Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Lào Cai. Ảnh: Nguyễn Hải
Diễn biến điều trị và thông cáo của bệnh viện
Bệnh nhi P.N.G.L (20 tháng tuổi), con chị Đào Thị Ngân (trú phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai), được đưa vào điều trị tại Khoa Nhi, Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Lào Cai từ ngày 5/1 với biểu hiện sốt nhẹ, ho, được chẩn đoán viêm phế quản phổi.
Trong 4 ngày đầu, cháu L. được điều trị bằng kháng sinh Amapower. Gia đình cho biết tới ngày 8/1, cháu đã hết ho, ăn ngủ tốt, không sốt, không có dấu hiệu nặng lên. Đến sáng 9/1, bác sĩ điều trị chỉ định tiêm bổ sung thêm kháng sinh Amikacin. Khoảng 16h cùng ngày, sau khi dùng thuốc, bệnh nhi xuất hiện phản ứng nặng, nhanh chóng được cấp cứu, chuyển khoa Hồi sức tích cực và hội chẩn chuyên gia. Đến 21h05 ngày 10/1, cháu tử vong.
Ngay sau sự việc, Bệnh viện Sản – Nhi Lào Cai phát đi thông cáo báo chí, xác định: "Nguyên nhân tử vong: Ngừng tuần hoàn, ngừng hô hấp do phản vệ độ IV". Bệnh viện sẽ báo cáo vụ việc theo quy định và thành lập Hội đồng chuyên môn để rà soát toàn bộ quá trình điều trị.
Ngày 14/1, Hội đồng chuyên kết luận: Việc chẩn đoán, điều trị viêm phế quản phổi đúng phác đồ; Liều dùng, đường dùng thuốc đúng hướng dẫn; Việc bổ sung Amikacin là do đến ngày thứ 5 điều trị, bệnh nhân không cải thiện, có các dấu hiệu lâm sàng: ho nhiều đờm, khò khè nhiều, phổi có nhiều rales ẩm to nhỏ hạt, rales rít, rales ngáy hai bên phổi. Hội đồng nhận định phản vệ có thể do Amikacin hoặc Amapower, nhân viên y tế đã xử trí kịp thời nhưng sốc kéo dài, không hồi phục.
Tuy nhiên, hội đồng cũng chỉ ra hạn chế: việc giải thích cho gia đình người bệnh về thuốc và nguy cơ phản vệ chưa đầy đủ, đồng thời thiếu kinh nghiệm trong xử trí sốc phản vệ nặng, kéo dài.
Cháu L. (20 tháng tuổi) tử vong do sốc phản vệ.
"Con tôi đã không còn ho!"
Không đồng ý với kết luận của Hội đồng chuyên môn, chị Đào Thị Ngân cho biết gia đình đã gửi đơn khiếu nại tới các cơ quan chức năng, cho rằng việc bổ sung Amikacin là bất thường và nguy hiểm.
Theo chị, sáng 9/1, bác sĩ H.P.M.L. - người trực tiếp điều trị, đến thăm khám nhưng chỉ nghe phổi bằng ống nghe trong thời gian ngắn, sau đó nói: "Con còn ít đờm, chiều thêm thuốc".
"Bác sĩ không hỏi về tình trạng sức khỏe của cháu, cũng không nói là bổ sung kháng sinh hay giải thích về nguy cơ sốc phản vệ, độc tính của thuốc... Nếu được thông tin đầy đủ, gia đình đã yêu cầu làm cận lâm sàng hoặc chuyển con lên tuyến trên để điều trị", chị Ngân nói.
Chiều cùng ngày, nhân viên y tế tiêm Amikacin bằng bơm điện. Trước khi tiêm, theo chị Ngân, nhân viên y tế chỉ dặn: "Mẹ để ý tay con, nếu xuất ban thì báo". Khoảng 30 phút sau, cháu L. tím tái, biểu hiện nghiêm trọng.
Gia đình đặc biệt phản đối nội dung bệnh án ngày 9/1 ghi: "Ho nhiều đờm". Theo chị Ngân, việc bổ sung thêm thuốc là không cần thiết. "Từ ngày 5/1 đến 8/1 bệnh án ghi nhận tình trạng sức khỏe con tốt lên theo từng ngày. Tôi thấy ngày 8/1 cháu chơi ngoan, ngủ ngon, không ho. Sáng gia đình còn hỏi con đỡ vậy đã được ra viện chưa, bác sĩ nói để mai khám lại rồi tính. Nhưng đến ngày 9/1 bệnh án lại ghi triệu chứng bất thường…", chị nói.
Sự ra đi của cháu L. khiến gia đình vô cùng đau xót.
Bác sĩ điều trị nhận trách nhiệm trong cuộc đối thoại
Ngày 14/1, sau khi có kết luận Hội đồng chuyên môn, Bệnh viện Sản - Nhi Lào Cai tổ chức buổi đối thoại với gia đình. Cuộc họp có sự tham gia của nhiều bác sĩ, trong đó có ông Đinh Công Mạnh – Phó Giám đốc bệnh viện và bác sĩ H.P.M.L..
Theo tài liệu gia đình cung cấp, tại buổi đối thoại, bác sĩ L. thừa nhận: "Em có sai vì không giải thích kỹ cho gia đình về loại thuốc này, vì thường người già không nhớ được. Em còn yếu kém về chuyên môn, quá tự tin vào khám lâm sàng và không làm các xét nghiệm cận lâm sàng, còn chủ quan khi đưa ra quyết định. Một buổi sáng phải khám rất nhiều bệnh nhân nên không thể khám quá kỹ". Bác sĩ cũng khẳng định: "Tại thời điểm khám thì cháu không ho, cũng không tiếp nhận thông tin từ gia đình".
Một nội dung nhận trách nhiệm của bác sĩ L. được chính bệnh viện ghi nhận trong biên bản đối thoại.
Tại buổi làm việc, chị Ngân đặt câu hỏi vì sao cháu không ho nhưng bệnh án lại ghi ho nhiều đờm? Trả lời vấn đề này, Phó Giám đốc bệnh viện cho rằng việc ghi thêm triệu chứng là để phù hợp với điều kiện chỉ định thêm thuốc.
"Thừa nhận với gia đình đây là lỗi hệ thống chứ không phải của một cá nhân. Loại thuốc này được bảo hiểm thanh toán. Mà muốn bảo hiểm chi trả thì phải có những dấu hiệu phù hợp. Có bệnh nhân thực sự đủ triệu chứng, nhưng cũng có trường hợp chỉ ốm sốt thôi, bác sĩ vì tâm lý muốn dùng thuốc nên ghi thêm triệu chứng cho phù hợp", ông Mạnh nói và cho biết, bệnh viện không hưởng lợi gì từ việc này.
Theo chị Ngân, nội dung trao đổi của ông Mạnh cho thấy dấu hiệu làm sai lệch hồ sơ bệnh án, khi các triệu chứng được ghi nhận không phản ánh đúng tình trạng thực tế của bệnh nhi. Sau đó, cuộc đối thoại không thống nhất được ý kiến giữa gia đình và bệnh viện.
Dấu hỏi trong trả lời của Bệnh viện
Sáng 26/1, phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam đã có buổi làm việc trực tiếp với ông Đinh Công Mạnh. Ông xác nhận, bác sĩ dùng ống nghe (khám thực thể) chỉ có thể xác định các dấu hiệu như rales phổi, không thể kết luận "ho nhiều đờm" – đây là triệu chứng phải quan sát trực tiếp hoặc ghi nhận từ người nhà (khám cơ năng).
Ông Mạnh cho rằng, khi phát hiện phổi có nhiều rales ẩm, rales rít, rales ngáy, đây đã là dấu hiệu mang tính chất quyết định để bác sĩ bổ sung thuốc. Tuy nhiên, nhận định này lại mâu thuẫn với phát ngôn trước đó "ghi thêm triệu chứng ho là để phù hợp với điều kiện chỉ định thêm thuốc".
Ông Mạnh cũng xác nhận, theo hồ sơ bệnh án, một số triệu chứng của cháu L. đã giảm theo từng ngày. Tuy nhiên, tới ngày thứ 5 vẫn chưa dứt điểm nên bác sĩ đã bổ sung thuốc. "Cháu L. đã nhiều lần nhập viện vì viêm phế quản phổi. Nếu chỉ thấy cháu đỡ triệu chứng rồi cho ra viện thì rất có khả năng 2–3 tháng sau cháu lại nhập viện. Bác sĩ muốn điều trị dứt điểm", ông Mạnh cho hay.
Ông Đinh Công Mạnh, Phó Giám đốc bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Lào Cai. Ảnh: Nguyễn Hải
Ông Mạnh khẳng định, bác sĩ không cần phải "xin ý kiến" người nhà bệnh nhân, mà chỉ cần thông báo việc bổ sung thêm thuốc. Việc chỉ định thuốc "nhóm thông thường", là quyền chuyên môn của bác sĩ điều trị. Việc bổ sung Amikacin cũng không bắt buộc khám cận lâm sàng.
Theo Phó Giám đốc bệnh viện, trong buổi đối thoại với gia đình trước đó, một số phát ngôn của bác sĩ điều trị là do gia đình gây áp lực tâm lý, nên nội dung chưa được kiểm soát.
Về trách nhiệm trong sự việc cháu L. tử vong, ông Mạnh khẳng định bệnh viện không có trách nhiệm. Trong khi đó, bác sĩ điều trị đã thực hiện đúng phác đồ, sự cố y khoa là ngoài ý muốn, vì vậy không có căn cứ để xử lý kỷ luật bác sĩ. "Xem xét lại thì bác sĩ L. chỉ có vấn đề là hạn chế trong giao tiếp thôi. Đấy cũng là tùy tính từng người", ông Mạnh nói.
Phát biểu của Phó Giám đốc bệnh viện trong buổi đối thoại trước đó.
Vẫn không đồng tình với quan điểm của bệnh viện, mẹ cháu L. cho rằng: "Chỉ cần một triệu chứng trong bệnh án bị ghi sai sự thật (ho nhiều đờm) thì các triệu chứng còn lại không có gì bảo đảm là đúng, bởi đều do bác sĩ điều trị tự ghi nhận, không có bất kỳ bằng chứng cận lâm sàng nào để xác thực. Vì vậy, gia đình cho rằng bệnh án không còn bảo đảm tính khách quan để hội đồng chuyên môn dựa vào đó kết luận".
Trao đổi với phóng viên, bà Phạm Bích Vân – Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Lào Cai cho biết, người nhà bệnh nhi đã có đơn gửi đến Sở Y tế. Theo quy trình, Sở đã chuyển đơn về Bệnh viện Sản - Nhi Lào Cai để giải quyết bước đầu (lần 1).
Hiện, Sở Y tế đang chờ báo cáo chính thức từ bệnh viện để tiếp tục xem xét, xử lý theo quy định.
Báo Phụ nữ Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc.
Nguyễn Hải