Ngày 2-2, tại cống kiểm soát triều Bến Nghé, UBND TPHCM, các sở, ban ngành và Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Trung Nam (Trungnam Group) phối hợp tái vận hành cống Bến Nghé và tái khởi động dự án "giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1).
Vận hành cống ngăn triều Bến Nghé
Cam kết hoàn thành năm 2026
Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Tâm Tiến - Tổng Giám đốc Trungnam Group, cho biết thời gian qua dự án được sự quan tâm, chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc từ Trung ương, nỗ lực của thành phố, các sở, ngành để tái khởi động dự án sau hơn 5 năm tạm ngừng.
Ông Nguyễn Tâm Tiến - Tổng Giám đốc Trungnam Group, khẳng định hiệu quả dự án và cam kết hoàn thành toàn bộ dự án trong năm 2026.
Ông Tiến khẳng định dự án vận hành đồng bộ các hạng mục gồm 6 cống lớn, 2 cống nhỏ và hệ thống đê bao sẽ phát huy hiệu quả.
Trong đó, hệ thống cống ngăn triều sẽ ngăn nước bên ngoài vào, hỗ trợ bơm nước để bớt ngập hoặc hết ngập; đồng thời đón nhận lượng nước mưa từ các tuyến đường đô thị đổ về.
Khẳng định tính hiệu quả nhưng ông Tiến cũng nhấn mạnh: "Nếu nghĩ hệ thống cống ngăn triều này vận hành thì thành phố hết ngập là chưa chuẩn xác".
Theo ông, nếu lượng nước mưa từ trong thành phố không chảy về hệ thống kênh, rạch để tích trữ (nhờ van cống ngăn triều) thì không thể quy trách nhiệm cho dự án.
Cống Bến Nghé đặc thù là cống âm, toàn bộ cửa van hàng trăm tấn nằm dưới nước, được vận hành thử nghiệm từ 5 năm trước.
Bên cạnh đó, nhà đầu tư cũng mong UBND TPHCM tạo điều kiện cho phép vận hành toàn bộ hệ thống này 5 năm để gắn liền trách nhiệm bảo hành.
Vận hành cống ngăn triều Bến Nghé là bước ngoặt, mở ra cơ hội về đích sớm của dự án chống ngập trị giá gần 10.000 tỉ đồng.
Đồng thời, nhà đầu tư mong thành phố tạo mọi điều kiện còn lại về mặt pháp lý cho doanh nghiệp hoàn thành dự án và cam kết hoàn thành trong năm 2026.
"Nhà đầu tư sẽ quyết tâm hoàn thành sớm nhất vì thực ra toàn bộ dự án đã hoàn thành 93%. Tất cả công trình chính, hạng mục lớn đã xong hết rồi, chỉ còn lại trái tim của dự án là hệ thống điều khiển. Dự án hoàn thành đáp ứng mong mỏi của người dân thành phố" – ông Tiến nói.
Cống ngăn triều đầu tiên trong 6 cống ngăn triều lớn của dự án vận hành.
Giảm ngập úng vùng dự án
Ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, cho biết thành phố và các bên liên quan nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn chính của dự án để triển khai. Dự án đã tái khởi động đối với hạng mục cống Bến Nghé, cống Mương Chuối và nhà điều hành toàn bộ dự án.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Xuân Cường cho biết thành phố hỗ trợ doanh nghiệp để sớm hoàn thành dự án.
"Cống Bến Nghé vận hành là cống đầu tiên trong 6 cống chính của dự án. Đây là kết quả của những nỗ lực tích cực thời gian qua" – ông Bùi Xuân Cường nói.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM cũng thông tin Kiểm toán Nhà nước đang kiểm toán lại tổng mức đầu tư của dự án và thành phố sẽ tiếp tục điều chỉnh sau khi có kết quả này. Những công việc quan trọng cần tập trung trong thời gian tới là giao đất đối ứng cho doanh nghiệp; đàm phán ký các hợp đồng tín dụng, huy động lại vốn để triển khai dự án.
Ông Bùi Xuân Cường theo dõi thời khắc vận hành cống ngăn triều Bến Nghé từ trên cầu Mống.
Ông Bùi Xuân Cường khẳng định thành phố, các sở ngành sẽ đồng hành với nhà đầu tư để thu hồi mặt bằng bị tái lấn chiếm; hỗ trợ thủ tục nghiệm thu, vận hành, hoặc giao nhà đầu tư vận hành để bảo đảm vận hành hiệu quả dự án trong thời gian tới. Đề nghị nhà đầu tư thực hiện đúng cam kết hoàn thành dự án năm 2026, trong đó hạng mục nào hoàn thành trước thì đưa vào vận hành trước.
Thành phố kỳ vọng khi toàn bộ dự án hoàn thành sẽ góp phần giải quyết ngập cho hàng triệu người dân vùng dự án.
Dự án ngoài kiểm soát triều còn phục vụ cho mục tiêu khác như chủ động điều tiết mực nước trong sông kênh trữ nước mưa; bảo đảm giảm áp lực cống cho khu vực dự án; cải thiện môi trường cảnh quan; duy trì, phát triển giao thông thủy vùng dự án.
Cống ngăn triều Bến Nghé đóng vai trò quan trọng giảm ngập do triều cho các tuyến đường trung tâm.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM kỳ vọng việc vận hành cống Bến Nghé và tương lai là toàn bộ hạng mục dự án sẽ giúp không để xảy ra ngập do triều cho khu vực trung tâm. Trên cơ sở đó, tiến tới khắc phục ngập úng cho vùng dự án.
Dự án giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1) với mục tiêu kiểm soát ngập do triều cường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu cho vùng diện tích 570 km2 với khoảng 6,5 triệu dân thuộc khu vực bờ hữu sông Sài Gòn và trung tâm thành phố.
Dự án được thực hiện theo hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao), khởi công tháng 6-2016. Tuy nhiên, khi đạt khối lượng hơn 90% thì dự án tạm ngưng thi công từ tháng 11-2020. Lý do tạm ngưng liên quan tới vướng mắc thủ tục pháp lý và ngân hàng ngừng giải ngân vốn.