UBND TP.HCM vừa ban hành quyết định ủy quyền cho Giám đốc Sở An toàn thực phẩm (ATTP) thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch UBND Thành phố trong công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên địa bàn.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông, lâm, thủy sản, đây thực sự là một tín hiệu đáng mừng, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo”, góp phần khơi thông dòng chảy hàng hóa và giảm thiểu tối đa chi phí cơ hội.
Sự minh bạch trong phân định thẩm quyền tạo dựng niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp - Ảnh: minh họa
Giấy thông hành xuất khẩu: Nhanh hơn, linh hoạt hơn
Trong bối cảnh nền kinh tế vận động không ngừng với các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, thời gian trở thành yếu tố sống còn đối với doanh nghiệp. Trước đây, nhiều thủ tục hành chính liên quan đến ATTP, đặc biệt là các chứng nhận quan trọng, dù đã được thẩm định về mặt kỹ thuật tại cấp sở nhưng vẫn phải trình lên Chủ tịch UBND Thành phố để ký duyệt.
Quy trình này, dù bảo đảm tính chặt chẽ trong quản lý nhà nước, nhưng lại tạo ra những “điểm nghẽn” về thời gian do khối lượng công việc lớn của lãnh đạo thành phố.
Việc UBND TP.HCM ủy quyền cho Giám đốc Sở ATTP thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch UBND Thành phố trong lĩnh vực này đồng nghĩa với việc trong thời gian tới, Giám đốc Sở ATTP sẽ nắm “thực quyền” để giải quyết trực tiếp hồ sơ cho doanh nghiệp mà không cần qua bước trình ký cấp trên.
Với doanh nghiệp, đây được xem như một cuộc cách mạng về thủ tục hành chính, giúp cơ chế “một cửa” trở nên thực chất hơn khi người đứng đầu cơ quan chuyên môn cũng là người ra quyết định cuối cùng.
Theo bà Lý Thị Kim Chi – Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM, lợi ích rõ rệt nhất mà cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu nhận được từ quyết định này nằm ở quy trình cấp Giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS). Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, CFS được ví như “tấm hộ chiếu” để hàng hóa vượt qua biên giới, thâm nhập các thị trường khó tính. Trước đây, việc cấp mới, sửa đổi hay bổ sung CFS thường mất nhiều thời gian, khiến doanh nghiệp không ít lần lỡ nhịp với những đơn hàng gấp.
Theo nội dung ủy quyền mới, Giám đốc Sở ATTP được toàn quyền cấp, sửa đổi, bổ sung, cấp lại và thu hồi CFS đối với hàng hóa xuất khẩu thuộc phạm vi quản lý.
Khi thẩm quyền được chuyển giao về sở, toàn bộ quy trình thẩm định hồ sơ và cấp phép được khép kín tại một đầu mối. Các chuyên viên kỹ thuật – những người trực tiếp nắm rõ hồ sơ chất lượng của doanh nghiệp – sẽ tham mưu trực tiếp để Giám đốc Sở ký duyệt.
“Sự cắt giảm tầng nấc trung gian này không chỉ rút ngắn thời gian chờ đợi từ vài tuần xuống còn vài ngày, mà còn giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc sửa đổi, bổ sung thông tin khi có yêu cầu thay đổi đột xuất từ phía đối tác nhập khẩu. Doanh nghiệp sẽ không còn cảnh ‘ngồi trên đống lửa’ chờ chữ ký để kịp giờ tàu chạy, qua đó nâng cao đáng kể năng lực cạnh tranh của nông sản Việt trên thị trường quốc tế”, bà Lý Thị Kim Chi chia sẻ.
Doanh nghiệp trong nước hưởng lợi trực tiếp
Không chỉ doanh nghiệp xuất khẩu, các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trong nước cũng được hưởng lợi rõ rệt từ cơ chế ủy quyền này. Cụ thể, Giám đốc Sở ATTP được ủy quyền cấp và thu hồi Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nông, lâm, thủy sản (trừ cơ sở sản xuất ban đầu do ngành nông nghiệp quản lý).
Đây được xem là loại giấy phép “xương sống” để một cơ sở thực phẩm được phép hoạt động hợp pháp. Trước đây, quy trình cấp giấy chứng nhận đòi hỏi sự phối hợp của nhiều đơn vị và phê duyệt ở cấp thành phố, đôi khi gây chậm trễ, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp.
Với thẩm quyền mới, Sở ATTP chủ động hoàn toàn trong việc thẩm định điều kiện thực tế và cấp giấy chứng nhận. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí hành chính mà còn tạo sự thống nhất trong hướng dẫn, hậu kiểm và hỗ trợ tuân thủ pháp luật. Doanh nghiệp sẽ tránh được tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” trong cách hiểu và áp dụng các quy định về an toàn thực phẩm.
Một điểm sáng khác của quyết định này là việc trao quyền cho Giám đốc Sở ATTP chỉ định cơ sở kiểm nghiệm thực phẩm phục vụ quản lý nhà nước, bao gồm cả các phòng thí nghiệm đã được công nhận theo tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 17025 đối với các sản phẩm thuộc phạm vi quản lý của sở.
Điều này mở ra một thị trường dịch vụ kiểm nghiệm cạnh tranh và minh bạch hơn. Khi Sở ATTP chủ động mở rộng mạng lưới các cơ sở được chỉ định, doanh nghiệp có thêm nhiều lựa chọn gửi mẫu, từ đó giảm chi phí và rút ngắn thời gian chờ kết quả. Đồng thời, việc công nhận kết quả từ các phòng thí nghiệm đạt chuẩn quốc tế cũng giúp doanh nghiệp hạn chế việc phải kiểm nghiệm lại nhiều lần khi xuất khẩu sang các thị trường có yêu cầu tương đương.
Ứng phó rủi ro, bảo vệ thương hiệu
Trong lĩnh vực thực phẩm, rủi ro về sự cố an toàn thực phẩm luôn hiện hữu. Một lô hàng bị cảnh báo hoặc thông tin bất lợi về chất lượng có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến thương hiệu doanh nghiệp. Cơ chế ủy quyền mới cho phép Giám đốc Sở ATTP thực hiện truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm không bảo đảm an toàn và kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm xuất khẩu.
Dù thoạt nhìn có vẻ là biện pháp siết chặt quản lý, nhưng trên thực tế đây lại là công cụ bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Khi xảy ra sự cố, tốc độ phản ứng của cơ quan quản lý đóng vai trò then chốt trong việc khoanh vùng, xử lý khủng hoảng. Với thẩm quyền được giao, Giám đốc Sở ATTP có thể ra quyết định kịp thời, giúp loại bỏ nhanh sản phẩm vi phạm, đồng thời bảo vệ uy tín của những doanh nghiệp không liên quan.
Việc kiểm tra chặt chẽ ngay từ đầu nguồn cũng giúp doanh nghiệp phát hiện và khắc phục sớm các sai sót, tránh nguy cơ hàng hóa bị trả về khi đã đến cảng nước ngoài, gây thiệt hại kinh tế lớn.
Sự minh bạch trong phân định thẩm quyền tạo dựng niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp: họ biết rõ ai chịu trách nhiệm giải quyết hồ sơ, quy trình ra sao và thời hạn thế nào. Các quyết định hành chính được đưa ra trên cơ sở chuyên môn vững chắc và quy định pháp luật hiện hành, giảm thiểu yếu tố cảm tính hay can thiệp phi chuyên môn.
Việc TP.HCM ủy quyền cho Giám đốc Sở ATTP thực hiện các nhiệm vụ của Chủ tịch UBND Thành phố được xem là bước đi đột phá nhằm tháo gỡ những rào cản hành chính đang kìm hãm sự phát triển của doanh nghiệp
Bằng cách trao quyền cho cơ quan chuyên môn, Thành phố đang hiện thực hóa cam kết xây dựng chính quyền kiến tạo, phục vụ, lấy sự hài lòng và thành công của doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả.
Từ nay đến năm 2027, cộng đồng doanh nghiệp thực phẩm TP.HCM hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng vào một môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch và hiệu quả hơn.
Hồ Quang