Ngày 6/2, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám khai mạc trưng bày chuyên đề Sử đá lưu danh, mang đến cho công chúng một không gian trải nghiệm độc đáo, kết hợp giữa giá trị truyền thống và công nghệ hiện đại.
Trưng bày giới thiệu hệ thống tư liệu, hiện vật được khai thác từ các giá trị lịch sử, tư tưởng và nghệ thuật của 82 bia Tiến sĩ - Di sản tư liệu thế giới được UNESCO ghi danh. Đây là những chứng nhân đá lưu danh các bậc hiền tài, phản ánh sinh động nền giáo dục khoa cử Việt Nam suốt nhiều thế kỷ.
Trưng bày mang đến cho công chúng một không gian trải nghiệm độc đáo.
Nội dung trưng bày được triển khai theo bốn chủ đề chính, tái hiện toàn diện diện mạo nền giáo dục Nho học, từ chủ trương tuyển chọn, đãi ngộ và trọng dụng nhân tài, đến chân dung các danh nhân tiêu biểu có đóng góp quan trọng cho đất nước.
Thông qua không gian trưng bày, công chúng không chỉ tìm hiểu nội dung văn bia mà còn cảm nhận rõ giá trị nghệ thuật đặc sắc của từng tấm bia Tiến sĩ với kỹ thuật chạm khắc tinh xảo, mềm mại, giàu tính biểu tượng.
Du khách trải nghiệm in trên đá.
Không gian được thiết kế trên sự kết hợp hài hòa giữa hai chất liệu chủ đạo là giấy và đá, biểu trưng cho hành trình từ học tập, rèn luyện đến tôn vinh và lưu danh hậu thế. Sự chuyển tiếp này thể hiện mong muốn của các triều đại phong kiến trong việc vĩnh cửu hóa sự ghi nhận đối với tầng lớp trí thức tinh hoa.
Ứng dụng công nghệ số đánh thức di sản
Bên cạnh hình thức trưng bày truyền thống, ban tổ chức còn ứng dụng công nghệ số và công nghệ trình chiếu hiện đại để “đánh thức” các bản thác cổ, chuyển hóa tư liệu lịch sử thành hình ảnh sinh động, giàu cảm xúc. Qua đó, giúp công chúng tiếp cận di sản khoa cử Việt Nam theo cách trực quan, hấp dẫn hơn.
Khu vực sa bàn tương tác thu hút khách tham quan.
Điểm nhấn đặc biệt của trưng bày là khu vực sa bàn tương tác, thu hút sự quan tâm lớn của người tham quan. Theo đơn vị thực hiện, đây là công nghệ mới do Việt Nam nghiên cứu, được đánh giá là độc đáo, thế giới chưa có.
Đại diện đơn vị thực hiện cho biết: "Để có được những màn trình chiếu chân thực, chúng tôi đã mất nhiều năm nghiên cứu. Cuối cùng, đất sét được lựa chọn để nặn thủ công các hình tượng tiến sĩ và câu chuyện liên quan. Đá thật và hình nặn bằng đất sét hòa quyện với nhau, tạo nên hiệu ứng thị giác đặc biệt".
Trưng bày được kết nối chặt chẽ với các không gian hiện có như Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên và khơi nguồn đạo học, tạo thành một chỉnh thể thống nhất trong tổng thể di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Sự liên kết này giúp người xem tiếp cận một cách hệ thống, sâu sắc hơn về lịch sử hình thành và phát triển của nền giáo dục khoa cử Việt Nam, cũng như vai trò của hiền tài đối với sự hưng thịnh của đất nước.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, cho biết trưng bày được thực hiện bởi tập thể cán bộ, viên chức Trung tâm, với sự hỗ trợ chuyên môn của các chuyên gia Việt Nam và Pháp.
"Từ sự hợp tác này, chúng tôi cùng kể lại câu chuyện về 82 bia Tiến sĩ, từ các vị vua khởi dựng bia, các khoa thi, dòng họ khoa bảng, làng khoa bảng, đến những nhân vật tiêu biểu gắn với hệ thống giáo dục, khoa cử và quản trị quốc gia thời quân chủ", ông Kiêu nhấn mạnh.
Theo ông Lê Xuân Kiêu, Sử đá lưu danh không chỉ là một trưng bày chuyên đề, mà còn là hành trình thị giác và cảm xúc, tái hiện con đường hun đúc tri thức, thử thách nhân tài và lưu danh hiền tài cùng năm tháng.
"Từ những nét bút trên trang giấy đến những dòng chữ khắc trên bia đá, trưng bày gửi đi thông điệp xuyên thời gian: truyền thống hiếu học và trọng hiền tài chính là mạch nguồn bền bỉ nuôi dưỡng sức sống văn hóa và tương lai dân tộc", ông Kiêu khẳng định.
Với cách tiếp cận mới mẻ, sáng tạo và giàu tính trải nghiệm, Sử đá lưu danh đang trở thành điểm đến hấp dẫn, góp phần lan tỏa giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến đông đảo công chúng trong nước và quốc tế.
Khu vực sa bàn tương tác trình chiếu các thông tin và hình ảnh chân thực về 82 tiến sĩ