: THE NEW YORK TIMES

Brazil, Trung Quốc, Colombia, Cuba, Eritrea, Mexico, Nga, Nam Phi và Tây Ban Nha nằm trong số các quốc gia đã lên tiếng chỉ trích quyết định của Mỹ tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Venezuela.

“Các cuộc ném bom trên lãnh thổ Venezuela và việc bắt giữ tổng thống của nước này đã vượt qua một lằn ranh không thể chấp nhận được” - Đại sứ Brazil tại LHQ Sérgio França Danese phát biểu trước cuộc họp.

Cuộc họp được triệu tập theo yêu cầu của Colombia, Đại sứ Colombia Leonor Zalabata Torres lên án hành động của Mỹ là sự vi phạm chủ quyền, độc lập chính trị và toàn vẹn lãnh thổ của Venezuela.

Nga và Trung Quốc tỏ ra cứng rắn hơn và kêu gọi Mỹ lập tức trả tự do cho ông Maduro và bà Flores. Đại sứ Nga tại LHQ Vasily Nebenzya mô tả sự can thiệp này là “một bước thụt lùi trở lại thời kỳ vô pháp”, đồng thời kêu gọi HĐBA bác bỏ các phương thức của chính sách đối ngoại quân sự Mỹ.

Đại sứ Trung Quốc tại LHQ Phó Thông cũng lặp lại cáo buộc này, cho rằng Mỹ đã “ngang nhiên chà đạp chủ quyền của Venezuela” và vi phạm nguyên tắc bình đẳng chủ quyền. “Không quốc gia nào có thể hành xử như cảnh sát quốc tế” - theo ông Phó.

Đáp lại, Đại sứ Mỹ tại LHQ Mike Waltz đã bảo vệ cuộc tấn công, coi đó là một hành động “thực thi pháp luật” hợp pháp nhằm thi hành các bản cáo trạng hình sự tồn tại từ lâu đối với một nhà lãnh đạo mà ông gọi là “bất hợp pháp”, chứ không phải là hành động chiến tranh.

Cũng tại New York cùng ngày, tại tòa án Manhattan diễn ra phiên tòa xét xử vợ chồng Tổng thống Maduro liên quan các cáo buộc ma túy mà chính quyền Mỹ đưa ra để mở chiến dịch quân sự ở Venezuela nhằm bắt vợ chồng ông.

Ông Maduro – tay bị trói bằng dây nhựa – cùng vợ được các nhân viên vũ trang áp giải từ trung tâm giam giữ Metropolitan ở Brooklyn (New York) lên trực thăng, bay tới tòa án liên bang Manhattan.

Theo bản cáo trạng dài 25 trang, ông Maduro, Đệ nhất phu nhân Cilia Flores, con trai ông cùng một số người khác bị cáo buộc đã sử dụng “quyền lực có được một cách bất hợp pháp” để tạo điều kiện cho việc vận chuyển hàng nghìn tấn cocaine vào Mỹ. Nếu bị kết tội, họ có thể đối mặt án tù chung thân.

Ảnh minh họa phiên tòa xét xử vợ chồng Tổng thống Venezuela - ông Nicolas Maduro tại tòa án liên bang Manhattan (New York, Mỹ). Ảnh: EFE/Jane Rosenberg

Tại phiên tòa do Thẩm phán liên bang Mỹ Alvin Hellerstein chủ trì, ông Maduro tuyên bố rằng ông là Tổng thống Cộng hòa Bolivar Venezuela, đồng thời tự xem mình là một tù binh chiến tranh sau khi bị lực lượng Mỹ bắt vào ngày 3-1, theo hãng thông tấn Prensa Latina.

“Tôi là Tổng thống Venezuela và tôi tự xem mình là một tù binh chiến tranh. Họ bắt giữ tôi tại nhà riêng ở Caracas” - ông Maduro nói bằng tiếng Tây Ban Nha.

“Tôi không có tội, tôi là một người đàng hoàng, và tôi vẫn là tổng thống của đất nước mình” - nhà lãnh đạo Venezuela tuyên bố, đồng thời bác bỏ cáo buộc khủng bố ma túy nhằm vào ông.

Các công tố viên cáo buộc ông Maduro đã tham gia hoạt động buôn bán ma túy từ khi bắt đầu giữ ghế tại quốc hội Venezuela năm 2000, tiếp đó trong thời gian làm bộ trưởng ngoại giao, và sau khi đắc cử tổng thống năm 2013.

Ông Maduro bị cáo buộc chỉ đạo một mạng lưới buôn bán cocaine, hợp tác với các nhóm bạo lực gồm các băng đảng Sinaloa và Zetas của Mexico, lực lượng nổi dậy FARC của Colombia và băng Tren de Aragua của Venezuela.

Nhà lãnh đạo này đối mặt 4 tội danh hình sự: khủng bố ma túy, âm mưu nhập khẩu cocaine, cùng hành vi tàng trữ súng máy và các thiết bị hủy diệt.

Tổng thống Venezuela cho biết ông đã nhìn thấy bản cáo trạng nhưng chưa đọc, và mới chỉ trao đổi một phần với luật sư của ông. Luật sư bào chữa cho ông Maduro là ông Barry Pollack, nói rằng ông dự định đệ trình một số kiến nghị thách thức bản cáo trạng cũng như vụ bắt giữ ông Maduro, gọi đây là một vụ “bắt cóc quân sự”.

Về phía bà Flores, sau khi chồng bà tuyên bố không nhận tội, Đệ nhất Phu nhân cũng tuyên bố vô tội trước các cáo buộc.

“Không có tội, hoàn toàn vô tội” - bà Flores nói, đồng thời yêu cầu được tiếp cận dịch vụ lãnh sự cho bản thân bà và ông Maduro. Phía luật sư bào chữa cho bà Flores nói rằng bà đã chịu “những chấn thương nghiêm trọng trong quá trình bị bắt”, song không cung cấp thêm chi tiết.

Sau phiên tòa, vợ chồng ông Maduro được trực thăng đưa trở lại từ Trung tâm giam giữ Metropolitan. Phiên tòa tiếp theo được ấn định vào ngày 17-3.

Chuyện gì tiếp theo?

Theo giới quan sát, dự kiến sẽ diễn ra một cuộc tranh tụng pháp lý lớn xoay quanh vấn đề “quyền miễn trừ nguyên thủ quốc gia”. Đội ngũ luật sư của ông Maduro nhiều khả năng sẽ yêu cầu hủy vụ án với lập luận rằng, với tư cách là một tổng thống đương nhiệm, ông được miễn truy tố trước các tòa án nước ngoài.

Tuy nhiên, chính phủ Mỹ không công nhận tính chính danh của ông Maduro, và đã có tiền lệ về quyền miễn trừ không áp dụng đối với một nhà lãnh đạo không được Mỹ công nhận.

Phiên tòa được dự đoán sẽ là một quá trình kéo dài, có thể lên tới nhiều năm. Riêng giai đoạn trao đổi và tiếp cận chứng cứ đã bao gồm hàng nghìn trang tài liệu tình báo và bằng chứng của Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA).

Bên cạnh đó, các kiến nghị pháp lý phức tạp liên quan tính hợp pháp của việc bắt giữ ông Maduro nhiều khả năng sẽ tiếp tục kéo dài thủ tục tố tụng. Vì vậy, vụ án có thể chưa được đưa ra xét xử trước bồi thẩm đoàn trong thời gian sắp tới.

Đối với tình hình bên trong Venezuela, ông Trump dường như ủng hộ việc bà Delcy Rodriguez, phó tướng của ông Maduro, điều hành đất nước trong một khoảng thời gian chưa xác định, để đổi lấy việc đáp ứng các yêu cầu của Mỹ.

Nếu bà Rodriguez không tuân thủ, Washington đã đe dọa sử dụng lực lượng hải quân tại vùng Caribe để cắt đứt hoạt động xuất khẩu dầu mỏ, huyết mạch kinh tế của Venezuela.

Tuy nhiên, bà Rodriguez, hiện giữ chức tổng thống lâm thời, đang phải đối mặt một thế tiến thoái lưỡng nan: nếu bà đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của ông Trump, bà có thể vấp phải phản ứng dữ dội từ các phe cứng rắn trong đảng cầm quyền. Nếu bà chọn đối đầu, ông Trump đã cảnh báo về kết cục còn tồi tệ hơn số phận của ông Maduro, theo tờ Financial Times.

Ngoài ra, phe đối lập ở Venezuela cũng đã rục rịch hành động. Bà María Corina Machado, người đoạt giải Nobel Hòa bình và là lãnh đạo phe đối lập Venezuela, đã kêu gọi cho phép đồng minh của bà là ông Edmundo González lên nắm quyền sau cuộc tấn công của Mỹ.

Washington cùng một số quốc gia khác đã công nhận ông González là người chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, cuộc bầu cử mà ông Maduro bị cáo buộc gian lận.

Ông Trump: Phải ‘chăm sóc’ để Venezuela hồi phục

Ngày 5-1, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với đài NBC News rằng Venezuela có thể sẽ cần một khoảng thời gian trước khi có thể tổ chức bầu cử để thay thế ông Maduro, nhấn mạnh rằng trước hết “chúng ta phải chăm sóc để đất nước này hồi phục”.

“Chúng ta phải sửa chữa đất nước [Venezuela] trước. Không thể tổ chức bầu cử được. Người dân thậm chí còn không có cách nào để đi bỏ phiếu” - ông Trump nói.

Theo ông Trump, trong thời gian đó, một nhóm quan chức Mỹ sẽ tham gia giám sát tình hình tại Venezuela.

Tổng thống Mỹ từng nói chính quyền của ông sẽ “điều hành” Venezuela, dù hiện vẫn chưa rõ mức độ kiểm soát của Mỹ sẽ sâu rộng đến đâu.

Ông Trump cũng nói rằng các công ty dầu mỏ có thể được Mỹ hoàn trả chi phí theo một hình thức nào đó nếu quay trở lại Venezuela.

“Một khoản tiền khổng lồ sẽ phải được chi ra, và các công ty dầu mỏ sẽ bỏ tiền đầu tư, sau đó họ sẽ được chúng tôi hoàn trả hoặc thông qua nguồn doanh thu” - ông Trump nói.

Nhà lãnh đạo Mỹ dự đoán sản lượng dầu có thể bắt đầu tăng trở lại trong vòng 18 tháng hoặc sớm hơn.

THẢO VY

Nguồn PLO : https://plo.vn/tong-thong-venezuela-ra-toa-o-my-quyen-mien-tru-truy-to-se-duoc-nhin-nhan-the-nao-post890094.html