Bảo vệ dữ liệu ngay từ “khâu thiết kế”
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ ngày 1.1.2026. Để triển khai, UBND TP.HCM đã ban hành Kế hoạch số 106/KH-UBND (tháng 3.2026) yêu cầu lồng ghép chặt chẽ nội dung bảo vệ dữ liệu vào các chương trình cải cách hành chính và chuyển đổi số. Điểm cốt lõi của kế hoạch này là nguyên tắc an toàn từ khâu thiết kế. Thành phố định hướng xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu với cơ chế phân lớp và phân quyền nghiêm ngặt. Mỗi cơ quan, đơn vị chỉ được phép truy cập đúng phạm vi dữ liệu phục vụ nhiệm vụ chuyên môn, chấm dứt tình trạng khai thác dữ liệu tràn lan không kiểm soát.
Trung tâm Phục vụ hành chính công TP.HCM có không gian khang trang với hàng loạt giải pháp công nghệ hiện đại- Ảnh: Báo Người lao động
Việc thực thi Nghị định 356/2025/NĐ-CP tại TP.HCM đòi hỏi sự thận trọng đặc biệt bởi mật độ dữ liệu thuộc hàng lớn nhất nước. Do đó, chính quyền thành phố đang dồn lực chuẩn hóa khối lượng thông tin khổng lồ, với hơn 14,8 triệu thông tin nhân khẩu, làm sạch 7,4 triệu hồ sơ đất đai và tích hợp hơn 3,1 triệu sổ sức khỏe điện tử lên ứng dụng VNeID.
Tuy nhiên, giới chuyên gia và người dân bày tỏ lo ngại nếu triển khai quá máy móc, các quy trình bảo mật khắt khe có thể gây tác động ngược lên hiệu quả vận hành. Ông Nguyễn Đình Du, một người dân TP.HCM, chia sẻ: “Thay vì thực hiện nhanh chóng, giờ đây cán bộ phải qua nhiều bước xác minh dữ liệu phức tạp. Điều này vô tình kéo dài thời gian xử lý hồ sơ, gây phiền hà khi người dân cần làm thủ tục gấp”. Việc cài đặt quá nhiều lớp bảo mật cũng là một “con dao hai lưỡi”. Nó có thể làm giảm trải nghiệm người dùng trên các ứng dụng như VNeID hay cổng dịch vụ công. Dẫn đến tình trạng giật lag, lỗi truy cập hoặc yêu cầu xác thực quá nhiều lần, gây tâm lý e dè cho người sử dụng.
Bảo vệ quyền riêng tư tuyệt đối
Khu vực kinh tế tư nhân cũng đang đứng trước những phép thử lớn. TP.HCM hiện có khoảng 400.000 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) chiếm tới 98%. Khi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đi vào áp dụng, các doanh nghiệp phải đối mặt với hàng loạt quy định mới, từ hồ sơ đồng thuận, trách nhiệm quản trị dữ liệu đến việc chuyển dữ liệu xuyên biên giới.
Một chủ doanh nghiệp tại thành phố cho biết: “Khách hàng và đối tác toàn cầu hiện nay đặt câu hỏi rất gắt gao về việc dữ liệu được lưu ở đâu, doanh nghiệp có tuân thủ luật quốc gia hay không. Nếu không đưa ra được câu trả lời thỏa đáng, chúng tôi đứng trước nguy cơ mất hợp đồng ngay lập tức”. Đối với các SMEs vốn hạn chế về nguồn lực, đây thực sự là một rào cản chi phí và kỹ thuật không nhỏ.
Cùng với đó, bài toán nhân sự tại bộ máy chính quyền cơ sở cũng là một “điểm nghẽn”. Nhiều phường, xã đang rơi vào tình trạng “vừa thừa, vừa thiếu”, dư biên chế nhưng lại thiếu hụt cán bộ giỏi công nghệ thông tin để vận hành các hệ thống chuyển đổi số. Cán bộ cấp cơ sở thường phải kiêm nhiệm quá nhiều việc, dẫn đến khó khăn trong việc tự trau dồi chuyên môn sâu về bảo mật và quản trị dữ liệu.
Theo bà Võ Thị Trung Trinh – Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM (HCMC-DXCENTER), trong lộ trình xây dựng chính quyền số, TP.HCM luôn kiên định mục tiêu lấy người dân làm trung tâm. Việc khai thác dữ liệu phải dựa trên nguyên tắc minh bạch và bảo vệ quyền riêng tư tuyệt đối theo tinh thần Chỉ thị 57-CT/TW. Dữ liệu cá nhân chỉ được khai thác phục vụ trực tiếp cho việc giải quyết thủ tục hành chính hoặc cung cấp dịch vụ công dưới sự giám sát chặt chẽ. Toàn bộ quá trình xử lý thông tin phải được bảo vệ an toàn tuyệt đối. “Thành phố tin rằng, khi mỗi người dân được trang bị kiến thức về bảo mật, họ sẽ trở thành một ‘mắt xích’ quan trọng để bảo vệ và làm giàu tài sản dữ liệu chung của toàn xã hội”, bà Trinh nhấn mạnh.
Hoàng Bắc