TP.HCM sau sáp nhập: Bài toán thiếu 17.000 phòng học nóng hơn bao giờ

42 phút trướcBài gốc

TP.HCM: Hơn 2,5 triệu học sinh và áp lực trường lớp sau sáp nhập

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính giữa TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, quy mô giáo dục của TP.HCM tăng mạnh, trở thành địa phương có hệ thống giáo dục lớn nhất cả nước. Theo báo cáo của Sở GD-ĐT TP.HCM, toàn thành phố hiện có 2.524.780 học sinh từ mầm non đến trung học phổ thông. Trong đó, bậc mầm non có 469.846 trẻ, tiểu học 951.312 học sinh, trung học cơ sở 762.088 học sinh và trung học phổ thông 341.534 học sinh.

Điểm đáng chú ý là khoảng 24% học sinh không có thường trú tại TP.HCM. Mỗi năm, số học sinh tăng cơ học từ 50.000 đến 60.000 em, tạo sức ép lớn lên việc bảo đảm chỗ học, nhất là tại các khu vực tập trung khu công nghiệp, khu chế xuất và đô thị mới. Đây là nguyên nhân khiến tình trạng thiếu trường, thiếu lớp không chỉ diễn ra cục bộ mà ngày càng trở thành bài toán dài hạn của thành phố.

Học sinh trường Nguyễn Thượng Hiền, TP.HCM trong ngày khai giảng. Ảnh: Nguyễn Tuyết

Toàn TP.HCM hiện có 3.438 cơ sở giáo dục từ mầm non đến trung học phổ thông, gồm 2.113 trường công lập và 1.325 trường ngoài công lập. Ngoài ra, thành phố còn có 155 cơ sở giáo dục thường xuyên, chuyên biệt và có yếu tố nước ngoài. Dù mạng lưới trường lớp có quy mô lớn, việc phân bố lại chưa đồng đều giữa các khu vực sau sáp nhập.

Bình quân toàn thành phố mới đạt khoảng 277 phòng học trên 10.000 dân trong độ tuổi đi học, thấp hơn mục tiêu 300 phòng học. Trong đó, khu vực TP.HCM cũ đạt khoảng 297 phòng học, cơ bản tiệm cận chỉ tiêu; khu vực Bình Dương cũ chỉ đạt khoảng 200 phòng học, thấp hơn nhiều so với định hướng; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ đạt khoảng 316 phòng học, cao hơn mức bình quân chung.

Sự chênh lệch này cho thấy áp lực lớn nhất không nằm ở tổng quy mô trường lớp, mà ở sự mất cân đối hạ tầng giáo dục giữa các địa bàn. Những nơi dân số tăng nhanh, đô thị hóa mạnh đang thiếu phòng học nghiêm trọng, trong khi một số khu vực khác có điều kiện tốt hơn.

Theo Sở GD-ĐT, toàn thành phố có 42 phường, xã trọng điểm chịu áp lực rất lớn do tỷ lệ phòng học đạt thấp. Các điểm nóng tập trung tại khu vực Quận 12, Gò Vấp, Hóc Môn, Bình Chánh của TP.HCM cũ và khu vực Bình Dương cũ.

Đáng chú ý, hiện có 5 địa phương chưa có trường trung học cơ sở công lập, gồm phường Tân Sơn, phường Tây Nam, phường Phú Thuận, xã Phước Thành và xã Thạnh An. Trong đó, phường Tân Sơn và phường Phú Thuận thuộc khu vực TP.HCM cũ vẫn chưa có trường THCS công lập.

Tính theo mục tiêu 300 phòng học trên 10.000 dân trong độ tuổi đi học, TP.HCM cần bổ sung tổng cộng 17.483 phòng học. Cụ thể, bậc mầm non thiếu 434 phòng, tiểu học thiếu 4.755 phòng, trung học cơ sở thiếu 6.242 phòng và trung học phổ thông thiếu 6.052 phòng. Đây là con số cho thấy sức ép đầu tư trường lớp trong giai đoạn 2026-2030 rất lớn.

Ở bậc mầm non, phường Tân Sơn thiếu nhiều nhất với 230 phòng học. Ở bậc tiểu học, nhiều địa phương thiếu trên 100 phòng như Trung Mỹ Tây, Tam Bình, Phú Thọ Hòa, Vĩnh Lộc, Tân Vĩnh Lộc, Hiệp Bình, Thới An, An Phú Đông. Tại khu vực Bình Dương cũ, các điểm nóng gồm An Phú, Tân Khánh và Dĩ An.

Với bậc THCS, áp lực lớn tại Phú Thọ Hòa, Tân Khánh, Bà Điểm, Bình Hưng Hòa, Bình Tân và Tân Đông Hiệp. Ở bậc THPT, các địa phương thiếu nhiều phòng học gồm Tân Hiệp, Đông Hưng Thuận, Thới An, Bình Hưng Hòa, Vĩnh Lộc, Tân Vĩnh Lộc, Lái Thiêu, Tân Đông Hiệp và Vũng Tàu.

TP.HCM cần hơn 125.000 tỉ đồng để giải bài toán phòng học

Để đáp ứng nhu cầu trường lớp giai đoạn 2026-2030, TP.HCM dự kiến triển khai 1.479 dự án giáo dục với tổng nhu cầu vốn khoảng 125.622 tỉ đồng. Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, thành phố đã bố trí 1.247 dự án với tổng vốn khoảng 73.773 tỉ đồng.

Trong số này, 631 dự án từ giai đoạn 2021-2025 chưa hoàn thành được chuyển tiếp sang giai đoạn 2026-2030, với tổng vốn khoảng 37.690 tỉ đồng, dự kiến bổ sung 5.008 phòng học. Ngoài ra, 616 dự án đầu tư mới đã được thành phố cân đối vốn, tổng nhu cầu khoảng 36.083 tỉ đồng, dự kiến xây thêm 4.950 phòng học.

Tuy vậy, nhu cầu thực tế vẫn còn lớn.Theo tổng hợp từ 91 địa phương, hiện có 232 dự án đề xuất bổ sung nhưng chưa được bố trí vốn, với nhu cầu khoảng 51.849 tỉ đồng, dự kiến tăng thêm 5.981 phòng học. Nếu tính tất cả nguồn lực, giai đoạn 2026-2030 TP.HCM có khả năng đầu tư khoảng 15.939 phòng học mới. So với nhu cầu 17.483 phòng học, thành phố vẫn còn thiếu khoảng 1.544 phòng học để đạt chỉ tiêu.

Riêng năm 2026, TP.HCM dự kiến có 71 dự án với 1.266 phòng học được xây mới, trong đó 1.025 phòng học tăng thêm. Trước ngày 5.9.2026, dự kiến 53 dự án hoàn thành, với 984 phòng học xây mới, tổng kinh phí khoảng 4.038 tỉ đồng. Từ sau ngày 5.9 đến hết năm 2026, thêm 18 dự án dự kiến hoàn thành với 282 phòng học xây mới.

Không chỉ thiếu phòng học, TP.HCM còn đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên ở một số môn đặc thù. Sau kỳ tuyển dụng năm học 2025-2026, bậc tiểu học còn thiếu 141 giáo viên âm nhạc, 161 giáo viên mỹ thuật và 110 giáo viên tin học. Ở bậc THCS, thành phố thiếu giáo viên các môn âm nhạc, mỹ thuật, tin học, công nghệ, lịch sử và địa lý, giáo dục công dân; ngoài ra còn thiếu giáo viên chuyên biệt.

Sở GD-ĐT cho rằng nguyên nhân là chính sách thu hút, đãi ngộ giáo viên các môn đặc thù chưa phù hợp. Nhiều sinh viên sau khi tốt nghiệp lựa chọn làm việc ngoài ngành giáo dục. Cùng với đó, quy mô trường lớp tiếp tục tăng trong năm học 2026-2027, kéo theo nhu cầu biên chế mới, trong khi chỉ tiêu được giao chưa đáp ứng thực tế.

Một điểm nghẽn khác là quỹ đất dành cho giáo dục ngày càng hạn chế. Nhiều dự án phải điều chỉnh quy hoạch, vướng bồi thường giải phóng mặt bằng hoặc chưa có đất sạch để triển khai. Việc xã hội hóa giáo dục cũng chưa đạt kỳ vọng. Đến nay, các dự án kêu gọi đầu tư theo phương thức PPP trong lĩnh vực giáo dục vẫn chưa thu hút được nhà đầu tư tham gia.

Trước thực tế này, ngành giáo dục TP.HCM kiến nghị ưu tiên bố trí vốn đầu tư công trung hạn cho các dự án xây dựng trường học, nhất là tại khu vực có áp lực dân số cao. Đồng thời, thành phố cần rà soát, chuyển đổi công năng các trụ sở dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính sang mục đích giáo dục để bổ sung nhanh phòng học.

Sở GD-ĐT cũng đề xuất thành lập Tổ công tác đầu tư cho ngành giáo dục nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, mặt bằng và đầu tư.

Với hơn 2,5 triệu học sinh, nhu cầu thêm hơn 17.000 phòng học và tốc độ tăng dân số cơ học lớn, bài toán giáo dục của TP.HCM sau sáp nhập không chỉ là xây thêm trường, mà còn là phân bổ lại nguồn lực, quỹ đất, giáo viên và vốn đầu tư. Nếu không được xử lý đồng bộ, tình trạng quá tải trường lớp tại các khu vực đô thị hóa nhanh sẽ tiếp tục là thách thức lớn trong những năm tới.

Nguyễn Tuyết

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/tp-hcm-sau-sap-nhap-bai-toan-thieu-17-000-phong-hoc-nong-hon-bao-gio-251504.html