Chủ trương miễn phí xe buýt được Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang nêu tại cuộc họp mới đây. Nếu được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên thành phố áp dụng chính sách miễn vé cho toàn bộ hành khách, thay vì chỉ ưu tiên một số nhóm như hiện nay.
Theo thông tin từ Sở Xây dựng TP HCM, chính sách sẽ áp dụng trên toàn bộ các tuyến xe buýt nội tỉnh, bao gồm cả tuyến có trợ giá và không trợ giá, với quy mô khoảng 135 tuyến.
Các tuyến liên tỉnh trước mắt chưa nằm trong diện miễn phí do khác biệt về cơ chế vận hành và tài chính. Thành phố dự kiến chi khoảng 7.000 tỷ đồng mỗi năm để triển khai chính sách này, cao hơn đáng kể so với mức trợ giá khoảng 1.500 tỷ đồng hiện nay.
Mục tiêu của chủ trương là giảm chi phí đi lại cho người dân, đồng thời khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng, góp phần giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường. Chính sách cũng mang ý nghĩa an sinh rõ rệt, đặc biệt đối với học sinh, sinh viên và người lao động thu nhập thấp.
Dự báo, khi miễn vé toàn bộ, lượng hành khách đi xe buýt có thể tăng khoảng 30% so với hiện nay. Thực tế, nhiều tuyến xe buýt mới chỉ khai thác dưới 50% công suất, do đó vẫn còn dư địa để đáp ứng nhu cầu tăng thêm.
Tuy nhiên, cơ quan chức năng cũng đang tính toán phương án bổ sung phương tiện, điều chỉnh tần suất hoạt động, đặc biệt trên các tuyến đông khách kết nối trường học, khu công nghiệp.
Để đảm bảo quản lý hiệu quả, thành phố sẽ ứng dụng công nghệ trong việc theo dõi, thống kê lượng hành khách, làm cơ sở phân bổ ngân sách minh bạch và tối ưu vận hành. Bên cạnh đó, việc mở rộng hạ tầng như trạm dừng, nhà chờ và tăng khả năng kết nối mạng lưới cũng được đặt ra.
Dù được đánh giá có tiềm năng kích cầu lớn, chính sách vẫn đối mặt với thách thức về nguồn lực tài chính và chất lượng dịch vụ.
Theo các chuyên gia, chi phí đi lại hiện không phải rào cản chính, mà yếu tố quyết định nằm ở độ tin cậy, tiện lợi và trải nghiệm của hành khách. Do đó, song song với miễn phí vé, việc nâng cao chất lượng dịch vụ, cải thiện thái độ phục vụ và tăng tính đúng giờ sẽ đóng vai trò then chốt để chính sách phát huy hiệu quả lâu dài.
Nhật Minh