Nhiều năm qua, tình trạng nhà ở lụp xụp ven sông, kênh rạch vẫn là một trong những "điểm nghẽn" lớn trong chỉnh trang đô thị tại TP.HCM. Không chỉ ảnh hưởng mỹ quan, các khu nhà tạm bợ còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, ô nhiễm môi trường và gây áp lực lên hệ thống thoát nước đô thị.
Hàng ngàn căn nhà nhếch nhác, xiêu vẹo ven kênh Đôi đang được TP.HCM đưa vào kế hoạch di dời để chỉnh trang.
Ghi nhận thực tế tại nhiều tuyến kênh trên địa bàn thành phố cho thấy, hàng nghìn căn nhà tạm vẫn chen chúc dọc hai bên bờ kênh. Nhiều căn được dựng bằng tôn, gỗ cũ kỹ, cơi nới chằng chịt, nằm sát mép nước đen đặc rác thải. Vào mùa nắng, mùi hôi từ dòng kênh bốc lên nồng nặc, ruồi muỗi xuất hiện dày đặc; còn mỗi khi mưa lớn, nước dâng cao khiến khu vực trở nên nhếch nhác, ẩm thấp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân.
Tại một số đoạn trên kênh Đôi, kênh Tẻ, nhiều căn nhà đã xuống cấp nghiêm trọng nhưng người dân vẫn phải bám trụ vì chưa có điều kiện di dời. Không gian sống chật chội, lối đi nhỏ hẹp, hệ thống điện kéo tạm bợ khiến nguy cơ cháy nổ luôn hiện hữu.
Trước thực trạng này, TP.HCM đang đẩy mạnh triển khai Đề án chỉnh trang đô thị khu vực nhà ở trên và ven sông, kênh, rạch giai đoạn 2025 - 2030 với mục tiêu di dời tối thiểu 20.000 căn nhà, tập trung tại các tuyến kênh lớn như kênh Đôi, kênh Tẻ, rạch Ông Lớn...
Rác thải bủa vây những căn nhà ven kênh rạch tại TP.HCM.
Theo ông Huỳnh Thanh Khiết, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, toàn thành phố dự kiến triển khai 44 dự án phục vụ chỉnh trang và di dời nhà ven kênh rạch, gồm 40 dự án sử dụng vốn ngân sách và 4 dự án xã hội hóa. Tổng số nhà cần di dời khoảng 23.429 căn, riêng khu vực các phường Bình Đông, Chánh Hưng và Phú Định chiếm hơn 65%, tương đương khoảng 15.708 căn.
Đối với khu vực trọng điểm này, TP.HCM đã xây dựng đề án riêng với mục tiêu di dời khoảng 14.609 căn nhà, đồng thời triển khai các dự án phát triển nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội và quỹ đất đấu giá để tạo nguồn vốn thực hiện.
Theo kế hoạch, riêng tại ba phường Bình Đông, Chánh Hưng và Phú Định sẽ triển khai 21 dự án, gồm 17 dự án vốn ngân sách và 4 dự án xã hội hóa, với tổng mức đầu tư tạm tính gần 99.500 tỷ đồng.
Đến nay, UBND TP.HCM đã giao nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư cho 9 dự án. Trong đó, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị phụ trách 6 dự án; UBND phường Chánh Hưng 1 dự án và UBND phường Phú Định 2 dự án. Một số địa phương cũng đã trình đề xuất chủ trương đầu tư để đẩy nhanh tiến độ triển khai.
Ba phường Bình Đông, Chánh Hưng và Phú Định di dời khoảng 15.708 căn nhà ven sông, kênh, rạch.
Liên quan đến công tác di dời nhà ở ven, trên kênh rạch, lãnh đạo UBND TP.HCM yêu cầu các sở, ngành khẩn trương cụ thể hóa kế hoạch triển khai, tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án đã được thông qua chủ trương đầu tư; đồng thời sớm hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi đối với các dự án còn lại để trình thành phố xem xét.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường yêu cầu ưu tiên bố trí quỹ nhà tái định cư gắn với phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt tại khu vực bờ Bắc kênh Đôi. Với các dự án còn vướng pháp lý, các đơn vị phải khẩn trương rà soát, tháo gỡ hoặc nghiên cứu chuyển sang đầu tư công để bảo đảm tiến độ chung.
Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng được đánh giá là khâu then chốt quyết định tiến độ toàn bộ đề án. Các địa phương được yêu cầu phải phân công rõ trách nhiệm, lãnh đạo phường trực tiếp chỉ đạo và phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành để đẩy nhanh tiến độ thực hiện.
Theo lãnh đạo thành phố, mục tiêu không chỉ dừng ở việc di dời nhà trên và ven kênh rạch mà còn hướng đến chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường sống, tái thiết không gian đô thị văn minh và nâng cao chất lượng sống cho người dân TP.HCM trong những năm tới.
Mỹ Quỳnh