TP.HCM chốt lộ trình miễn vé xe buýt: Kỳ vọng 'cú hích' thay đổi thói quen đi lại

2 giờ trướcBài gốc

Thông tin tại họp báo do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy phối hợp Sở Văn hóa và Thể thao tổ chức, ông Đỗ Diệp Gia Hợp, Phó Trưởng Phòng Bảo trì khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng TP.HCM), cho biết thành phố đang khẩn trương hoàn tất các thủ tục cần thiết để triển khai chủ trương miễn vé xe buýt.

Theo đó, Sở Xây dựng đã trình UBND TP xem xét, đồng thời báo cáo Thường trực HĐND TP đăng ký xây dựng nghị quyết về hỗ trợ người sử dụng vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt. UBND TP cũng đã có tờ trình số 362/TTr-UBND ngày 7.4.2026 đề xuất xây dựng nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Song song với đó, nhiều đầu việc đang được triển khai đồng thời. Sở đang lấy ý kiến các sở, ngành liên quan đối với dự thảo nghị quyết; rà soát phương án tổ chức thực hiện nhằm đảm bảo hiệu quả, minh bạch, tránh trục lợi chính sách; đồng thời chuẩn bị các giải pháp kỹ thuật như công cụ thống kê sản lượng hành khách, phương án thanh toán, kiểm tra và giám sát.

Theo kế hoạch, nghị quyết sẽ được trình HĐND TP xem xét thông qua ngay trong tháng 4.2026. Nếu tiến độ thuận lợi, chủ trương miễn vé xe buýt sẽ được triển khai trong năm 2026 (dự kiến 8 tháng cuối năm).

Ông Đỗ Diệp Gia Hợp, Phó Trưởng Phòng Phòng bảo trì khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng TP.HCM), chia sẻ tại họp báo. Ảnh: Trung tâm Báo chí

Không chỉ an sinh, còn là giải pháp môi trường và giao thông

Trả lời câu hỏi về hiệu quả môi trường của chính sách vừa nêu, đại diện Sở Xây dựng nhìn nhận đây không đơn thuần là một chính sách hỗ trợ chi phí đi lại trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động, mà còn là giải pháp quan trọng nhằm cải thiện môi trường đô thị và giao thông.

Theo ông Hợp, từ các chương trình miễn vé thí điểm trước đây, sản lượng hành khách sử dụng giao thông công cộng đã tăng từ 20-34%, tùy tuyến và thời điểm. Điều này cho thấy khi rào cản chi phí được gỡ bỏ, người dân có xu hướng chuyển sang xe buýt, đặc biệt với các chuyến đi ngắn và trung bình.

Khi áp dụng trên diện rộng, dự báo lượng phương tiện cá nhân lưu thông mỗi ngày sẽ giảm đáng kể. Đây là yếu tố trực tiếp góp phần giảm áp lực giao thông và ô nhiễm.

Một điểm đáng chú ý là hiện nay, với tỷ lệ 56% đoàn xe buýt thành phố (1.367/2.432 xe) sử dụng năng lượng sạch (điện, CNG), việc tăng thị phần xe buýt sẽ góp phần giảm đáng kể phát thải khí CO₂, NOx và bụi mịn từ giao thông đô thị.

Tuy vậy, đại diện Sở cũng co biết hiệu quả môi trường của chính sách không chỉ đo bằng con số tuyệt đối trong ngắn hạn, mà quan trọng hơn là tạo ra sự thay đổi bền vững về thói quen đi lại.

Hạ tầng có thể đáp ứng mức tăng 20–30% hành khách

Một trong những băn khoăn lớn là liệu hạ tầng hiện nay có “gánh” nổi lượng khách tăng mạnh khi miễn vé. Theo đánh giá của Sở Xây dựng, hệ thống hiện tại có thể đáp ứng mức tăng trưởng hành khách khoảng 20.30%.

Hiện TP.HCM có 180 tuyến xe buýt với hơn 2.432 phương tiện đang hoạt động. Đáng chú ý, nhiều tuyến vẫn chưa khai thác hết công suất, đặc biệt ngoài giờ cao điểm. Đây là dư địa để tiếp nhận thêm hành khách.

Hiện TP.HCM có 180 tuyến xe buýt với hơn 2.432 phương tiện đang hoạt động. Ảnh: TL

Hệ thống vé điện tử cũng đang được triển khai trên 109 tuyến có hỗ trợ kinh phí và dự kiến hoàn tất trên toàn mạng lưới trong quý II.2026. Công nghệ này cho phép theo dõi sản lượng, lộ trình một cách chính xác, từ đó hỗ trợ điều hành linh hoạt theo thời gian thực.

Dữ liệu thu thập từ hệ thống sẽ giúp ngành giao thông tối ưu hóa luồng tuyến, điều chỉnh tần suất và phân bổ phương tiện phù hợp với nhu cầu thực tế.

Không dừng ở việc miễn vé, Sở Xây dựng cho biết thành phố đã chuẩn bị một loạt giải pháp đồng bộ để nâng cao chất lượng và sức hấp dẫn của xe buýt.

Trước hết là rà soát, điều chỉnh và mở mới các tuyến, đồng thời phát triển thêm các loại hình giao thông kết nối. Hệ thống điểm dừng, nhà chờ sẽ được bổ sung tại các khu vực đông dân cư, khu công nghiệp, trường học... là những nơi có nhu cầu đi lại lớn.

Trong tổ chức giao thông, xe buýt cũng sẽ được ưu tiên hơn nhằm tăng tính đúng giờ và độ tin cậy. Cùng với đó, hệ thống quản lý điều hành bằng phần mềm sẽ theo dõi tần suất theo thời gian thực để kịp thời tăng chuyến khi cần.

Quan điểm xuyên suốt được đại diện Sở nhấn mạnh là miễn vé phải đi kèm nâng cao chất lượng phục vụ, tránh tình trạng quá tải gây phản tác dụng.

Hướng tới đô thị bền vững, đáng sống

Ở góc độ chính sách, Sở Xây dựng nhìn nhận miễn vé xe buýt chỉ là “điều kiện cần”, chưa đủ để người dân từ bỏ phương tiện cá nhân. Do đó, chính sách sẽ được triển khai song hành với nhiều nhóm giải pháp khác.

Thứ nhất là nâng cao chất lượng dịch vụ: đảm bảo đúng giờ, phương tiện sạch sẽ, an toàn; đội ngũ phục vụ văn minh, thân thiện; hạ tầng tiếp cận thuận tiện.

Thứ hai là tăng tính thuận tiện: kết nối hiệu quả giữa xe buýt với metro, buýt sông, xe đạp công cộng...; ứng dụng MultiGo và vé điện tử giúp người dân dễ dàng tra cứu, thanh toán không tiền mặt.

Thứ ba là định hướng hành vi giao thông: miễn vé được đặt trong tổng thể chính sách phát triển giao thông công cộng, đi cùng các biện pháp hạn chế phương tiện cá nhân tại một số khu vực và truyền thông để thay đổi nhận thức.

Thứ tư là cơ chế theo dõi, đánh giá và điều chỉnh: thường xuyên đo lường sản lượng, chi phí và mức độ hài lòng để kịp thời điều chỉnh chính sách, đảm bảo hiệu quả ngân sách.

Sở Xây dựng xác định, miễn vé xe buýt là giải pháp kích cầu có tính chất can thiệp chính sách ban đầu, nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi hành vi đi lại của người dân theo hướng ưu tiên giao thông công cộng, tạo tiền đề cho việc hình thành và củng cố thói quen sử dụng giao thông công cộng một cách bền vững, để người dân làm quen và gắn bó với giao thông công cộng. Mục tiêu cao nhất là giảm ùn tắc giao thông, giảm ô nhiễm môi trường, thúc đẩy thói quen thanh toán không tiền mặt và xây dựng TP.HCM phát triển bền vững, đáng sống...

Trọng Dân

Nguồn Người Đô Thị : https://nguoidothi.net.vn/tp-hcm-chot-lo-trinh-mien-ve-xe-buyt-ky-vong-cu-hich-thay-doi-thoi-quen-di-lai-52339.html