Cuối tháng 2, đầu tháng 3/2026, hồ Phai Loạn xuất hiện váng xanh, trắng lẫn rác thải, kèm mùi hôi trong những ngày nắng nóng.
Tái ô nhiễm
Theo người dân, sau mỗi đợt vớt dọn, mặt nước chỉ sạch được vài ngày rồi tái ô nhiễm. Hiện nay, tình trạng này tiếp tục tái diễn, dù đơn vị chức năng vừa thực hiện vớt rác, vớt tảo trước đó mấy ngày.
Ông Nguyễn Cao Phương, Khối trưởng khối 8, phường Tam Thanh cho biết: Vấn đề này đã nhiều lần được người dân phản ánh tại các cuộc họp, tiếp xúc cử tri. Không chỉ rác sinh hoạt, nước thải từ các cống xung quanh cũng đổ trực tiếp ra hồ. Nếu không xử lý từ gốc thì rất khó sạch lâu.
UBND phường Tam Thanh thành lập đoàn kiểm tra liên ngành đánh giá hiện trạng ô nhiễm hồ Phai Loạn (tháng 3/2026)
Thực tế ghi nhận, quanh hồ vẫn còn các điểm xả nước sinh hoạt trực tiếp ra lòng hồ. Vào mùa nắng, mực nước thấp, không có dòng chảy, tảo và rong phát triển nhanh, sau đó chết và phân hủy, gây mùi hôi. Hồ gần như trở thành một “vùng nước tù” giữa đô thị.
Không chỉ ô nhiễm ở hồ Phai Loạn, dòng nước từ đây chảy sang suối Ngọc Tuyền cùng với hệ thống nước xả thải từ các khu dân cư chưa được xử lý triệt để khiến dòng nước chảy qua hang Nhị Thanh cũng bị ô nhiễm theo.
Tình trạng ô nhiễm tại hồ Phai Loạn không phải mới. Trong các tháng 4 và 5/2025, khu vực này từng xuất hiện váng và rác thải với mức độ tương tự. Khi đó, các đơn vị chức năng đã tổ chức 2 đợt hút gần 20 m³ váng, rác, đồng thời duy trì vớt định kỳ 2 lần/tháng.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, tình trạng nổi váng tái diễn với tần suất dày hơn. Trước thực tế này, UBND phường Tam Thanh đã chỉ đạo các bộ phận chuyên môn tăng cường tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân, không xả rác xuống lòng hồ; đồng thời phối hợp với các đơn vị liên quan duy trì thu gom, xử lý thường xuyên. Dù vậy, các biện pháp này mới chỉ giải quyết phần bề mặt nước trong hồ.
Ông Đinh Văn Lâm, Giám đốc Công ty Hoa cây cảnh Việt Trung Lạng Sơn cho biết: Hiện nay đơn vị đang duy trì vớt rác định kỳ 2 ngày/lần. Mỗi lần thu gom được hàng chục mét khối tảo và rác thải, tuy nhiên chỉ sau vài ngày tình trạng ô nhiễm lại tái diễn. Đôi khi, hồ Phai Loạn còn xuất hiện váng mỡ kết hợp với tảo, khiến việc xử lý gặp nhiều khó khăn. Chúng tôi mong muốn các cơ quan chức năng sớm có giải pháp căn cơ để cải thiện môi trường nước hồ.
Đồng bộ giải pháp
Trước thực trạng trên, đầu tháng 4/2026, các sở, ngành liên quan đã khảo sát phương án cấp nước bổ sung cho hồ Phai Loạn và suối Ngọc Tuyền nhằm tạo dòng chảy đối lưu. Phương án được tính toán với mục tiêu vừa cải thiện chất lượng nước, vừa đảm bảo hiệu quả lâu dài, tránh tình trạng xử lý xong lại tái ô nhiễm.
Ông Nguyễn Hồng Phong, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cấp thoát nước Lạng Sơn cho biết: Công ty đang phối hợp với đơn vị tư vấn và chuyên gia xây dựng phương án tổng thể về cấp nước, xử lý nước hồ Phai Loạn cũng như nguồn nước cho khu vực hang Nhị Thanh. Hiện báo cáo chi tiết đang được các chuyên gia tiếp tục hoàn thiện, trong đó tập trung đánh giá, lựa chọn nguồn nước và công nghệ xử lý phù hợp.
Trước mắt, trên cơ sở nghiên cứu ban đầu, đơn vị đã đề xuất 2 phương án bổ sung nguồn nước gồm: dẫn nước từ mương nhánh đập dâng Phai Sa hoặc từ sông Kỳ Cùng vào hồ, sau đó cấp nước cho suối Ngọc Tuyền. Đồng thời, triển khai các giải pháp thu gom, tách nước thải sinh hoạt, không để xả trực tiếp ra hồ. Tại khu vực đầu nguồn suối Ngọc Tuyền, sẽ thực hiện tách riêng nước thải và nước mưa, kết hợp đấu nối hệ thống dẫn nước từ hồ sau xử lý vào bể làm sạch. Các nội dung này đã được đơn vị báo cáo, đề xuất Sở Xây dựng xem xét.
Hồ Phai Loạn có diện tích hơn 2,8 ha, giữ vai trò quan trọng trong điều hòa môi trường và tạo cảnh quan đô thị. Với các giải pháp này nhằm tạo dòng chảy đối lưu, từng bước cải thiện chất lượng nước, hạn chế tình trạng ô nhiễm kéo dài. Tuy nhiên, để đạt kết quả bền vững, cùng với giải pháp kỹ thuật, việc kiểm soát chặt nguồn xả thải và đẩy mạnh tuyên truyền cụ thể, nâng cao ý thức người dân được xem là giải pháp căn cơ, lâu dài.
Hiện nay, UBND phường Tam Thanh đang triển khai nhiều giải pháp tuyên truyền nhằm thay đổi nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường hồ Phai Loạn. Đặc biệt, phường khuyến khích người dân khi phát hiện hành vi xả thải bất thường có thể chụp ảnh, quay clip gửi về UBND phường để kịp thời xác minh, xử lý.
Ông Triệu Đức Minh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Thời gian tới, ngành sẽ tập trung rà soát các nguồn xả thải ra sông, suối, hồ, trong đó có khu vực hồ Phai Loạn, nhất là các điểm xả trực tiếp chưa qua xử lý; đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, đặc biệt đối với hành vi xả rác, xả thải trái quy định. Các địa phương liên quan cũng được yêu cầu duy trì vệ sinh thường xuyên, không để tình trạng ô nhiễm tái diễn.
Giữ được màu xanh cho hồ Phai Loạn cũng là yêu cầu chung trong quản lý nguồn nước thải đô thị, từ đó nhìn rộng ra bài toán bảo vệ sông, suối, ao, hồ trước áp lực đô thị hóa.
MINH KHƯƠNG