Sự việc tài xế tranh luận với nhân viên trạm thu phí thu hút hàng chục triệu lượt xem trên mạng xã hội.
Tài xế chở hài cốt liệt sĩ xin miễn phí qua trạm BOT
Theo nội dung video, tài xế cho biết chuyến xe hoàn toàn miễn phí nhằm hỗ trợ các gia đình đưa hài cốt liệt sĩ trở về quê nhà. Anh chia sẻ, chi phí cho mỗi chuyến đi có thể lên đến hơn chục triệu đồng, trong khi nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn không đủ khả năng chi trả.
Tài xế đặt vấn đề: xe tang lễ chuyên dụng được miễn phí theo quy định, vậy xe chở hài cốt (dù là phương tiện cá nhân phục vụ hoạt động thiện nguyện) có nên được xem xét tạo điều kiện tương tự hay không, khi đều phục vụ mục đích đưa người đã khuất về nơi an nghỉ cuối cùng.
Trong khi đó, nhân viên trạm thu phí cho biết việc thu phí được thực hiện theo quy định hiện hành. Theo đó, các trường hợp được miễn phí sử dụng đường bộ bao gồm một số loại phương tiện đặc thù như xe cứu thương, xe chuyên dụng phục vụ tang lễ…
Nhân viên trạm giải thích, xe tang lễ thuộc diện được miễn phí là phương tiện đã đăng ký, đăng kiểm là xe chuyên dụng phục vụ tang lễ theo quy định. Trong khi đó, phương tiện của tài xế trong video là xe cá nhân nên không thuộc diện được miễn giảm phí. Việc thu phí vì vậy phải thực hiện đúng quy định pháp luật.
Tài xế cho rằng hoạt động của mình mang ý nghĩa tri ân các anh hùng liệt sĩ, đồng thời phản ánh thực tế: tại một số khu vực (từ Đèo Hải Vân trở ra phía Bắc), nhiều trạm thu phí đã linh động miễn phí cho các xe chở hài cốt liệt sĩ, trong khi ở chiều ngược lại việc áp dụng chưa thống nhất. Anh đề nghị các đơn vị quản lý xem xét có hướng xử lý linh hoạt hơn đối với các trường hợp đặc biệt.
Cũng trong hành trình này, tại trạm thu phí khu vực Đèo Cả, nhân viên trạm sau khi giải thích quy định đã linh động cho phương tiện đi qua mà không thu phí.
Hiện vụ việc đang thu hút nhiều ý kiến trên mạng xã hội. Một số người cho rằng việc vận chuyển hài cốt liệt sĩ mang ý nghĩa tri ân, do đó cần xem xét tạo điều kiện, nhất là khi phương tiện có đầy đủ giấy tờ liên quan.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng việc miễn, giảm phí cần được thực hiện theo đúng quy định pháp luật nhằm đảm bảo tính thống nhất và tránh phát sinh tiền lệ khó kiểm soát. Nếu tự ý linh động ngoài quy định, nhân viên trạm thu phí có thể gặp khó khăn trong việc quyết toán, thậm chí phải tự chịu trách nhiệm đối với phần phí không thu.
Quy định pháp lý và khoảng trống trong thực tiễn
Trao đổi với phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam, luật sư Hoàng Văn Hà (Công ty Luật ARC Hà Nội) cho biết, việc miễn, giảm giá dịch vụ sử dụng đường bộ hiện được điều chỉnh bởi Luật Phí và lệ phí năm 2015, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) năm 2020 và Nghị định số 364/2025/NĐ-CP.
Theo các quy định này, các phương tiện được miễn hoặc không phải trả phí gồm: xe phục vụ quốc phòng, an ninh; xe chữa cháy; xe cứu thương; xe chuyên dùng phục vụ tang lễ (đã đăng ký, đăng kiểm là xe tang lễ).
Luật sư nhấn mạnh, điều kiện cốt lõi là phương tiện phải được xác lập là xe chuyên dụng về mặt pháp lý. Do đó, xe cá nhân, xe thiện nguyện hoặc phương tiện không đăng ký là xe tang lễ chuyên dụng sẽ không thuộc diện được miễn phí, kể cả trong trường hợp chở hài cốt liệt sĩ.
Luật sư Hoàng Văn Hà - Giám đốc Công ty Luật ARC Hà Nội. Ảnh: Đức Vân
Luật sư cũng cho biết, phí sử dụng đường bộ tại các trạm BOT bản chất là giá dịch vụ sử dụng kết cấu hạ tầng giao thông, là nguồn thu của nhà đầu tư để hoàn vốn dự án, đồng thời chịu sự quản lý của Nhà nước về mức thu, đối tượng miễn, giảm và phương thức thu. Thẩm quyền quyết định miễn, giảm không thuộc về nhân viên trạm thu phí, do đó việc tự ý linh động có thể dẫn đến rủi ro pháp lý hoặc sai lệch trong quyết toán tài chính.
Ở góc độ chính sách xã hội, luật sư cho rằng việc vận chuyển hài cốt liệt sĩ mang ý nghĩa lớn, thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn". Thực tế một số trạm thu phí linh động miễn phí, trong khi nơi khác vẫn thu theo quy định, cho thấy sự thiếu thống nhất trong áp dụng.
"Việc linh động trong từng trường hợp có thể xuất phát từ yếu tố nhân văn, nhưng không thể thay thế quy định pháp luật", luật sư nêu quan điểm, đồng thời cho rằng cần nghiên cứu cơ chế phù hợp hơn đối với các trường hợp đặc thù, có quy trình xác nhận rõ ràng để vừa đảm bảo tính nhân văn, vừa đảm bảo tính pháp lý và áp dụng thống nhất trên toàn quốc.
Luật sư cho biết, pháp luật hiện hành cũng đã có cơ chế hỗ trợ đối với thân nhân liệt sĩ khi thực hiện di dời hài cốt.
Cụ thể, theo Nghị định 75/2021/NĐ-CP, thân nhân được hỗ trợ 4 triệu đồng/hài cốt để cất bốc; hỗ trợ tiền đi lại, ăn uống tối đa 3 người theo mức 3.000 đồng/km/người; và 10 triệu đồng nếu xây mộ riêng tại quê nhà. Các khoản này được chi trả từ ngân sách nhà nước nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí cho gia đình.
Nguyễn Hải