Ngày 8/5, Sở Y tế TP.HCM- cho biết vừa ban hành kế hoạch triển khai hoạt động cấp cứu đường thủy và công tác phối hợp tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ trên địa bàn Thành phố (giai đoạn từ nay đến năm 2030 và những năm tiếp theo). Đây được xem là bước ngoặt chiến lược, mở ra mô hình “phòng cấp cứu di động” trên sông và trên biển, lần đầu tiên được tổ chức bài bản ở quy mô siêu đô thị.
“Giờ vàng” không thể bị đánh mất giữa biển khơi
Sau ngày hợp nhất Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu đã khiến TP.HCM mở rộng lên hơn 6.772 km² với dân số vượt 13,7 triệu người. Không gian phát triển mới kéo theo áp lực rất lớn đối với hệ thống y tế cấp cứu ngoài bệnh viện - đặc biệt tại các khu vực ven biển, hải đảo và các tuyến sông trọng điểm.
TP.HCM triển khai tàu cứu thương chuyên dụng và mạng lưới cấp cứu đường thủy hiện đại nhằm bảo vệ “giờ vàng” cho người dân vùng biển, hải đảo và các tuyến sông trọng điểm - Ảnh: minh họa
Nếu trước đây, việc vận chuyển bệnh nhân từ xã đảo hay tàu cá chủ yếu phụ thuộc vào ghe dân sinh hoặc ca nô thông thường, thì nay bài toán đã trở nên cấp bách hơn nhiều. Chỉ riêng xã đảo Thạnh An đã ghi nhận hàng chục trường hợp phải vận chuyển cấp cứu bằng đường thủy mỗi năm. Nhiều ca bệnh nguy kịch bị kéo dài thời gian tiếp cận y tế do sóng lớn, triều cường hoặc thời tiết xấu khiến “giờ vàng” bị bỏ lỡ.
Không chỉ tai nạn giao thông đường thủy, TP.HCM còn phải đối diện nguy cơ đột quỵ trên tàu cá, đa chấn thương, tai nạn lao động trên biển, đuối nước hay các sự cố hàng hải quy mô lớn. Với một siêu đô thị mới có vùng biển và hải đảo như Côn Đảo, yêu cầu về một hệ thống cấp cứu chuyên biệt đã trở thành nhu cầu sống còn.
PGS-TS-BS Nguyễn Anh Dũng, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho rằng: Việc phát triển cấp cứu đường thủy không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế, mà còn là một phần trong chiến lược bảo đảm an ninh y tế đô thị.
Theo ông Dũng, đặc thù địa lý mới khiến khoảng cách tiếp cận y tế giữa trung tâm và vùng ven, hải đảo trở nên lớn hơn nếu vẫn duy trì mô hình cấp cứu truyền thống. Vì vậy, việc hình thành hệ thống cấp cứu đường thủy hiện đại sẽ giúp mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế trong “thời gian vàng”, kể cả giữa biển khơi.
Xuất hiện những “phòng cấp cứu di động” trên mặt nước
Điểm đột phá lớn nhất trong việc triển khai cấp cứu đường thủy, là TP.HCM sẽ phát triển các tàu cứu thương chuyên dụng hoạt động trên sông và biển; thay vì chỉ dùng phương tiện vận chuyển thông thường như trước đây.
Các tàu này được thiết kế như những phòng hồi sức cấp cứu thu nhỏ với đầy đủ hệ thống oxy trung tâm, monitor theo dõi sinh hiệu, máy thở di động, máy sốc điện và nhiều thiết bị hồi sức hiện đại đạt chuẩn chống nước, chống ăn mòn.
Điều quan trọng nhất là bác sĩ có thể tiến hành cấp cứu ngay khi tàu đang di chuyển. Điều này giúp biến quãng thời gian vận chuyển thành thời gian điều trị tích cực, đặc biệt quan trọng với các ca đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy hô hấp hay đa chấn thương.
PGS-TS-BS Nguyễn Anh Dũng nhận định tư duy mới của hệ thống cấp cứu hiện đại không còn đơn thuần là “chở bệnh nhân về bệnh viện”, mà phải đưa hoạt động điều trị đến gần hiện trường nhất có thể.
Theo ông, đây là hướng đi mà nhiều quốc gia phát triển đã áp dụng từ lâu đối với các đô thị ven biển. Việc TP.HCM đầu tư đồng bộ từ tàu cứu thương, hệ thống điều phối đến nhân lực chuyên trách cho thấy thành phố đang từng bước xây dựng mô hình cấp cứu ngoài bệnh viện theo tiêu chuẩn quốc tế.
Mạng lưới cấp cứu phủ khắp sông nước và biển đảo
Theo kế hoạch của Sở Y tế TP.HCM, đến năm 2030 thành phố sẽ hình thành ít nhất 10 trạm cấp cứu 115 vệ tinh chuyên trách đường thủy đặt tại các hành lang sông và cảng biển trọng yếu.
Các trạm này sẽ liên thông với Trung tâm Cấp cứu 115 cùng lực lượng tìm kiếm cứu nạn, cảnh sát đường thủy, biên phòng và cảng vụ hàng hải để phản ứng nhanh trong các tình huống khẩn cấp.
Những đơn vị như Bệnh viện Đa khoa Bình Thạnh, Bệnh viện Đa khoa Nguyễn Thị Thập hay Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo sẽ đóng vai trò mắt xích quan trọng trong mạng lưới mới.
Song song với việc đầu tư phương tiện cấp cứu, các bến tàu và điểm tiếp nhận bệnh nhân cũng sẽ được nâng cấp theo chuẩn y tế nhằm bảo đảm việc chuyển người bệnh từ tàu lên bờ diễn ra an toàn và nhanh chóng.
Một trong những thách thức lớn nhất của hệ thống này nằm ở yếu tố nhân lực. Cấp cứu trên biển đòi hỏi nhân viên y tế không chỉ giỏi hồi sức cấp cứu mà còn phải được đào tạo kỹ năng sinh tồn, cứu hộ và an toàn hàng hải.
Ngành y tế TP.HCM dự kiến đào tạo đội ngũ nhân sự chuyên trách đủ khả năng làm việc trong điều kiện sóng lớn, thời tiết khắc nghiệt hoặc các tai nạn hàng hải quy mô lớn.
Theo PGS-TS-BS Nguyễn Anh Dũng, con người sẽ là yếu tố quyết định thành bại của toàn bộ hệ thống cấp cứu đường thủy. Ông cho rằng đây là lĩnh vực đặc thù có mức độ nguy hiểm cao nên cần có chính sách đãi ngộ đủ mạnh để giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo giới chuyên môn, sự ra đời của hệ thống cấp cứu đường thủy không chỉ mang ý nghĩa y tế mà còn phản ánh năng lực quản trị của một siêu đô thị hiện đại.
Trong bối cảnh TP.HCM đang chuyển mình thành siêu đô thị ven biển đầu tiên của Việt Nam, cuộc đua giữ “giờ vàng” trên sông nước và biển đảo được xem là phép thử lớn cho năng lực y tế đô thị hiện đại. Và lần đầu tiên, những “phòng cấp cứu di động” trên biển đang trở thành lời giải cho bài toán sinh tử ấy.
Bình Thuận