Luật Quy hoạch tạo tính chủ động cho các Bộ, ngành, địa phương gắn với đề cao trách nhiệm của người đứng đầu. Ảnh: Khánh Huy.
Theo chuyên gia đô thị Đinh Quốc Thái, ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Quy hoạch. Để luật đi vào đời sống cần phải có Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Quy hoạch. Nghị định sẽ giải quyết các vướng mắc về mối quan hệ giữa các loại quy hoạch nhằm thể hiện rõ tính thứ bậc, vai trò của các loại quy hoạch trong hệ thống quy hoạch; Quy định cụ thể về căn cứ, tiêu chí xác định quy hoạch phải điều chỉnh và quy hoạch được thực hiện trong trường hợp giữa các quy hoạch có sự mâu thuẫn; Thẩm quyền quyết định quy hoạch phải điều chỉnh trong trường hợp có sự mâu thuẫn giữa các quy hoạch; Điều chỉnh, bổ sung các quy định liên quan đến quy trình, thủ tục và trách nhiệm của các Bộ, UBND các cấp, bảo đảm phù hợp và đồng bộ với các quy định của pháp luật đang được sửa đổi, bổ sung như Hiến pháp, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các quy định của pháp luật khác có liên quan.
Phát biểu tại Diễn đàn “Phát triển đô thị thông minh, bền vững”, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho biết, quá trình đô thị hóa vẫn còn đối mặt nhiều thách thức như tốc độ tăng nhanh nhưng thiếu đồng bộ, áp lực về hạ tầng, nhà ở và môi trường, cùng tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh. Điều này đòi hỏi đặt ra là phải chuyển đổi mạnh sang mô hình phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ và dữ liệu số.
Ông Nguyễn Duy Hưng - Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho rằng, đô thị là không gian và động lực đặc biệt quan trọng của phát triển kinh tế - xã hội, đóng góp tỷ trọng lớn trong GDP quốc gia, là cực tăng trưởng và đầu mối kết nối vùng, cửa ngõ giao thương quốc tế. Hiện phát triển đô thị vẫn còn nhiều hạn chế như: Quy hoạch chồng chéo, thiếu liên kết; hạ tầng chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa; tình trạng ùn tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường, thiếu không gian xanh và công trình công cộng diễn ra phổ biến, đặc biệt ở Hà Nội và TPHCM. Thực tế này đòi hỏi các cơ quan quản lý như Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính… và Chính phủ cần rà soát, sửa đổi hệ thống pháp luật về quy hoạch, xây dựng, đất đai, phát triển hạ tầng và không gian đô thị (bao gồm không gian ngầm, tầm thấp, mặt nước, không gian xanh). Song song, phải đổi mới tư duy quy hoạch, ứng dụng công nghệ và dữ liệu số để bảo đảm tính tổng thể, hiệu quả và kết nối liên vùng.
Bộ Tài chính cho biết, tại dự thảo Nghị định vừa được Bộ gửi tới Chính phủ đang hướng tới việc sửa đổi, bổ sung quy định về điều kiện năng lực chuyên môn đối với tổ chức tư vấn lập quy hoạch theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức tư vấn có đủ năng lực và kinh nghiệm được tham gia dự thầu tư vấn lập quy hoạch. Làm rõ trách nhiệm của các cơ quan có liên quan trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch cũng như quy định về xin ý kiến đối với quy hoạch theo hướng đơn giản, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị được xin ý kiến. Cùng với đó là bổ sung quy định về quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh chỉ mang tính định hướng; Bỏ quy định về danh mục các dự án dự kiến ưu tiên đầu tư trong quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh.
Nói về dự thảo, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, có nhiều điểm mới như: Bổ sung quy định về nguyên tắc xác định quy hoạch phải điều chỉnh và quy hoạch được thực hiện trong trường hợp các quy hoạch có sự mâu thuẫn. Chẳng hạn, trường hợp quy hoạch vùng mâu thuẫn với quy hoạch ngành, cơ quan, tổ chức phát hiện nội dung mâu thuẫn có trách nhiệm kiến nghị Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định quy hoạch được thực hiện. Nếu các quy hoạch mâu thuẫn mà các cơ quan tổ chức lập quy hoạch không đạt được sự thống nhất thì các cơ quan tổ chức lập quy hoạch báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định quy hoạch được thực hiện.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, dự thảo được xây dựng dựa trên sự đảm bảo thống nhất với các nguyên tắc sửa đổi luật đã được áp dụng trong quá trình xây dựng Luật Quy hoạch. Bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật đối với chức năng quản lý nhà nước của các Bộ, ngành và địa phương theo quy định của pháp luật. Đơn giản hóa trình tự, thủ tục; tăng cường phân cấp, phân quyền, tạo tính chủ động cho các Bộ, ngành, địa phương gắn với đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong việc lập, thẩm định, phê duyệt và triển khai quy hoạch. Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan có liên quan trong quá trình lập, thẩm định nằm nâng cao chất lượng quy hoạch...
Khắc Hạnh