Bảo Long (31 tuổi, Hà Nội) được đồng nghiệp đánh giá là người có năng lực tốt, có thể đảm nhiệm cùng lúc 2-3 đầu việc mà vẫn đảm bảo tiến độ. Trong phần lớn thời gian, anh kiểm soát được áp lực công việc, duy trì nhịp sinh hoạt ổn định.
Áp lực công việc cuối năm vượt ngưỡng chịu đựng
Tuy nhiên, vào giai đoạn cuối năm, mọi thứ bắt đầu vượt ngoài tầm kiểm soát. Công việc chính yêu cầu mức độ tập trung cao hơn, các dự án phụ dồn dập, trong khi thời gian dường như không bao giờ đủ. Kỳ vọng từ công ty và cấp trên tăng lên rõ rệt, kéo theo áp lực hoàn thành mục tiêu, chỉ tiêu, đánh giá cuối năm.
Long từng có tiền sử rối loạn lo âu và đã điều trị ổn định. Nhưng khi căng thẳng quay trở lại, các triệu chứng cũ dần xuất hiện. Anh mất ngủ triền miên, khó duy trì sự tập trung, đầu óc lúc nào cũng "căng như dây đàn".
Thời điểm cuối năm luôn là giai đoạn áp lực gia tăng, song không phải ai cũng rơi vào trạng thái rối loạn tâm lý nặng. Ảnh: Freepik.
"Những suy nghĩ tiêu cực liên tục bủa vây, tôi sợ mắc sai sót, sợ không hoàn thành nhiệm vụ, sợ bị đánh giá kém, thậm chí lo mất vị trí công việc", Bảo Long nói với bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E, trong buổi khám bệnh gần đây.
Theo bác sĩ Chung, một mặt, Long mong muốn làm mọi thứ thật hoàn hảo để được ghi nhận, khen thưởng dịp cuối năm. Mặt khác, anh lại luôn nghi ngờ bản thân, cảm thấy mình không đủ giỏi, không đáp ứng được kỳ vọng.
"Những suy nghĩ đó khiến bệnh nhân căng thẳng triền miên, lo âu, buồn bã và nghi ngờ chính năng lực của mình. Trong khi thực tế, đây chỉ là những méo mó nhận thức do stress gây ra, không phản ánh đúng khả năng thật sự của họ", bác sĩ Nguyễn Viết Chung phân tích.
Theo vị chuyên gia, trường hợp của Long cần can thiệp bằng thuốc hỗ trợ giấc ngủ, giảm lo âu, kết hợp tư vấn tâm lý nhằm điều chỉnh lại cách nhìn nhận vấn đề. Khi được hỗ trợ đúng cách, tình trạng của bệnh nhân dần cải thiện, giấc ngủ ổn định hơn, khả năng tập trung và cảm giác kiểm soát công việc cũng được phục hồi.
Cuối năm, nhiều người rơi vào khủng hoảng tinh thần
Theo bác sĩ Nguyễn Viết Chung, thời điểm cuối năm luôn là giai đoạn áp lực gia tăng, song không phải ai cũng rơi vào trạng thái rối loạn tâm lý nặng.
"Cuối năm đúng là giai đoạn áp lực, nhưng đa phần mọi người vẫn cố gắng gồng lên. Nhiều người không cho rằng mình có vấn đề để đi khám, một phần vì bận rộn, phần khác vì nghĩ rằng chỉ là mệt mỏi tạm thời", bác sĩ Chung nói.
Tuy nhiên, qua quá trình điều trị và tham vấn, bác sĩ Chung nhận thấy nhóm người từng có tiền sử mất cân bằng tâm lý là đối tượng dễ tái phát triệu chứng vào dịp cuối năm. Khối lượng công việc tăng cao, kỳ vọng lớn, thời gian dành cho nghỉ ngơi và chăm sóc bản thân bị thu hẹp khiến họ mất ngủ nhiều hơn, lo âu nhiều hơn, thậm chí rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài.
Bác sĩ Chung nhận thấy nhóm người từng có tiền sử mất cân bằng tâm lý là đối tượng dễ tái phát triệu chứng vào dịp cuối năm. Ảnh: Freepik.
Vị chuyên gia cũng cho hay những người từng trải qua stress nặng thường nhận diện được dấu hiệu sớm và chủ động tìm đến bác sĩ để ổn định lại. Có trường hợp cần hỗ trợ bằng thuốc giúp ngủ tốt hơn, giảm căng thẳng, cải thiện khả năng tập trung và nhận thức. Mục tiêu không chỉ là ngủ được mà còn giúp họ cân bằng lại nhịp sống.
Ngược lại, không ít người dù nhận thấy cơ thể và tinh thần có vấn đề vẫn tiếp tục trì hoãn việc thăm khám. Áp lực công việc quá lớn khiến họ chọn cách cố gắng hoàn thành cho xong, thay vì dừng lại để chăm sóc sức khỏe tâm thần. Với một số người, căng thẳng thậm chí còn bị xem như "động lực" để làm việc nhiều hơn, cho đến khi vượt quá ngưỡng chịu đựng.
Người chịu áp lực quá mức thường dễ cáu gắt, khó chịu với những người xung quanh, kể cả các vấn đề rất nhỏ. Ảnh: Freepik.
Theo bác sĩ Nguyễn Viết Chung, tình trạng quá tải tâm lý cuối năm có thể được nhận diện qua 3 nhóm dấu hiệu chính: cảm xúc, nhận thức và hành vi.
Ông khuyên người trẻ cần cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, nhưng đồng thời phải học cách cân bằng cuộc sống. Việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ bạn bè, đồng nghiệp, cấp trên hoặc người thân là cần thiết, thay vì âm thầm chịu đựng.
Bên cạnh đó, mỗi người cần chú ý chăm sóc bản thân một cách cơ bản: ngủ đủ giấc, ăn uống hợp lý, duy trì vận động thể chất để có đủ năng lượng và sự tỉnh táo. Quan trọng hơn, hãy tập trung vào những gì mình có thể kiểm soát và làm tốt, thay vì quá ám ảnh với những yếu tố phụ thuộc vào người khác.
Phương Anh