Ảnh minh họa
"Cơn địa chấn" giá sầu riêng
Những ngày gần đây, những chiếc xe thồ chất đầy sầu riêng kèm biển rao "giá rẻ bèo" xuất hiện dày đặc từ các ngõ nhỏ ở Cần Thơ đến các chợ dân sinh tại Thành phố Hồ Chí Minh tạo nên một viễn cảnh "vỉa hè hóa" đầy cay đắng cho loại quả vốn là biểu tượng của sự giàu sang.
Anh Nguyễn Thanh Tâm, ở xã Tam Nông (tỉnh Đồng Tháp) vừa bán hơn 17 tấn sầu riêng Ri6 từ 1,2 ha diện tích canh tác của gia đình, nhưng khuôn mặt anh không giấu nổi vẻ thẫn thờ. Với giá loại A chỉ 29.000 đồng/ kg trong khi chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đã tăng vọt từ 10% đến 20% thì anh Tâm nhẩm tính mình đang gánh khoản lỗ lên tới 180 triệu đồng. Nỗi "sầu" của người nông dân này còn nhân lên gấp bội khi thương lái cố tình kéo dài thời gian thu hoạch khiến vườn nhà anh hao hụt khoảng 3 tấn trái vì quá ngày.
Cùng chung cảnh ngộ, ông Nguyễn Văn Giang, ở xã Tân Phước, cho biết khi mức giá 110.000 đồng một kg đã chốt từ nửa tháng trước bỗng chốc trở thành lời hứa suông vì thương lái biệt tăm. Nhìn 5 tấn trái vẫn còn treo lơ lửng trên cây giữa cái nắng như thiêu như đốt, ông Giang đành phải tự cắt bán dần tại chợ xã với mức giá rẻ mạt chỉ mong thu hồi được chút vốn liếng ban đầu.
Lo sợ trái sầu để mãi ở vườn sẽ sớm hỏng, chị Phan Thị Đầm cũng phải tất tả mang sầu riêng ra lề đường Nguyễn Văn Cừ (ở Cần Thơ) để bán lẻ từng quả một vì kho xuất khẩu không thu mua. Chị Đầm ngậm ngùi nói rằng bán kiểu này thì trái sầu riêng đã trở thành "sầu chung" cho tất cả những người làm vườn đang trong cảnh khốn khó.
Thực tế tại các tỉnh, thành như Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cần Thơ cho thấy sầu riêng Ri6 mua xô tại vườn hiện chỉ còn dao động từ 20.000 đến 30.000 đồng một kg tức là chỉ bằng 1/3 so với dịp Tết.
Trong khi đó chi phí đầu vào để làm ra một kg quả chất lượng hiện nay đã chạm ngưỡng 35.000 đến 40.000 đồng khiến mỗi kg bán ra người nông dân phải bù lỗ từ 5.000 đến 15.000 đồng.
Trái sầu riêng được bày bán bên lề đường với giá xuống thấp
Cần minh bạch dữ liệu và kiểm soát được quy trình canh tác
Lý giải về cơn "địa chấn" này, theo Chủ tịch Hiệp hội sầu riêng tỉnh Đồng Tháp Võ Tấn Lợi, nguyên nhân lớn nhất khiến giá giảm mạnh là tình trạng ách tắc trong khâu kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu. Hiện, nhiều phòng kiểm nghiệm trong khu vực đã đóng cửa hoặc hạn chế tiếp nhận mẫu do chưa có sự thống nhất về kết quả giữa các phòng kiểm nghiệm được phía Trung Quốc công nhận với bộ phận hậu kiểm của nước này. Thực tế này khiến doanh nghiệp lo ngại rủi ro khi xuất khẩu, không dám thu mua mạnh tay như trước. Trong khi đó, nguồn cung sầu riêng lại tăng nhanh vào cao điểm thu hoạch, dẫn đến tình trạng cung vượt cầu.
Đồng quan điểm, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, giá sầu riêng giảm mạnh còn do áp lực từ việc diện tích sầu riêng cả nước đã tăng trưởng quá nóng, vượt con số 180.000 ha và gấp đôi quy hoạch ban đầu khiến nguồn cung tăng đột biến trong khi khả năng hấp thụ của thị trường chưa theo kịp.
Ảnh minh họa
Để sầu riêng phát triển bền vững, các chuyên gia cho rằng, đã đến lúc cần một cuộc tái cấu trúc thực chất thay vì chỉ tập trung vào việc mở rộng diện tích một cách tự phát. Việc kiểm soát chất lượng từ gốc và xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm ngay tại các vùng trồng là yêu cầu cấp bách để nông dân có thể chủ động kiểm tra dư lượng hóa chất trước khi thu hoạch.
Ông Đặng Phúc Nguyên nhấn mạnh thêm rằng chỉ khi chúng ta minh bạch được dữ liệu và kiểm soát được quy trình canh tác thì mới có cơ sở để đàm phán cơ chế "luồng xanh" thông quan nhanh với đối tác, nhằm giảm thiểu thiệt hại về logistics. Bên cạnh đó việc đẩy mạnh chế biến sâu thông qua các sản phẩm sầu riêng đông lạnh hoặc sấy thăng hoa sẽ là chìa khóa để giảm bớt áp lực tiêu thụ trái tươi và mở đường vào các thị trường khó tính như Mỹ hay EU.
HTK