Để cải thiện năng suất, nâng cao chất lượng, tối ưu hóa hiệu quả kinh tế và tăng cường năng lực cạnh tranh cho ngành rau địa phương, trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ, hội nhập quốc tế sâu rộng, UBND TP Hồ Chí Minh đã quyết định triển khai Đề án phát triển các vùng sản xuất rau an toàn đến năm 2030.
UBND TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, các vùng phải kiến tạo một nền sản xuất rau hiện đại, ứng dụng công nghệ cao và an toàn tuyệt đối. Đặc biệt, các địa phương, đơn vị sản xuất phải tập trung, quyết tâm làm cho đạt khâu truy xuất nguồn gốc gắn với chế biến và thị trường tiêu thụ trên địa bàn Thành phố.
Về chỉ tiêu phát triển quỹ đất và diện tích gieo trồng trong những năm tới, Thành phố đặt mục tiêu chuyển đổi và phấn đấu đạt 5.500 ha diện tích canh tác rau, tương đương với quy mô gieo trồng thực tế đạt tới 35.000 ha gieo trồng, từ đó có thể cung ứng cho thị trường tổng sản lượng khoảng 880.000 tấn.
Trong định hướng canh tác tiên tiến, diện tích rau áp dụng các giải pháp công nghệ cao chiếm tỷ trọng lớn, mục tiêu đạt 12.000 ha gieo trồng; đồng thời dành khoảng 48-50 ha cho các mô hình sản xuất rau hữu cơ tiêu chuẩn.
Thành phố cũng kỳ vọng, tỷ lệ diện tích rau an toàn, tập trung và có khả năng truy xuất nguồn gốc phải chiếm tới 60% tổng diện tích gieo trồng.
Về mặt giá trị, mô hình này dự kiến mang lại doanh thu bình quân từ 800 triệu đến 1 tỷ đồng trên mỗi hecta trong một năm, trong đó phân khúc rau công nghệ cao sẽ đóng góp từ 60-70% tổng giá trị toàn ngành.
Song song đó, Thành phố sẽ xây dựng từ 10-15 chuỗi thực phẩm an toàn và cam kết kiểm tra đạt chuẩn an toàn đối với 100% mẫu rau sản xuất.
Các vùng sản xuất rau tập trung này được định hướng bố trí tại nhiều xã, phường thuộc khu vực Củ Chi, Bình Chánh, Hóc Môn và liên kết mở rộng sang các khu lân cận như khu Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ)…
Các vùng sản xuất rau tập trung này được định hướng bố trí tại nhiều xã, phường thuộc khu vực Củ Chi, Bình Chánh, Hóc Môn và liên kết mở rộng sang các khu lân cận như khu Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ)…
Tại các khu vực này, các phân vùng dành cho tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, rau công nghệ cao và rau hữu cơ được phân bổ khoa học, dựa trên sự tương thích về điều kiện thổ nhưỡng, nguồn nước và quy hoạch đô thị.
Bên cạnh các loại rau phổ biến, các loại rau đặc sản mang tính bản địa như rau muống nước, rau nhút, củ khoai môn và măng tre cũng nhận được chính sách ưu tiên phát triển để gìn giữ thương hiệu vùng miền.
Đối với phương thức tổ chức sản xuất, mô hình kinh doanh sẽ dịch chuyển theo hướng hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn đi liền với quy trình sơ chế, chế biến sâu và tiêu thụ khép kín.
Thành phố đóng vai trò cầu nối thúc đẩy mối quan hệ liên kết chuỗi bền vững giữa các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ nông dân, đồng thời hỗ trợ tối đa cho sự phát triển của kinh tế tập thể, chú trọng việc cấp mã số vùng trồng và vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch.
Các công nghệ tiên phong như công nghệ sinh học, internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), đi cùng xu hướng cơ giới hóa và tự động hóa sẽ được đưa vào đồng ruộng; là đòn bẩy then chốt thông qua việc tập trung nghiên cứu, lai tạo và lựa chọn các giống rau mới cho năng suất vượt trội, thích ứng tốt với khí hậu địa phương.
Các nhà khoa học và nhà nông cũng sẽ phối hợp chặt chẽ để hoàn thiện quy trình canh tác rau an toàn, rau hữu cơ và nông nghiệp tuần hoàn, tăng tỷ lệ sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, kết hợp với các công nghệ bảo quản, chế biến sau thu hoạch nhằm tối đa hóa giá trị gia tăng của nông sản.
Nhằm đưa các giải pháp này vào thực tế, công tác chuyển giao kỹ thuật sẽ được triển khai bài bản thông qua các chương trình đào tạo, tập huấn kỹ năng, xây dựng các mô hình trình diễn trong nhà lưới, nhà màng, ứng dụng chuyển đổi số toàn diện. Các cơ sở từ sản xuất đến sơ chế đều được khuyến khích và hướng dẫn áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế chặt chẽ như HACCP, ISO, GMP và GAP.
Song song với sản xuất, hoạt động xúc tiến thương mại sẽ được đẩy mạnh thông qua việc hỗ trợ bảo hộ thương hiệu, nhãn hiệu sản phẩm và xây dựng chỉ dẫn địa lý cho các vùng rau an toàn.
Các sự kiện giao thương như hội chợ, chợ phiên nông sản, quảng bá sản phẩm đạt chứng nhận OCOP, sản phẩm hữu cơ và VietGAP sẽ được tổ chức thường xuyên nhằm mở rộng kênh phân phối truyền thống lẫn thương mại điện tử.
Hướng tới mục tiêu xuất khẩu, Thành phố sẽ tăng cường phổ biến, cập nhật các quy định nghiêm ngặt về mã số vùng trồng và tiêu chuẩn kỹ thuật nhập khẩu của các thị trường lớn, khó tính như Hoa Kỳ, Nhật Bản, EU và Trung Quốc…
Để đạt tính bền vững của Đề án phát triển các vùng sản xuất rau an toàn đến năm 2030, công tác quản lý nhà nước sẽ được siết chặt đối với việc kiểm soát chất lượng vật tư nông nghiệp đầu vào, giám sát an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường sinh thái đất và nguồn nước, cấp mã số vùng trồng và thanh tra định kỳ việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại các nhà vườn.
Nguồn lực tài chính để thực hiện toàn bộ đề án này sẽ được huy động tổng lực từ nguồn ngân sách nhà nước, kết hợp linh hoạt với dòng vốn xã hội hóa, nguồn đầu tư từ các doanh nghiệp và các khoản viện trợ, hợp tác cả trong và ngoài nước.
Các sở, ban ngành, chính quyền địa phương, các viện nghiên cứu, trường đại học cùng cộng đồng doanh nghiệp sẽ cùng tham gia phối hợp chặt chẽ, quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu đưa ngành rau Thành phố cất cánh bền vững, hiện đại và hiệu quả.
Nguyễn Trường Giang