TPHCM quyết liệt gỡ 'thẻ vàng' IUU

3 giờ trướcBài gốc

- PHÓNG VIÊN: Với vai trò là đô thị đặc biệt, TPHCM xác định trách nhiệm của mình trong công tác chống khai thác IUU như thế nào, thưa đồng chí?

- Ông HOÀNG NGUYÊN DINH: Với vai trò là đô thị đặc biệt, TPHCM nhận thức rất rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong công tác chống khai thác IUU.

Với tinh thần tuyên chiến mạnh mẽ và tổng lực với tình trạng khai thác IUU, phát triển ngành thủy sản bền vững, bảo vệ chủ quyền biển đảo và nâng cao uy tín quốc tế, TPHCM xác định đây là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn trực tiếp với uy tín quốc gia và nỗ lực chung của cả nước trong việc quyết tâm gỡ “thẻ vàng” của EC.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Hoàng Nguyên Dinh cùng đoàn công tác của Thanh tra Chính phủ lên tàu một ngư dân cập cảng Tân Phước, xã Long Hải thăm hỏi, tuyên truyền về công tác phòng chống khai thác IUU. ẢNH: THÀNH HUY

Theo đó, thành phố tập trung làm rõ trách nhiệm từng cấp, từng ngành, đặc biệt là trách nhiệm người đứng đầu. Từ thành phố đến sở, ngành, chính quyền cơ sở đều được giao nhiệm vụ cụ thể, có kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả định kỳ. Quan điểm nhất quán là ở đâu buông lỏng quản lý, ở đó phải xem xét trách nhiệm, không né tránh, không đùn đẩy.

TPHCM xác định rõ làm tốt công tác chống khai thác IUU không chỉ để hoàn thành nhiệm vụ của địa phương, mà còn góp phần củng cố niềm tin của Trung ương và cộng đồng quốc tế, qua đó khẳng định vai trò đầu tàu bằng hành động cụ thể, hiệu quả và bền vững.

- Cụ thể, TPHCM đã triển khai công tác chống khai thác IUU ra sao trong thời gian qua?

- Tính đến tháng 12-2025, tổng số tàu cá hiện có của TPHCM là 4.455 tàu, trong đó 95,6% đã được cấp phép, còn 4,4% tàu cá không đủ điều kiện cấp hoặc gia hạn giấy phép (196 tàu) đã được các xã, phường, đặc khu kiểm soát, xác định vị trí neo đậu cụ thể. Toàn bộ số lượng tàu cá đã đăng ký được cập nhật 100% lên Cơ sở dữ liệu quốc gia (VNFishbase).

Trong năm 2026, TPHCM xác định công tác chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, liên tục và không buông lỏng quản lý, nhất là khi cả nước và thành phố chuẩn bị đón đoàn thanh tra của EC, dự kiến vào đầu năm 2026. TPHCM đã làm sạch dữ liệu đội tàu.

Tỷ lệ xử lý mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS), cấp phép, cập nhật thông tin quản lý tàu cá được đảm bảo đúng tiến độ, tăng độ tin cậy của dữ liệu theo yêu cầu EC.

TPHCM chỉ đạo tăng cường công tác tuyên truyền, đến từng nơi, gõ cửa từng nhà, thuyết phục từng ngư dân về chống khai thác IUU; tuyên truyền rộng rãi đến mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là bà con ngư dân vùng ven biển, để nâng cao nhận thức về tính nghiêm trọng của hành vi vi phạm IUU, hậu quả và trách nhiệm pháp lý trong chấp hành pháp luật; tuyên truyền, vận động đối tượng là chủ tàu và thuyền trưởng, đồng thời tiếp tục tăng thời lượng tuyên truyền trên hệ thống truyền thông cơ sở về không vi phạm khai thác IUU, không đánh bắt bất hợp pháp ở các vùng biển nước ngoài.

Do đó, số tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ đã giảm rõ rệt qua các năm. Từ đầu năm 2025 đến nay không có tàu cá bị nước ngoài bắt giữ (nằm trong các nước bị EC theo dõi và giám sát gỡ “thẻ vàng”).

Đây là những tín hiệu rất quan trọng thể hiện TPHCM đã quản lý mang tính hệ thống, bền vững hơn, trên nền tảng dữ liệu chính xác và trách nhiệm cá thể hóa người đứng đầu trong công tác chống khai thác IUU.

- TPHCM đang chuẩn bị đợt làm việc với đoàn thanh tra EC lần thứ 5. Theo đồng chí, đâu là “chìa khóa” trong quản lý đội tàu và ngăn chặn khai thác IUU?

- Công tác quản lý đội tàu là cốt lõi, trung tâm, mang tính quyết định trong việc chống khai thác IUU. TPHCM hiện nay có số lượng tàu đánh bắt xa bờ chiếm trên 50% tổng số tàu cá của toàn thành phố, đây là nhóm tàu cá hoạt động vùng khơi yêu cầu phải được quản lý, giám sát chặt chẽ: tất cả phải được đăng ký đầy đủ, cấp phép đúng quy định, lắp VMS, kiểm soát ra vào cảng và cập nhật dữ liệu chính xác trên nền tảng quốc gia.

TPHCM đã chỉ đạo các địa phương (xã, phường, đặc khu) rà soát, ghi tọa độ, hình ảnh, địa chỉ neo đậu đối với từng tàu không đủ điều kiện hoạt động; khoanh vùng, khóa chặt đối với những tàu nằm bờ lâu năm, bị hư hỏng, mục nát không còn khả năng hoạt động.

Đồng thời, theo dõi biến động nơi neo đậu đối với danh sách tàu không đủ điều kiện hoạt động, chỉ đạo phối hợp với các lực lượng chức năng ngoài thành phố kiểm soát chặt chẽ danh sách tàu cá đã xóa đăng ký, đảm bảo không còn “tàu ma”, rà soát xóa đăng ký, làm sạch dữ liệu để tránh “số liệu ảo”, đảm bảo tính minh bạch để EC xác minh, kiểm chứng.

TPHCM cũng đã chỉ đạo kiện toàn Ban Chỉ đạo IUU cấp xã, do Bí thư Đảng ủy làm trưởng ban, để huy động toàn hệ thống chính trị vào cuộc; tổ chức các tổ phản ứng nhanh để xử lý ngay khi tàu mất tín hiệu VMS, xác minh nguyên nhân, lập hồ sơ xử lý đúng quy trình và phân rõ trách nhiệm xử lý.

- Việc phân định trách nhiệm giữa các cơ quan, địa phương trong công tác chống khai thác IUU được thực hiện như thế nào, thưa đồng chí?

- Trách nhiệm giữa các cơ quan, địa phương trong công tác chống khai thác IUU được phân công rất rõ. Các sở, ngành chuyên môn chịu trách nhiệm về dữ liệu, cấp phép và giám sát kỹ thuật; lực lượng công an, biên phòng, cảnh sát biển thực thi pháp luật trên biển.

Chính quyền cơ sở chịu trách nhiệm trực tiếp về quản lý neo đậu, theo dõi xử lý thông tin VMS và tình trạng tàu cá trên địa bàn. TPHCM yêu cầu thành lập tổ phản ứng nhanh ở cơ sở để xử lý kịp thời khi tàu mất tín hiệu giám sát hành trình; đồng thời yêu cầu chủ tịch UBND các xã, phường ven biển, có tàu và đặc khu nếu để xảy ra vi phạm trong quản lý tàu cá trên địa bàn thì phải chịu trách nhiệm toàn diện, trực tiếp trước UBND TPHCM và Ban Chỉ đạo IUU thành phố.

Ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó Chủ tịch UBND TPHCM (thứ 2 từ phải sang) cùng đoàn công tác của Thanh tra Chính phủ kiểm tra thực tế công tác phòng, chống khai thác IUU tại xã Long Hải. ẢNH: MẠNH THẮNG

- Bên cạnh chế tài và quản lý kỹ thuật, đâu là giải pháp căn cơ để ngành thủy sản TPHCM phát triển bền vững?

- Giải pháp bền vững cần gắn kết chặt chẽ giữa tuân thủ pháp luật, quản lý kỹ thuật và phát triển sinh kế cho cộng đồng ngư dân. Thành phố đã và đang thúc đẩy các chính sách phát triển nghề cá hiện đại, trách nhiệm, tuân thủ quy định quốc tế, để vừa đáp ứng tiêu chuẩn IUU, vừa bảo vệ nguồn lợi hải sản.

Điều này bao gồm việc đẩy mạnh chuyển đổi nghề cho những tàu có nghề khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản (như nghề lưới kéo), giải bản đối với nhóm tàu không đủ điều kiện tiếp tục khai thác, đẩy mạnh nuôi trồng thủy sản ven bờ và các hoạt động dịch vụ biển nhằm đa dạng hóa sinh kế, phát triển bền vững.

Vừa qua, UBND TPHCM đã phê duyệt Dự án chuyển đổi nghề trong khai thác thủy sản trên địa bàn TPHCM tại Quyết định số 2949/QĐ-UBND ngày 28-11-2025. Theo đó, UBND TPHCM tiếp tục chỉ đạo khẩn trương xây dựng chính sách tập trung vào việc hỗ trợ chuyển đổi tàu khai thác ven bờ và vùng lộng sang các nghề như nuôi trồng thủy sản, dịch vụ thủy sản, các nghề khác không vi phạm pháp luật hoặc giải bản tàu cá; đối với tàu hoạt động ở vùng biển khơi có tác động lớn đến nguồn lợi thủy sản, sẽ chuyển sang các nghề khai thác ít ảnh hưởng hơn đến môi trường.

Bên cạnh đó, TPHCM chú trọng phát triển hệ thống cảng cá hiện đại, ứng dụng hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) để đảm bảo truy xuất nguồn gốc sản phẩm thủy sản một cách minh bạch. Hệ thống eCDT được áp dụng 100% tại các cảng cá trong khu vực, ghi nhận toàn bộ tàu cập bến, số liệu hàng hóa và nguồn gốc sản phẩm theo chuẩn quốc tế nhằm phục vụ không chỉ thị trường EU mà cả các đối tác toàn cầu.

TPHCM cam kết hành động kiên định, minh bạch; khai thác thủy sản bền vững, có trách nhiệm và tiếp tục đồng hành, hỗ trợ ngư dân, mở rộng cơ hội nghề nghiệp mới thông qua các chương trình chuyển đổi sinh kế. Đồng thời kiên quyết xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm khai thác IUU, kể cả xử lý hình sự khi đủ yếu tố pháp lý, vì đây là uy tín quốc gia và trách nhiệm của TPHCM.

- Xóa đăng ký trên 1.100 tàu cá không đủ điều kiện khỏi hệ thống

- Trên 4.200 tàu cá được cấp phép

- 100% tàu cá được theo dõi, kiểm soát khi cập cảng

- Đã kiểm tra tổng số 22.253 lượt tàu cá khai báo thủ tục qua cảng

- Tỷ lệ đăng ký tàu cá đạt 100%

- Tỷ lệ cập nhật thông tin tàu cá đạt 100%

- Tỷ lệ cấp giấy phép khai thác thủy sản cho tàu cá đủ điều kiện đạt 100%

- Tỷ lệ xác minh, xử lý tàu cá mất kết nối giám sát hành trình VMS trên biển đạt 100%

NGÔ BÌNH-TRÚC GIANG thực hiện

Mạnh Thắng

Nguồn SGĐT : https://dttc.sggp.org.vn/tphcm-quyet-liet-go-the-vang-iuu-post130187.html