Trả lại sự trong lành cho thác Cam Ly

2 giờ trướcBài gốc

Thác Cam Ly vẫn đẹp nhưng những ngày này vắng lặng bởi mùi và màu của nước

Thác vẫn đẹp nhưng vắng khách

Từ thuở hoang sơ, nay thác Cam Ly đã nằm giữa lòng phố. Ít có dòng thác nào cho phép du khách tiếp cận gần ở nhiều độ cao, ngắm trọn cảnh như nơi đây. Từ ngọn thác men theo bờ, xuống đến chân thác, rồi qua cây cầu, lại ngược lên, bao quát trọn vẹn dòng nước đổ qua ghềnh đá.

Triền đồi dốc, lối đi quanh co, uốn lượn, suối nước, hoa cỏ được chăm chút; cùng những tiểu cảnh như: đôi nai tự tình, sơn nữ lấy nước bằng bầu, chim muông, trâu, nai, đại bàng, những cây nấm, những chiếc gùi và lô nhô mái nhà rông, nhà dài bên rừng thông... Tất cả gợi nên một không gian vừa sinh động vừa thơ mộng của miền sơn cước.

Đầu thế kỷ XX, khu vực dọc suối Cam Ly vốn là vùng đầm lầy, cỏ lác mọc dày. Nước từ hồ Xuân Hương và các nhánh suối Phan Đình Phùng đổ về, gặp địa hình dốc và những khối đá lớn chặn lại, tạo nên dòng thác ầm ào, trong trẻo.

Hôm nay, vẻ đẹp của thác Cam Ly vẫn vẹn nguyên nhưng dòng nước đã đổi màu, bốc mùi nồng nặc. Nguồn thải từ khu dân cư dọc các con suối đổ về khiến thác bị ô nhiễm nặng. Vào mùa mưa hoặc sau những trận mưa lớn, nước cuốn trôi tạp chất, dòng thác như được tắm gội nên tạm thời trong hơn. Nhưng chỉ vài ngày nắng, mùi hôi lại xuất hiện.

Du khách vì thế cũng thưa dần. Những ngày này, trời nắng đẹp mà thác vắng lặng, có những ngày không có khách. Đa số khách chỉ đến đông vào mùa hè khi Đà Lạt mưa nhiều. Chị Hoàng Thanh Mai - du khách đến từ Quảng Ninh bày tỏ tiếc nuối: “Khung cảnh ở đây rất đẹp, tôi đến vào mùa khô nên có một chút thất vọng vì màu và mùi của nước. Nếu giữ được như trước, dòng nước luôn trong thì đây sẽ là một điểm đến rất hấp dẫn, giá trị của Cam Ly sẽ khác hẳn”.

Cây cầu bắc qua dòng nước đen ngòm dưới chân thác

Nguồn nước chịu áp lực từ con người

Suối Cam Ly là hệ thống suối lớn nhất Đà Lạt với chiều dài 64,1 km, có vai trò quan trọng trong việc tạo ra cảnh quan và thoát nước cho các phường trung tâm tỉnh. Suối Phan Đình Phùng là một nhánh của suối Cam Ly, có chiều dài 5,7 km; các đoạn chảy qua khu dân cư, khu dịch vụ, khu canh tác nông nghiệp.

Trong nhiều năm, nước thải sinh hoạt, dịch vụ và nông nghiệp xả ra môi trường đã làm ô nhiễm nguồn nước. Bùn đáy tích tụ; rác thải không có khả năng phân hủy sinh học như: bao bì, hộp nhựa, chai thủy tinh, lon kim loại xuất hiện dày đặc, ảnh hưởng đến dòng chảy và mỹ quan. Kết quả quan trắc tại nhiều vị trí thượng nguồn và hạ nguồn dòng thác cho thấy, các chỉ số ô nhiễm vượt quy chuẩn nhiều lần. Điều này phản ánh tình trạng ô nhiễm kéo dài và ngày càng nghiêm trọng.

Dòng nước vẫn chảy ngày đêm, thác vẫn đổ giữa khung cảnh tươi đẹp, giữa bờ đá, triền dốc, rừng cây, nhưng không trong lành. Với những người yêu Đà Lạt, hình ảnh ấy để lại nhiều trăn trở, ngậm ngùi. Vì sao việc giữ cho một dòng nước sạch lại khó đến thế?

Nhiều năm qua, các hoạt động dọn rác, làm sạch lòng suối, trồng hoa hai bên bờ đã được duy trì, góp phần tạo cảnh quan đô thị. Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường được đẩy mạnh, lồng ghép vào tiêu chí xét gia đình, khu dân cư, cơ quan văn hóa. Tuy nhiên, đó mới là phần bề nổi, cốt lõi vẫn là kiểm soát nguồn thải và tăng cường quản lý đô thị.

Trả lại sự trong lành cho dòng thác

Cùng với quá trình đô thị hóa, dân số tăng nhanh, áp lực lên hệ thống hạ tầng môi trường ngày càng lớn. Dù công tác tuyên truyền đã được đẩy mạnh, vẫn còn nhiều hộ dân chưa đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải tập trung. Một số cơ sở sản xuất, kinh doanh chưa tuân thủ đầy đủ quy định về môi trường. Anh Trần Đức Tuấn (cư dân phường Cam Ly - Đà Lạt) bày tỏ: “Thác Cam Ly từng là niềm tự hào của người Đà Lạt. Nếu mỗi người có ý thức hơn trong bảo vệ môi trường, dòng thác sẽ được giữ gìn”.

Bảo vệ chất lượng nguồn nước thác Cam Ly không chỉ là vấn đề kỹ thuật, đầu tư mà còn là trách nhiệm quản lý và ý thức cộng đồng. Nếu không kiểm soát từ thượng nguồn, mọi biện pháp xử lý phía hạ lưu sẽ không bền vững.

ThS Lương Văn Ngự - chuyên gia về tài nguyên nước, là người dành nhiều tâm huyết bảo vệ gìn giữ thác Cam Ly nêu ý kiến: “Để trả lại sự trong sạch cho dòng nước, rất cần sự kết hợp nhiều giải pháp đồng bộ. Đó là cần rà soát và yêu cầu tất cả các hộ dân, cơ sở dịch vụ, nhà hàng, khách sạn, sản xuất trên lưu vực phải đấu nối vào hệ thống thu gom nước thải tập trung. Kiểm tra, giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm các trường hợp xả thải trực tiếp ra môi trường. Thực hiện nghiêm khắc các chế tài đối với các tổ chức không thực hiện đầy đủ các hạng mục công trình hệ thống xử lý thải như cam kết trong báo cáo tác động môi trường”.

Cần kiểm soát nguồn thải từ nông nghiệp, nhất là bao bì thuốc bảo vệ thực vật từ thượng nguồn; đồng thời tiếp tục đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung. Công tác quy hoạch đô thị, sử dụng đất phải được quản lý chặt để hạn chế phát sinh ô nhiễm, gắn với nâng cao ý thức cộng đồng qua các tiêu chí văn hóa ở khu dân cư. Để đạt hiệu quả, cần sự vào cuộc đồng bộ, trong đó kiểm soát nguồn thải, hoàn thiện hạ tầng và thay đổi hành vi là những yếu tố quyết định.

Khi dòng nước trong lành trở lại, thác Cam Ly cũng sẽ nhanh chóng được trả lại sự trong lành của một danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng di tích quốc gia. Đó cũng là cách để gìn giữ giá trị vốn có của một địa danh gắn bó với Đà Lạt.

Quỳnh Uyển .

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/tra-lai-su-trong-lanh-cho-thac-cam-ly-435065.html