Án ngữ tại khu Nam TPHCM, khu đô thị Phú Mỹ Hưng là mảnh ghép quan trọng trong chiến lược hướng ra biển Đông của thành phố.
Chuyển mình ấn tượng
Chiều muộn, từ cầu Kênh Tẻ xuôi theo đường Nguyễn Hữu Thọ, băng qua đại lộ Nguyễn Văn Linh rồi rẽ vào đường Tôn Dật Tiên, khu đô thị Phú Mỹ Hưng hiện ra với loạt công trình tráng lệ soi bóng xuống mặt nước hồ Bán Nguyệt.
Nắng cuối ngày đổ nghiêng xuống vỉa hè rộng, hàng cây xanh nối nhau, người đi bộ thong thả qua các tuyến phố sạch sẽ… tạo nên khung cảnh bình yên.
Từ khu đầm lầy, nơi đây nay trở thành nơi ở đáng mơ ước tại TPHCM
Đi sâu vào những trục đường Trần Văn Trà, Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Lương Bằng, có thể nhận rõ cấu trúc của một khu đô thị được quy hoạch bài bản. Ở đây, đường sá thông thoáng, nhà ở, khu thương mại, trường học, công viên, không gian sinh hoạt cộng đồng được bố trí liền mạch.
Ít ai hình dung vùng đất nay được xem là một trong những nơi ở đáng mơ ước của TPHCM ấy từng là khu đầm lầy, đồng ruộng mênh mông, người dân sống chủ yếu dựa vào sản xuất nhỏ, buôn bán lẻ và các sinh kế gắn với vùng ven.
Bước ngoặt bắt đầu từ chủ trương mở cửa, thu hút đầu tư và tìm kiếm mô hình phát triển đô thị mới. Năm 1993, Công ty TNHH Phát triển Phú Mỹ Hưng, là liên doanh giữa Công ty Phát triển công nghiệp Tân Thuận (IPC) và đối tác nước ngoài, được cấp phép đầu tư.
Công ty được giao phát triển một số khu chức năng trong quy hoạch tổng thể khu đô thị mới Nam thành phố, trong đó nổi bật là trung tâm đô thị mới Phú Mỹ Hưng (khu A).
Năm 1996 đại lộ Nguyễn Văn Linh được khởi công rồi năm 2007 khánh thành với chiều dài 17,8 km nối đường Huỳnh Tấn Phát với Quốc lộ 1A. Đại lộ là trục xương sống của quá trình hình thành khu đô thị.
Sau đó, hàng loạt công trình hạ tầng kết nối khu vực Nam thành phố khai sinh như cầu Phú Mỹ, cao tốc TPHCM - Trung Lương, đại lộ Võ Văn Kiệt - Mai Chí Thọ... đặt Phú Mỹ Hưng vào vị trí hạt nhân phát triển phía Nam thành phố.
Điểm nhấn thú vị
Một trong những điểm dễ nhận thấy ở Phú Mỹ Hưng là mật độ mảng xanh và không gian mở. Cây xanh không chỉ nằm trong công viên mà len vào dải phân cách, vỉa hè, lối đi bộ, khuôn viên trường học, chung cư.
Những khoảng lùi của công trình, hồ nước, công viên tuyến tính và các trục cảnh quan giúp dịu đi cảm giác bê tông hóa. Đây cũng là yếu tố khiến địa điểm này thường được nhắc đến như điển hình về đô thị có chất lượng sống cao.
Chị Trần Thu Hà, 42 tuổi, từ con hẻm trung tâm thành phố chuyển về sống tại khu căn hộ gần đường Nguyễn Đức Cảnh hơn 8 năm nay. Điều khiến gia đình quyết định gắn bó lâu dài với Phú Mỹ Hưng là sự thuận tiện trong đời sống hằng ngày.
Chị Hà dẫn chứng con cái đi học gần nhà, cuối tuần cả gia đình có thể đi bộ ra công viên, siêu thị, nhà sách, quán ăn… còn khi cần vào trung tâm thì di chuyển qua cầu Kênh Tẻ hoặc trục kết nối khác.
Với không gian tốt, nhiều người thú vị khi nhận ra vẻ đẹp khác tại TPHCM
Tại hồ Bán Nguyệt, bạn Trương Hoàng Ngọc, 23 tuổi, từ Đà Nẵng vào thành phố du lịch cùng nhóm bạn, dừng lại khá lâu để chụp ảnh cầu Ánh Sao và dãy cao ốc. Chia sẻ cảm giác dễ chịu, Ngọc nhận xét khu đô thị có cảnh quan tốt giúp du khách thú vị khi nhận ra một dấu ấn khác của TPHCM bên cạnh chợ, bảo tàng hay các công trình di sản ở trung tâm.
Cách đó không xa, bà Trịnh Minh Thư, 61 tuổi, thong thả dắt chú chó nhỏ đi dạo dưới hàng cây. Bà cho hay điều quý nhất ở khu đô thị này là cảm giác có thể bước ra khỏi nhà đã gặp ngay một khoảng xanh đủ rộng để hít thở.
"Tôi mong thành phố có thêm nhiều khu đô thị mà bước xuống nhà là thấy cây xanh, thấy công viên, thấy người dân thật sự sử dụng không gian đó mỗi ngày" - bà bộc bạch.
Vì người dân cũng là vì thành phố
Khu đô thị Phú Mỹ Hưng với hơn 30 năm hình thành và phát triển được xem là kiểu mẫu của cả nước. Năm 2025, Phú Mỹ Hưng nằm trong danh sách 50 công trình/cụm công trình xây dựng tiêu biểu được vinh danh nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Buổi chiều ở Phú Mỹ Hưng dường như chậm lại sau giờ tan tầm. Dọc công viên ven hồ Bán Nguyệt, người trẻ ngồi trò chuyện dưới hàng cây, học sinh đạp xe, người lớn tuổi tập thể dục hoặc thong thả vãn cảnh. Trên các tuyến phố, không gian thương mại tăng thêm phần sôi động.
Gần tối, đèn từ các tòa nhà ven hồ bắt đầu sáng lên tạo nên vẻ đẹp khác vừa lung linh vừa sang trọng...
Ông Nguyễn Đình Thọ, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phát triển Phú Mỹ Hưng, thông tin khu đô thị rộng 300 ha được xây dựng với mục tiêu phát triển bền vững, lấy con người làm chủ đạo. Nơi đây môi trường trong lành, gần với thiên nhiên, hơn 50% diện tích là cây xanh, mặt nước.
"Chủ đầu tư quan tâm, đầu tư xứng đáng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội phục vụ người dân. Chúng tôi lấy quyền lợi, lợi ích của người dân làm đầu..." - ông Thọ quả quyết.
Chia sẻ về câu chuyện quy hoạch, ông Thọ cho hay công tác này xuất phát từ định hướng phát triển bền vững. Các dự án phải gắn với sự phát triển của thành phố; tăng diện tích không gian xanh để phục vụ cộng đồng, đồng thời ưu tiên phát triển giao thông công cộng, hạ tầng số để tránh ô nhiễm, kẹt xe.
Khi quy hoạch, yêu cầu đặt ra là kết nối đồng bộ hạ tầng khu vực, tránh manh mún nhỏ lẻ, ảnh hưởng cộng đồng cư dân và quản lý xã hội. Ngoài ra, nên khuyến khích người dân, tư nhân tham gia phát triển đô thị để phù hợp ý tưởng, nguyện vọng người dân và văn hóa khu vực phát triển. Ông cũng hy vọng thành phố trong những năm tới có những khu đô thị văn minh hiện đại đáng sống như Phú Mỹ Hưng.
Thước đo chất lượng sống
Đứng trước căn nhà mặt tiền đường Lý Long Tường, ông Nguyễn Minh Hòa chậm rãi tưới mấy chậu kiểng.
Quê ở Hà Nội rồi vào TPHCM lập nghiệp những năm 1990, ông Hòa làm trong lĩnh vực xây dựng rồi chuyển sang kinh doanh vật liệu. Ông kể những năm đầu đặt chân đến khu Nam, đường sá còn vắng vẻ, nhiều đoạn đi qua chỉ thấy đất trống, cỏ dại và mỗi khi nhắc đến khu này, nhiều người lắc đầu. Bạn bè hay hỏi sao không ở trung tâm cho tiện mà lại chọn xuống vùng xa xôi.
"Nhưng tôi nhìn thấy đường Nguyễn Văn Linh mở ra, thấy cầu đường dần hình thành, rồi trường học, khu dân cư mọc lên. Mình làm ăn ở đây, sống ở đây, chứng kiến từng đoạn đường được trải nhựa, từng dãy nhà sáng đèn, cảm giác giống như bản thân lớn lên cùng một vùng đất" - ông Hòa cho biết.
Tại Phú Mỹ Hưng, nhu cầu cơ bản như học tập, y tế, vui chơi, giải trí... đều nằm trong khoảng cách gần. Ảnh: CHÍ NGUYÊN
Theo người đàn ông 66 tuổi này, ấn tượng sâu nhất là sự thay đổi trong nhịp sống. Từ những ngày phải tính chuyện đi lại mất bao lâu, mưa xuống có ngập hay không... đến nay mọi nhu cầu cơ bản từ học hành, mua sắm, y tế, thể thao đến giải trí đều nằm trong khoảng cách gần.
"Một đô thị đáng sống không chỉ vì nhà đẹp, đường rộng. Quan trọng là người ta thấy đời sống của bản thân ổn định, an toàn và có tương lai ở đó" - ông Hòa đúc kết.
(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 1-6
CHÍ NGUYÊN - QUỐC ANH