Trải nghiệm phiên đấu giá ngược chiều tại 'Thành phố Mực'

10 giờ trướcBài gốc

Toàn cảnh phiên đấu giá sáng sớm tại chợ đầu mối hải sản của thành phố Hakodate. Ảnh: Nguyễn Tuyến - P/v TTXVN tại Nhật Bản

Phía sau các đĩa sashimi hấp dẫn mà du khách thưởng thức là cả một hệ thống phân phối phức tạp, vận hành trong những giờ đầu tiên của ngày. Chuyến ghé thăm chợ đầu mối hải sản địa phương Hakodate vào buổi sáng sớm mở ra một góc nhìn hiếm hoi về trái tim của ngành thủy sản nơi đây - nơi giá cả, độ tươi và cả tương lai của văn hóa ẩm thực địa phương được quyết định chỉ trong vài giây.

Trời Hakodate còn tối khi chúng tôi bước vào khu chợ đầu mối - một không gian thường chỉ dành cho những người làm nghề. Đồng hồ mới chỉ khoảng năm giờ sáng, nhưng bên trong đã rộn ràng tiếng xe kéo, tiếng nước chảy và tiếng gọi nhau gấp gáp của các thương lái. Không khí lạnh pha lẫn mùi muối biển và hải sản tươi sống khiến người ta lập tức nhận ra rằng đây không phải là một khu chợ du lịch thông thường, mà là một trung tâm giao thương thực thụ.

Những người điều khiển phiên đấu giá đang ghi vào sổ những mức giá được người mua xướng lên. Ảnh: Nguyễn Tuyến - P/v TTXVN tại Nhật Bản

Chợ đầu mối hải sản Hakodate đóng vai trò như một nút giao quan trọng trong mạng lưới phân phối hải sản của Hokkaido và cả Nhật Bản. Từ các cảng cá quanh miền nam Hokkaido, những mẻ hải sản được chuyển đến đây trước khi tiếp tục đi khắp các chợ, nhà hàng và siêu thị trên toàn quốc. Sự vận hành trơn tru của chợ không chỉ quyết định giá cả trong ngày mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung hải sản tươi trên bàn ăn của người tiêu dùng.

Một hướng dẫn viên của chợ giải thích rằng mỗi buổi sáng, khối lượng hàng hóa có thể lên đến hàng chục tấn trong điều kiện đánh bắt thuận lợi. Những khay mực, cá đuôi vàng, sò điệp, cua và rong biển được xếp thành từng dãy dài, chờ đến lượt đấu giá. Mỗi loại hải sản đều mang theo câu chuyện của vùng biển nơi nó được đánh bắt - từ vùng nước lạnh giàu dinh dưỡng ngoài khơi Hokkaido đến những ngư trường xa hơn trong khu vực Bắc Thái Bình Dương.

Một nhà buôn thu mua tham gia phiên đấu giá đang chăm chú với những con số. Ảnh: Nguyễn Tuyến - P/v TTXVN tại Nhật Bản

Chuông được rung lên báo hiệu bắt đầu phiên đấu giá. Ảnh: Nguyễn Tuyến - P/v TTXVN tại Nhật Bản

Người chủ trì phiên đấu giá tay cầm gậy chỉ vào sản phẩm và hô lên các mức giá được đề xuất. Ảnh: Nguyễn Tuyến - P/v TTXVN tại Nhật Bản

Gậy của người chủ trì phiên đấu giá chỉ vào một khay mực lớn, loại hải sản nổi tiếng nhất của thành phố Hakodate. Ảnh: Nguyễn Tuyến - P/v TTXVN tại Nhật Bản

Tiếng chuông vang lên, và không khí lập tức thay đổi. Những người mua, chủ nhà hàng, thương lái, đại diện nhà bán lẻ, tập trung thành vòng quanh khu đấu giá. Người điều hành đấu giá bắt đầu hô giá. Mọi thứ diễn ra nhanh đến mức người ngoài khó có thể theo kịp.

Điểm đặc biệt của chợ Hakodate là phương thức đấu giá “kiểu Hà Lan” - giá bắt đầu ở mức cao rồi giảm dần. Người đầu tiên chấp nhận mức giá hiện tại sẽ thắng ngay lập tức. Cơ chế này buộc người mua phải đưa ra quyết định trong tích tắc.

Ông Junya Kawamura, Chủ tịch Công ty Thủy sản Maruhira Kawamura, giải thích: “Thông thường, một phiên đấu giá bắt đầu với giá thấp và tăng dần, nhưng ở Hakodate thì ngược lại, giá giảm từ mức cao xuống mức thấp hơn trong một phiên đấu giá đi xuống. Hôm nay có rất nhiều hàng hóa và người mua đã nhanh chóng chốt. Vì vậy, hôm nay tất cả cá đều đã bán hết”.

Phương thức này không phải ngẫu nhiên. Trong môi trường mà độ tươi là yếu tố sống còn, tốc độ trở thành ưu tiên hàng đầu. Nếu đấu giá kéo dài, hải sản, đặc biệt là cá sống, sẽ mất chất lượng. Bắt đầu từ giá cao giúp xác định người mua sẵn sàng trả nhiều nhất ngay lập tức, rút ngắn thời gian giao dịch và cho phép hàng hóa được vận chuyển nhanh chóng.

Ngoài ra, cách đấu giá này còn tạo ra cơ chế hình thành giá hiệu quả. Người mua phải cân nhắc giữa rủi ro mất hàng và cơ hội mua với giá thấp hơn. Tâm lý “mua trước khi người khác” khiến thị trường vận hành với nhịp độ cao - một đặc trưng rõ nét của các chợ đầu mối hải sản Nhật Bản.

Giữa sự ồn ào của phiên đấu giá, chúng tôi trò chuyện với ông Junya Kawamura. Ông được biết đến không chỉ bởi khả năng chọn hải sản theo mùa mà còn vì việc áp dụng các kỹ thuật bảo quản tiên tiến như ikejime, phương pháp xử lý cá giúp giữ độ tươi và chất lượng thịt.

Ông chia sẻ rằng sứ mệnh của mình là “tối đa hóa giá trị của mỗi con cá” và truyền tải giá trị đó đến khách hàng. Trong hệ thống phân phối, những người như ông đóng vai trò cầu nối giữa ngư dân và người tiêu dùng—quyết định con cá nào được bán ở đâu, với giá bao nhiêu và vào thời điểm nào.

Việc đánh giá chất lượng không chỉ dựa vào kích thước hay màu sắc mà còn dựa trên kinh nghiệm lâu năm: độ trong của mắt cá, độ đàn hồi của thịt, cách con cá được xử lý sau khi đánh bắt. Những chi tiết tưởng chừng nhỏ này có thể quyết định chênh lệch giá rất lớn.

Hakodate từng nổi tiếng khắp Nhật Bản với biệt danh “Thành phố Mực”. Mực tươi không chỉ là sản phẩm thương mại mà còn là biểu tượng văn hóa và du lịch. Các nhà hàng địa phương từng phục vụ những bát ika-don với mực còn trong suốt, vừa được đánh bắt trong ngày.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay đang thay đổi nhanh chóng. Sản lượng mực đã giảm mạnh trong những năm gần đây. Có thời điểm, sản lượng tháng 6 chỉ đạt khoảng 10 tấn, mức thấp nhất từng ghi nhận cho tháng này và chỉ bằng khoảng một phần mười so với mười năm trước. Khi nguồn cung giảm, giá bán buôn tăng vọt, có thời điểm cao hơn khoảng 3,5 lần so với trước đây.

Ông Takao Tsuruoka, Sở Du lịch, Thành phố Hakodate, cho biết: “Do biến đổi khí hậu, các loại cá chúng tôi có thể đánh bắt đang thay đổi, và loài bị ảnh hưởng nặng nề nhất có lẽ là mực. Số lượng mực đã giảm mạnh, xuống còn khoảng một nửa so với năm ngoái. Nguyên nhân không chỉ do hoạt động đánh bắt mà còn liên quan đến nhiệt độ nước biển tăng”.

Sự thay đổi nhiệt độ nước biển, hệ quả của biến đổi khí hậu, được xem là một trong những yếu tố chính làm thay đổi đường di cư và môi trường sống của nhiều loài hải sản. Điều này khiến các ngư trường truyền thống không còn ổn định như trước.

Hệ quả không chỉ là vấn đề kinh tế. Khi mực, món ăn gắn liền với bản sắc địa phương, dần khan hiếm, cả ngành du lịch và văn hóa ẩm thực của Hakodate cũng chịu ảnh hưởng.

Trong bối cảnh đó, ngành thủy sản buộc phải thích ứng. Thay vì phụ thuộc vào một vài loài chủ lực, các doanh nghiệp và ngư dân đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung - khai thác hiệu quả các loài khác và điều chỉnh chiến lược kinh doanh.

Sự linh hoạt này thể hiện rõ trong cách chợ vận hành. Dù sản lượng biến động, phiên đấu giá vẫn diễn ra mỗi sáng. Ngày nhiều hàng, giá giảm nhanh; ngày ít hàng, giá giữ ở mức cao. Cơ chế thị trường phản ứng gần như tức thì với điều kiện tự nhiên.

Sau khi phiên đấu giá kết thúc, hải sản được đóng gói và chuyển đi ngay lập tức - một phần đến các nhà hàng địa phương, phần khác lên xe tải hoặc máy bay tới các thành phố lớn. Tốc độ là yếu tố quyết định: càng nhanh, cá càng tươi, giá trị càng cao.

Chỉ vài phút sau khi rời khu đấu giá, chúng tôi đã thấy những khay cá được vận chuyển sang khu chế biến. Một số công ty có nhà máy ngay gần chợ - chỉ cách vài phút di chuyển - để xử lý và phân phối ngay trong ngày.

Chuỗi hoạt động này cho thấy chợ đầu mối không chỉ là nơi mua bán mà là trung tâm điều phối toàn bộ hệ sinh thái thủy sản địa phương.

Chợ đầu mối hải sản Hakodate vẫn là trung tâm quan trọng của ngành thủy sản Bắc Thái Bình Dương, nhưng tương lai của nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố: biến đổi khí hậu, thay đổi nguồn lợi, nhu cầu thị trường và khả năng thích ứng của ngành.

Sự suy giảm sản lượng mực và các loài chủ lực là lời nhắc nhở rằng ngay cả những truyền thống lâu đời cũng không bất biến. Tuy nhiên, chính tinh thần linh hoạt, từ việc áp dụng kỹ thuật bảo quản mới đến điều chỉnh danh mục loài khai thác, cho thấy ngành thủy sản địa phương vẫn đang nỗ lực tìm hướng đi.

Phiên đấu giá sáng sớm, với nhịp độ nhanh và quyết đoán, phản ánh rõ triết lý đó: phải hành động nhanh trước khi cơ hội trôi qua, giống như người mua phải chốt giá trước khi người khác lên tiếng. Hakodate từng được định danh bởi mực; giờ đây, thành phố đang phải định nghĩa lại bản thân trong bối cảnh môi trường thay đổi.

Bài, ảnh: Nguyễn Tuyến - Xuân Giao (P/v TTXVN tại Tokyo)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/chuyen-la-the-gioi/trai-nghiem-phien-dau-gia-nguoc-chieu-tai-thanh-pho-muc-20260306162201100.htm