TP.HCM tính bỏ thi lớp 10: Phụ huynh lo công bằng học bạ

2 giờ trướcBài gốc

Bỏ thi lớp 10: Học sinh có bớt áp lực?

Thông tin TP.HCM dự kiến mở rộng xét tuyển lớp 10 từ năm 2027 đang được nhiều phụ huynh, học sinh quan tâm. Sau nhiều năm kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập được xem là “cửa ải” căng thẳng của học sinh cuối cấp THCS, việc tính toán giảm dần thi tuyển được nhìn nhận là bước đi đáng chú ý trong đổi mới tuyển sinh.

Theo định hướng của ngành giáo dục TP.HCM, năm 2026 thành phố vẫn tổ chức kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập. Từ năm 2027, TP.HCM dự kiến mở rộng xét tuyển ở những địa bàn có đủ điều kiện, tiến tới bỏ thi khi hệ thống trường lớp, đội ngũ giáo viên và năng lực tiếp nhận học sinh được bảo đảm.

Học sinh tham dự kỳ thi vào lớp 10 năm 2022 tại TP.HCM. Ảnh: Nguyễn Tuyết.

Điểm đáng chú ý là phương án này không áp dụng đột ngột trên toàn thành phố mà triển khai theo lộ trình. Đây là cách làm cần thiết với TP.HCM, nơi số lượng học sinh sau THCS lớn, nhu cầu vào trường công lập cao, trong khi điều kiện trường lớp giữa các khu vực còn khác nhau.

Nhiều năm qua, kỳ thi lớp 10 tạo áp lực không nhỏ cho học sinh và gia đình. Chỉ trong vài ngày thi, học sinh phải cạnh tranh suất vào trường công lập. Với nhiều em, đây là kỳ thi đầu tiên có tính phân loại mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường học tập trong ba năm THPT.

Áp lực ấy bắt đầu từ rất sớm. Từ đầu năm lớp 9, nhiều học sinh đã học thêm dày đặc, ôn Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ để tăng cơ hội trúng tuyển. Phụ huynh cũng bị cuốn vào cuộc đua chọn trường, chọn lớp luyện thi, cân nhắc nguyện vọng và theo dõi điểm chuẩn từng năm.

Vì vậy, chủ trương mở rộng xét tuyển được nhiều gia đình kỳ vọng sẽ giúp học sinh bớt căng thẳng. Nếu kết quả học tập được đánh giá theo cả quá trình, thay vì dồn vào một kỳ thi ngắn, học sinh có thể học đều hơn, giảm tâm lý “học để thi”.

Anh Đào Nhân, có con đang học lớp 8 tại phường Bảy Hiền, cho rằng nếu thành phố có lộ trình xét tuyển rõ ràng, gia đình sẽ bớt phải chạy theo các lớp ôn thi từ quá sớm. Theo anh, điều quan trọng là ngành giáo dục cần công bố sớm tiêu chí để phụ huynh, học sinh biết cần chuẩn bị gì, tránh tâm lý đoán trước chính sách.

Tuy nhiên, xét tuyển lớp 10 chỉ thật sự giảm áp lực nếu đi cùng năng lực tiếp nhận của hệ thống giáo dục. Nếu số chỗ học công lập vẫn thấp hơn nhiều so với nhu cầu, cuộc đua có thể không biến mất mà chuyển từ phòng thi sang học bạ, từ luyện thi sang chạy điểm.

Do đó, bài toán trường lớp là điều kiện then chốt. Muốn tiến tới bỏ thi lớp 10, TP.HCM cần bảo đảm đủ chỗ học cho học sinh sau THCS, đồng thời phát triển đồng bộ trường công lập, ngoài công lập, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp. Khi học sinh có nhiều lựa chọn phù hợp, áp lực vào một “cửa hẹp” mới có thể giảm thực chất.

Xét tuyển lớp 10: Công bằng học bạ là mối lo lớn nhất

Dù kỳ vọng giảm áp lực, phương án xét tuyển lớp 10 vẫn đặt ra nhiều băn khoăn. Câu hỏi lớn nhất của phụ huynh là: nếu không thi chung, làm sao bảo đảm công bằng giữa học sinh các trường?

Trong thực tế, điểm học bạ có thể phản ánh quá trình học tập, nhưng không phải lúc nào cũng là thước đo tương đồng. Mỗi trường THCS có cách ra đề kiểm tra, mức độ đánh giá và môi trường học tập khác nhau. Một học sinh đạt điểm 9 ở trường này chưa chắc có cùng mặt bằng năng lực với học sinh đạt điểm 9 ở trường khác.

Đây là điểm khiến nhiều giáo viên thận trọng. Khi học bạ trở thành căn cứ tuyển sinh quan trọng, áp lực điểm số có thể tăng lên từ lớp 6, lớp 7, chứ không chỉ ở lớp 9. Giáo viên cũng có thể chịu thêm sức ép từ phụ huynh, học sinh và nhà trường. Nếu thiếu cơ chế kiểm soát minh bạch, nguy cơ “làm đẹp học bạ” là điều không thể xem nhẹ.

Chia sẻ với Một Thế Giới, thầy Nguyễn Nhật Duy, giáo viên tại TP.HCM, nhìn nhận bỏ thi lớp 10 là hướng đi nhân văn nếu mục tiêu là giảm căng thẳng cho học sinh. Tuy nhiên, để xét tuyển thuyết phục, thành phố cần có bộ tiêu chí chung, dữ liệu học tập tin cậy và quy trình kiểm tra chéo giữa các trường. Theo thầy Duy, phụ huynh chỉ yên tâm khi biết điểm học bạ được quản lý chặt, không bị tác động bởi quan hệ hay sức ép bên ngoài.

Phụ huynh căng thẳng đợi con tại kỳ thi vào lớp 10 ở TP.HCM. Ảnh: Nguyễn Tuyết.

Nỗi lo công bằng còn nằm ở việc phân tuyến và chọn trường. Nếu xét tuyển theo địa bàn cư trú, học sinh ở khu vực có nhiều trường tốt có thể có lợi thế hơn. Nếu cho đăng ký rộng, các trường có uy tín vẫn có nguy cơ quá tải hồ sơ, buộc phải dùng tiêu chí phụ để sàng lọc. Khi đó, áp lực cạnh tranh vẫn còn, chỉ thay đổi hình thức.

Một vấn đề khác là chất lượng đầu vào của các trường THPT. Kỳ thi lớp 10 hiện nay dù gây áp lực nhưng vẫn tạo mặt bằng đánh giá tương đối chung. Khi chuyển sang xét tuyển, các trường cần chuẩn bị phương án tiếp nhận học sinh có trình độ không đồng đều hơn, nhất là ở lớp đầu cấp.

Các chuyên gia giáo dục cho rằng TP.HCM không nên chỉ thay kỳ thi bằng học bạ. Thành phố có thể nghiên cứu mô hình kết hợp nhiều tiêu chí như kết quả học tập nhiều năm, điều kiện cư trú, nguyện vọng học sinh và năng lực tiếp nhận của từng trường. Trong trường hợp cần thiết, một bài đánh giá chuẩn hóa nhẹ hơn kỳ thi hiện nay cũng có thể được cân nhắc để tạo căn cứ so sánh khách quan.

Điều quan trọng là mọi tiêu chí phải được công bố sớm, dễ hiểu và có thể kiểm chứng. Phụ huynh cần biết con được xét tuyển bằng những yếu tố nào, cách tính điểm ra sao, dữ liệu học bạ lấy từ đâu và khi có khiếu nại thì xử lý thế nào.

Bỏ thi lớp 10 vì thế không chỉ là bỏ một kỳ thi. Đó phải là quá trình mở rộng cơ hội học tập, tăng chỗ học, chuẩn hóa đánh giá và xây dựng niềm tin của phụ huynh vào sự công bằng. Khi những điều kiện này được bảo đảm, việc giảm thi cử mới thật sự trở thành chính sách nhân văn, thay vì chỉ là thay đổi hình thức tuyển sinh.

Nguyễn Tuyết

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/tp-hcm-tinh-bo-thi-lop-10-phu-huynh-lo-cong-bang-hoc-ba-251831.html