Trục kết nối đường sắt Tân Sơn Nhất - Long Thành là hệ thống vận tải hành khách khối lượng lớn gồm tuyến metro số 2 và đường sắt liên vùng Thủ Thiêm - Long Thành. Dự án được triển khai nhằm thiết lập hành lang vận tải hiện đại, ổn định, giúp giảm áp lực cho các trục đường bộ đang quá tải và rút ngắn thời gian di chuyển giữa hai sân bay lớn nhất Việt Nam.
Vai trò chiến lược của cặp đầu mối hàng không phía Nam
Việc Cảng hàng không quốc tế Long Thành (Đồng Nai) dự kiến vận hành thương mại trong năm 2026 đặt ra yêu cầu cấp thiết về hạ tầng kết nối với sân bay Tân Sơn Nhất. Hiện nay, Tân Sơn Nhất vẫn giữ vai trò cửa ngõ hàng không quốc tế quan trọng nhất, trong khi Long Thành được quy hoạch thành trung tâm trung chuyển quốc tế với công suất 100 triệu hành khách/năm. Hai sân bay này tạo thành cặp đầu mối chiến lược, trụ cột của mạng lưới vận tải hàng không quốc gia.
Thay vì tiếp tục mở rộng các trục đường bộ, TP. HCM định hướng hình thành trục kết nối đường sắt đô thị và đường sắt liên vùng, lấy hệ thống metro làm xương sống. Đây là bước chuyển đổi quan trọng trong tư duy tổ chức giao thông của siêu đô thị nhằm hướng tới chuẩn mực quốc tế và phát triển bền vững.
Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất. Ảnh: Internet
Đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm
Theo UBND TP. HCM, phương án kết nối thông qua metro số 2 và tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi. Trong đó, ga Bến Thành được định vị là trung tâm điều phối toàn mạng lưới đường sắt đô thị. Tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Tham Lương đã chính thức khởi công vào ngày 15/1 với tổng mức đầu tư hơn 55.000 tỷ đồng. Dự án do Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP. HCM làm chủ đầu tư, dự kiến hoàn thành vào cuối quý IV/2030.
Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang được triển khai xây dựng. Ảnh: Internet
Tại khu vực ga Bà Quẹo, các trục đường Trường Chinh và Tân Kỳ - Tân Quý đang được nghiên cứu mở rộng để hoàn thiện vào năm 2029, tạo điểm trung chuyển then chốt. Ở hướng ngược lại, đoạn metro số 2 từ Bến Thành sang Thủ Thiêm là mảnh ghép quan trọng để kéo dài trục kết nối về phía Đông. Đoạn tuyến này dài khoảng 6 - 6,2km, thiết kế đi ngầm hoàn toàn dưới trục đường Hàm Nghi, vượt sông Sài Gòn sang khu đô thị mới Thủ Thiêm.
Phối cảnh tuyến metro số 2 TP. HCM. Ảnh minh họa
Hành lang vận tải liên vùng Thủ Thiêm - Long Thành
Từ ga Thủ Thiêm, trục đường sắt tiếp tục được kéo dài đến sân bay Long Thành. Tuyến này định hướng bám theo hành lang cao tốc TP. HCM - Long Thành - Dầu Giây và đường Vành đai 3. Tại địa phận tỉnh Đồng Nai, đường sắt dự kiến đi trong dải phân cách dọc tỉnh lộ 25B, giúp tối ưu hóa công tác giải phóng mặt bằng và đẩy nhanh tiến độ thi công.
Đáng chú ý, mạng lưới này sẽ liên thông trực tiếp với các tuyến metro số 1, 3 và 4 tại ga Bến Thành. Đặc biệt, khi metro số 6 giai đoạn 1 (Tân Sơn Nhất - Phú Hữu) hoàn thiện, hành khách có thể di chuyển thông suốt giữa ba nhà ga T1, T2, T3 của sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành qua các điểm giao cắt tại ga Bà Quẹo và ga Thủ Thiêm.
Tầm nhìn siêu đô thị và kinh tế vùng
Theo lộ trình, các tuyến metro và đường sắt trong trục chiến lược này sẽ khởi công trong năm nay và phấn đấu về đích vào cuối năm 2030. Đây không chỉ là giải pháp giao thông mà còn là tiền đề cho cấu trúc đô thị mới. Đáng chú ý, từ ngày 1/7, sự kết hợp giữa TP. HCM cũ, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu sẽ tạo nên địa phương mới với hệ sinh thái công nghiệp - cảng biển - logistics toàn diện.
TP. HCM sau khi sáp nhập đơn vị hành chính được định hướng trở thành trung tâm kinh tế, công nghiệp và cảng biển lớn nhất cả nước. Mục tiêu đến năm 2045, thành phố phấn đấu lọt nhóm 100 thành phố đáng sống nhất thế giới và dẫn đầu khu vực về mọi chỉ số phát triển.
Tuệ Nhân