TP.HCM trước bài toán tháo gỡ 4 điểm nghẽn tăng trưởng

3 giờ trướcBài gốc

Thành phố với 13,6 triệu dân đặt chỉ tiêu tăng trưởng hai con số vào năm 2030. Ảnh: Lan Chi

Quy hoạch: thiếu đồng bộ, thiếu tầm nhìn dài hạn

Bà Hà nhấn mạnh, quy hoạch là định hướng quan trọng để Thành phố xây dựng kế hoạch triển khai đầu tư, xây dựng một cách toàn diện trên tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội nhắm đạt được những mục tiêu quan trọng đã đề ra.

Thực tế, công tác quy hoạch và tổ chức triển khai quy hoạch trong giai đoạn trước đây trên địa bàn chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, thiếu chiến lược phát triển lấy con người làm trung tâm. Chất lượng một số quy hoạch còn thấp, thiếu đồng bộ, thiếu tầm nhìn dài hạn, dẫn đến điều chỉnh quy hoạch nhiều lần, có trường hợp điều chỉnh còn tùy tiện, theo lợi ích của nhà đầu tư, ảnh hưởng đến môi trường, cảnh quan, kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật và các lợi ích hợp pháp của cộng đồng dân cư.

“Đặc biệt, việc sáp nhập ba địa phương dẫn đến việc tổ chức triển khai điều chỉnh quy hoạch cục bộ, quy hoạch phân khu có khó khăn, chưa thống nhất và đồng bộ với TP.HCM sau sáp nhập”, bà Hà nhấn mạnh.

Nguyên do cũng được chỉ là là vì các quy định pháp luật về đất đai tiếp tục bất cập, chậm sửa đổi; hạn chế về nguồn lực thực hiện công tác giải phóng mặt bằng. Tình trạng quy hoạch treo kéo dài nhiều năm chưa được giải quyết gây bức xức trong dư luận xã hội, làm lãng phí nguồn lực và đình trệ cơ hội phát triển.

Bà Trương Thiết Hà phát biểu tại họp báo. Ảnh: Trung tâm Báo chí

Hạ tầng giao thông: quá tải, liên kết vùng chưa thông suốt

“Hạ tầng giao thông hiện nay vẫn quá tải và thiếu đồng bộ, thường xuyên xảy ra ùn tắc tại các cửa ngõ đô thị, nhất là vào giờ cao điểm, trong khi khả năng mở rộng các tuyến đường hiện hữu rất khó khăn, dẫn đến chi phí logistics của doanh nghiệp gia tăng, đồng thời chất lượng cuộc sống một bộ phận người dân giảm sút”, bà Hà nói.

Ngoài ra, kết cấu hạ tầng giao thông liên kết vùng, đặc biệt là hệ thống cao tốc và đường vành đai, chưa được đầu tư đồng bộ theo quy hoạch, làm giảm sức lan tỏa phát triển của Thành phố đối với toàn vùng. Dù thời gian qua TP.HCM đã khởi công, triển khai nhiều dự án trọng điểm như Vành đai 3, Vành đai 4, metro số 1, metro số 2 và các dự án BOT theo Nghị quyết 98, song áp lực hạ tầng vẫn rất lớn.

Giao thông tại TP HCM thường xuyên trong tình trạng ùn kẹt vì quá tải. Ảnh: Báo Lao Động

Đầu tư toàn xã hội: thiếu hụt nguồn lực dài hạn

Giải ngân đầu tư công chậm gây ảnh hưởng lớn. Trong năm 2025, tỷ lệ giải ngân đầu tư công chỉ đạt khoảng 78% kế hoạch. Trong khi đó, việc huy động đầu tư tư nhân chưa đạt mục tiêu.

Hiện tổng vốn đầu tư xã hội của TP.HCM chỉ chiếm 17,4% cả nước, chưa tương xứng với quy mô kinh tế.

Trong khi đó, nhu cầu đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030 lên đến 3,2 triệu tỷ đồng, nhưng ngân sách Thành phố chỉ đáp ứng được khoảng 30%. Điều đó buộc Thành phố phải dựa vào một khuôn khổ thể chế đủ mạnh, minh bạch và linh hoạt để huy động nguồn lực tư nhân.

Mặt khác, mặc dù đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục tăng trưởng, trong năm 2025 Thành phố thu hút được khoảng 8,17 tỷ USD, tăng 21,1% tổng số vốn đầu tư so với cùng kỳ năm 2024, nhưng hoạt động chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp nội địa còn rất hạn chế.

Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo: vướng thể chế và nguồn lực

Chuyển đổi số trong khu vực công mặc dù bước đầu ghi nhận những thành tựu đáng kể, việc kết nối liên thông, cung cấp dịch vụ công trực tuyến đã nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động cơ quan nhà nước.

Tuy nhiên, hoạt động này hiện đang gặp phải nhiều thách thức cả về thể chế, công nghệ, dữ liệu và con người. Trong đó, thành phố cũng cần nhấn mạnh tầm quan trọng của đầu tư nguồn lực phù hợp để xây dựng văn hóa số, tạo điều kiện cho cán bộ, công chức, viên chức đổi mới, sẵn sàng thích nghi với các giá trị và cách làm mới do chuyển đổi số mang lại; chấp nhận thay đổi thói quen, quy trình và văn hóa tổ chức truyền thống.

Đồng thời, cần đề xuất giải pháp chia sẻ tri thức hiệu quả để giải quyết tình trạng thiếu kết nối, đồng bộ thông tin giữa các cơ quan đơn vị, tránh làm cản trở quá trình chuyển đổi số trong khu vực công.

Theo bà Hà, nguồn lực ngân sách cho khoa học công nghệ tăng, nhưng khung khổ pháp lý về khoa học công nghệ chưa đồng bộ, dẫn đến chậm giải ngân, ảnh hưởng đến quyết sách quan trọng từ Nghị quyết số 57 của Trung ương.

Hướng tháo gỡ để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số

Nhận định được các điểm nghẽn đồng nghĩa với việc Thành phố cũng đang rất nỗ lực và quyết tâm tháo gỡ những khó khăn, bất cập này để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số vào năm 2030.

Trước đó, Chỉ thị số 12 của UBND về thực hiện nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Thành phố đề ra 6 mục tiêu và 7 giải pháp để phát triển toàn diện TP.HCM. Đến nay, cơ bản các giải pháp đã vào guồng và đạt được một số thành tựu nhất định theo định hướng, tuy nhiên khả năng thực thi trên thực tế còn nhiều bất cập. Để đạt được mục tiêu, TP.HCM cần đẩy mạnh đồng bộ các giải pháp, trong đó tập trung vào yếu tố con người trong việc triển khai, điều hành các nhóm giải pháp.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng haicon số vào năm 2030, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM kiến nghị một số nhiệm vụ, trọng tâm cần tực hiện ngay để hiện thức hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030 và năm 2026.

TPHCM sẽ ưu tiên phát triển mạng lưới giao thông tích hợp và thông minh. Ảnh: Lan Chi

Về quy hoạch, điều chỉnh và xây dựng quy hoạch tổng thể Thành phố theo tinh thần Nghị quyết số 260 của Quốc hội, quy định "Trên địa bàn Thành phố chỉ lập một Quy hoạch tổng thể Thành phố trên cơ sở cụ thể hóa các nội dung quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và tích hợp, lồng ghép các nội dung quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung thành phố, nỗ lực triển khai hoàn tất và phê duyệt trong năm 2026. Đồng thời, tích hợp hệ thống dữ liệu và tăng cường công khai thông tin quy hoạch; nâng cao năng lực quản lý quy hoạch, phối hợp liên ngành; và quan trọng nhất là phải bố trí đủ nguồn lực thực hiện quy hoạch.

Về hạ tầng giao thông, Thành phố sẽ tiếp tục ưu tiên phát triển mạng lưới giao thông tích hợp và thông minh, góp phần kết nối vùng và liên vùng; chuẩn bị khởi công, thủ tục đầu tư các tuyến metro, tuyến đường sắt đô thị, liên đô thị ưu tiên và đầu tư các công trình giao thông trọng điểm.

Về tiêu dùng, chú trọng cả các giải pháp cả về tiêu dùng của dân cư, nhằm khai thác lợi thế thị trường nội địa 13,6 triệu dân. Đẩy mạnh thương mại điện tử và liên kết giữa TP.HCM và các tỉnh thành để xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - phân phối - tiêu dùng bền vững, và chi tiêu công.

Về xuất khẩu, tận dụng và khai thác lợi thế từ các FTA để đa dạng hóa thị trường, đẩy mạnh xuất khẩu tại chỗ thông qua phát triển du lịch; và thương mại điện tử xuyên biên giới, với hạ tầng logistics được đầu tư xây dựng, và các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia cung ứng hàng hóa.

Về đầu tư, triển khai Nghị quyết số 222 của Quốc hội phát triển Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, quy hoạch và xúc tiến đầu tư khu trung tâm tài chính 9,2 ha và toàn bộ hạ tầng đính kèm tại Thủ Thiêm; triển khai Nghị quyết số 98 và Nghị quyết số 260 của Quốc hội trong thu hút các nhóm nhà đầu tư chiến lược, chủ trương đầu tư, khởi công 10 - 12 dự án như Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Bình Quới - Thanh Đa, khu thể thao Rạch Chiếc; khởi công từ 3-5 dự án TOD gắn với các tuyến metro, vành đai; các dự án tại Côn Đảo; và hình thành Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ.

Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ nằm trong danh sách dự án ưu tiên đầu tư. Phối cảnh của Portcoast

Tạo đột phá trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo

Phát triển các ngành công nghệ chiến lược có khả năng dẫn dắt tăng trưởng mới như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật, công nghệ sinh học, an ninh mạng, dữ liệu lớn, phần mềm và nội dung số.

Triển khai Nghị quyết số 57 của Trung ương, hình thành và đưa vào triển khai trung tâm đổi mới sáng tạo quốc tế tại TP.HCM gắn với các ngành công nghệ lõi; cấp phép đầu tư, triển khai 2-3 dự án siêu trung tâm dữ liệu tại Thành phố; hình thành và triển khai hạ tầng 1 - 2 khu công nghệ cao chuyên đề gắn với các ngành công nghệ chủ lực; triển khai Chương trình "TP.HCM - điểm đến của các kỳ lân" để hỗ trợ và thúc đẩy các kỳ lân hiện hữu tại Thành phố và của Việt Nam; thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm của Thành phố theo mô hình PPP.

Đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong khu vực công, theo hướng tích hợp, liên thông và lấy dữ liệu làm trung tâm. Trong đó, chú trọng các giải pháp đầu tư nguồn lực phù hợp để tạo điều kiện cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nâng cao kỹ năng và thích nghi với bối cảnh mới.

Ngoài ra, chủ động rà soát và khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các mô hình kinh tế mới, đặc biệt là kinh tế số, kinh tế chia sẻ, kinh tế tuần hoàn và kinh tế tầm thấp. Xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới; hình thành cơ sở thực tiễn để xây dựng và điều chỉnh chính sách phù hợp.

Phát huy nhân tố con người - động lực cho sự phát triển của TP.HCM

Để phát huy nhân tố con người là động lực cho sự phát triển của Thành phố, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM cũng kiến nghị Thành phố lưu ý một số vấn đề liên quan.

Thứ nhất, đối với nguồn nhân lực trong khu vực công, nhân sự phải bảo đảm phẩm chất - năng lực - uy tín - liêm chính - hiệu quả, đề cao nêu gương người đứng đầu, trọng dụng thực tài, bố trí đúng người, đúng việc, đúng lúc. Theo đó, cần tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ; áp dụng mô hình quản trị hiện đại gắn với KPI để nâng cao hiệu quả quản trị; thông qua các mục tiêu đầu ra, lượng hóa các chỉ số đánh giá và tăng cường trách nhiệm giải trình. Đẩy mạnh công tác luân chuyển, bố trí cán bộ gắn với chiến lược phát triển từng lĩnh vực, từng địa bàn; tạo điều kiện cho cán bộ trẻ tích lũy kinh nghiệm quản lý, đồng thời đáp ứng yêu cầu nhân lực tại các ngành, lĩnh vực trọng điểm.

Triển khai thực hiện trong thực tế cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung theo tinh thần Nghị định số 73 của Chính phủ; đảm bảo việc khuyến khích và bảo vệ cán bộ phải được thực hiện kịp thời, dân chủ, công khai, minh bạch; đúng đối tượng, trình tự, thủ tục quy định và pháp luật có liên quan.

Thứ hai, tiếp tục thực hiện cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đào tạo, thu hút, đãi ngộ và giữ chân nhân tài trong các ngành mũi nhọn, như công nghệ cao, bán dẫn, logistics, công nghệ sinh học, kinh tế số. Hoàn thiện cơ chế thu hút trí thức Việt Nam ở nước ngoài về nước tham gia các chương trình, dự án cụ thể; với các cơ chế chính sách đặc thù về thu nhập, hỗ trợ nhà ở, môi trường làm việc và ưu tiên tiếp cận các chương trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.

Lan Chi

Nguồn Người Đô Thị : https://nguoidothi.net.vn/tp-hcm-truoc-bai-toan-thao-go-4-diem-nghen-tang-truong-51360.html