Trả giá vì chủ quan với vết xước 'xoàng'

8 giờ trướcBài gốc

Ngồi chờ theo dõi sau tiêm phòng dại mũi thứ 2, bà R.M.H. (53 tuổi, ngụ An Giang) kể bị chó ở nơi làm việc cắn gần 2 tuần. Con vật vốn hiền, chưa cắn ai bao giờ nhưng lần này bất ngờ tấn công bà. Vết thương không sâu nhưng có dấu răng và chảy máu nhẹ. Tự xử trí bằng cách xát muối vết thương song cảm thấy bất an, bà đi tiêm phòng rủi ro.

Thời gian ủ bệnh kéo rất dài

Cùng cảnh ngộ, bà Ng.Th.M.P. (50 tuổi, ở TP HCM) thì đợi đến lượt tiêm phòng dại mũi thứ 5 sau khi bị mèo nhà cắn do vô tình đạp trúng đuôi. Dù là vật nuôi quen thuộc nhưng thú cưng này lại chưa được tiêm phòng dại.

Tại Viện Pasteur TP HCM, gần đây, lượng người tiêm phòng dại tăng 10%, đặc biệt số ca phải tiêm huyết thanh (nguy cơ cao) tăng đến 30% so với cùng kỳ. Còn tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM, trong 3 tháng đầu năm 2026 đã có 8 ca nhập viện vì bệnh dại, trong khi cả năm 2025 chỉ ghi nhận 15 ca. Tại TP HCM, từ đầu năm đến nay đã có 3 trường hợp tử vong do bệnh dại.

Người dân đến tiêm phòng dại tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM gia tăng

BSCKII Nguyễn Thanh Phong, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM, cảnh báo thời tiết nắng nóng là một trong những yếu tố làm gia tăng nguy cơ bệnh dại do vật nuôi, đặc biệt là chó dễ bị kích động, tấn công người. Đồng thời, việc người dân ra ngoài, tiếp xúc với động vật nhiều hơn cũng làm tăng khả năng phơi nhiễm.

Khoảng 90% trường hợp đến tiêm phòng là do chó cắn, 10% còn lại do mèo, khỉ hoặc các động vật khác. Những người tiêm đầy đủ phác đồ 5 mũi (ngày 0, 3, 7, 14, 28) đến nay chưa ghi nhận trường hợp nào phát bệnh. Ngược lại, các ca tử vong đều rơi vào nhóm không tiêm hoặc tiêm không đầy đủ sau khi bị động vật cắn.

Có trường hợp phát bệnh dại không thể cứu chữa sau thời gian dài ủ bệnh. Điển hình là cụ ông 81 tuổi (ở TP HCM) phát bệnh dại sau một năm bị chó nhà chưa tiêm phòng cắn vào tay nhưng chủ quan không phòng bệnh.

Cũng theo BS Phong, thời gian ủ bệnh dại rất khác nhau có thể từ vài ngày, vài tháng đến vài năm, thậm chí cả chục năm. Do đó, khi bị chó, mèo hoặc động vật hoang dã cắn, cào, liếm lên vết thương hở, cần đến cơ sở y tế ngay để được tiêm phòng càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vài giờ đầu. Với vết thương sâu, xâm lấn dưới da, cần phối hợp tiêm huyết thanh kháng dại để phong bế vết thương. Tuy nhiên, huyết thanh có nguy cơ gây sốc phản vệ nên cần tiêm tại bệnh viện có đủ phương tiện cấp cứu. Một số địa phương chuyển bệnh nhân lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới để tiêm huyết thanh sau khi đã tiêm vắc-xin tại chỗ. Ngoài ra, có thể tiêm vắc-xin dại chủ động cho người có nguy cơ cao như nuôi gia súc, giết mổ chó. Tuy nhiên, số người tiêm chủ động rất ít.

Cảnh báo đặc biệt

BS Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Liên Chi hội Truyền nhiễm TP HCM, cho biết vắc-xin phòng dại hiện được chia thành hai nhóm phác đồ chính, áp dụng tùy theo tình huống và nguy cơ phơi nhiễm của người dân. Với những người chưa bị cắn như nhân viên thú y hoặc thường xuyên tiếp xúc, chăm sóc động vật, việc tiêm phòng trước phơi nhiễm được khuyến nghị với phác đồ khoảng 4 mũi vắc-xin.

Trong khi đó, đối với trường hợp bị chó, mèo cắn, phác đồ tiêm sẽ phụ thuộc vào khả năng theo dõi con vật và mức độ nguy hiểm của vết thương. Nếu không thể theo dõi được chó, mèo, người bị cắn cần tiêm đủ 5 mũi vắc-xin. Theo nguyên tắc, chó mắc bệnh dại thường sẽ phát bệnh và chết trong vòng 10 ngày.

Vì vậy, việc theo dõi tình trạng của con vật sau khi cắn là yếu tố quan trọng giúp quyết định phác đồ tiêm phù hợp, tránh lạm dụng hoặc thiếu liều vắc-xin. "Việc tiêm đủ mũi vắc-xin có thể giúp cơ thể tạo kháng thể bảo vệ trong khoảng 1-2 năm, tùy cơ địa và mức độ đáp ứng miễn dịch của từng người" - BS Khanh nhấn mạnh.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM (HCDC) khuyến cáo nhiều người thường chủ quan khi bị chó, mèo cào nhẹ, không chảy máu không tiêm phòng. Đây là quan niệm sai lầm có thể trả giá bằng mạng sống. Ngay cả những vết xước rất nhỏ, không chảy máu vẫn tiềm ẩn nguy cơ lây truyền virus dại, đặc biệt khi móng vuốt của chó, mèo có dính nước bọt chứa virus.

BS Phong khuyến cáo sau khi bị chó, mèo cào, cắn, cần sơ cứu đúng cách như rửa vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng liên tục ít nhất 15 phút. Sau đó sát trùng bằng cồn 70 độ hoặc dung dịch cồn i-ốt (Povidone-iodine), không băng kín, hạn chế làm dập vết thương và đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn và tiêm vắc-xin, huyết thanh kháng dại nếu cần.

Tuyệt đối không đắp thuốc nam hay tự xử lý theo dân gian vì dễ gây nhiễm trùng và không phòng được dại. Theo dõi tình trạng chó, mèo trong vòng 10 ngày. Nếu con vật vẫn khỏe mạnh sau thời gian này, nguy cơ lây truyền virus dại được đánh giá là rất thấp. Tuy nhiên, việc theo dõi này không được xem là biện pháp thay thế tiêm phòng.

Người bị phơi nhiễm vẫn cần đến cơ sở y tế ngay để được chỉ định tiêm vắc-xin càng sớm càng tốt. Để phòng bệnh dại, người dân cần tiêm phòng định kỳ cho vật nuôi; không thả rông chó, mèo; đăng ký và quản lý vật nuôi theo quy định địa phương; tránh tiếp xúc với động vật có biểu hiện bất thường. "Bệnh dại hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu song hoàn toàn có thể phòng ngừa và đừng chủ quan với cả vết xước nhỏ" - BS Phong cảnh báo.

Vật nuôi đã tiêm vắc - xin cũng không an toàn tuyệt đối

Nhiều người nghĩ rằng chó, mèo đã được tiêm phòng dại thì khi bị cắn sẽ không cần tiêm phòng. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý điều này không chính xác. Việc tiêm vắc-xin cho vật nuôi giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nhưng không bảo đảm 100% an toàn. Vì vậy, bất kỳ trường hợp bị cắn, cào nào cũng cần được xử trí như một nguy cơ phơi nhiễm ngay. Vắc-xin phòng dại là biện pháp hiệu quả và an toàn, đóng vai trò quyết định trong việc ngăn ngừa tử vong. Đối với người bị phơi nhiễm, việc tiêm vắc-xin sớm, đúng phác đồ theo chỉ định của bác sĩ là biện pháp duy nhất giúp phòng bệnh dại, căn bệnh gần như 100% tử vong khi đã phát bệnh. Trẻ em là đối tượng đáng được người lớn lưu tâm vì nguy cơ dễ mắc căn bệnh nguy hiểm này.

Bài và ảnh: HẢI YẾN

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/tra-gia-vi-chu-quan-voi-vet-xuoc-xoang-196260422204141521.htm