Tranh cãi vụ tàu ngầm Mỹ đánh chìm tàu chiến Iran

5 giờ trướcBài gốc

Một sự kiện quân sự hiếm gặp vừa xảy ra trên Ấn Độ Dương khi một tàu ngầm của Hải quân Mỹ được cho là đã phóng ngư lôi đánh chìm một tàu chiến của Iran ngoài khơi Sri Lanka. Theo các quan chức quốc phòng Mỹ, đây là lần đầu tiên trong hơn tám thập kỷ, một tàu ngầm Mỹ đánh chìm tàu chiến của đối phương trong chiến đấu, một dấu mốc cho thấy mức độ căng thẳng trong cuộc đối đầu giữa Washington và Tehran đang gia tăng mạnh mẽ và có nguy cơ mở rộng ra nhiều khu vực.

Khoảnh khắc tàu ngầm Mỹ đánh chìm tàu chiến Iran. Video: Bộ Chiến tranh Mỹ/CNN.

Tìm thấy 87 thi thể, 11 người mất tích

Theo thông tin từ Lầu Năm Góc, vụ tấn công được ghi lại bằng camera kính tiềm vọng của tàu ngầm. Đoạn video cho thấy một vụ nổ lớn xảy ra ở phần đuôi con tàu trước khi nó dần chìm xuống biển. Các hình ảnh tĩnh sau đó cũng cho thấy con tàu nghiêng mạnh rồi biến mất dưới mặt nước. Giới chức Mỹ không công bố danh tính tàu ngầm đã thực hiện cuộc tấn công, bởi vị trí và hoạt động của các tàu ngầm hạt nhân tấn công luôn được giữ bí mật tuyệt đối trong chiến lược quân sự của Mỹ.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận con tàu bị đánh chìm là khinh hạm IRIS Dena, một trong những tàu chiến hiện đại nhất của hải quân Iran. Ông cho biết, con tàu bị tấn công khi đang ở cách bờ biển Iran khoảng 3.200 km.

Theo các nguồn tin từ Sri Lanka, tàu Dena đã phát tín hiệu cầu cứu ngay sau khi trúng ngư lôi. Chính quyền Sri Lanka lập tức điều động tàu và máy bay tham gia chiến dịch tìm kiếm cứu nạn tại khu vực xảy ra vụ việc.

Đến nay, lực lượng cứu hộ đã giải cứu được 32 thủy thủ còn sống và tìm thấy 87 thi thể. Những người còn lại trong thủy thủ đoàn hiện vẫn mất tích. Phía Iran cho biết tổng cộng có 130 thủy thủ trên tàu khi vụ tấn công xảy ra.

Khinh hạm IRIS Dena của Iran. Ảnh: Getty Images.

“Tử thần lặng lẽ”

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth mô tả vụ đánh chìm là một “tử thần lặng lẽ”, nhấn mạnh sự nguy hiểm và khả năng tấn công bất ngờ của tàu ngầm trong chiến tranh hiện đại. Trong khi đó, phía Iran lên án hành động này là một “tội ác” và cáo buộc Mỹ đã thực hiện một cuộc tấn công vô cớ vào một tàu chiến đang di chuyển trên vùng biển quốc tế.

Theo các nguồn tin quân sự, trước khi bị tấn công, tàu Dena vừa tham gia cuộc tập trận hải quân đa phương MILAN 2026 do Ấn Độ tổ chức tại thành phố cảng Visakhapatnam. Đây là một cuộc tập trận mang tính ngoại giao và hợp tác quốc phòng, với sự tham gia của hải quân từ 18 quốc gia và máy bay quân sự từ ba nước khác, trong đó có cả Mỹ.

Các video được đăng tải trên mạng xã hội hai tuần trước cho thấy thủy thủ đoàn của Dena đã tham gia một cuộc diễu hành tại cảng Visakhapatnam trong khuôn khổ sự kiện này.

Mặc dù việc tham gia tập trận có vẻ mang tính biểu tượng, các chuyên gia quân sự cho rằng, Dena vẫn là một chiến hạm có năng lực tác chiến đáng kể. Theo dữ liệu từ các trang theo dõi tàu chiến quốc tế, con tàu có khả năng mang theo nhiều loại vũ khí hiện đại, bao gồm tên lửa phòng không, tên lửa chống hạm và ngư lôi. Với các hệ thống vũ khí như vậy, con tàu hoàn toàn có thể đe dọa các tàu thương mại hoặc tàu quân sự của các quốc gia đối địch nếu xảy ra xung đột.

Nhà phân tích quân sự Carl Schuster, cựu Giám đốc Trung tâm Tình báo Liên hợp thuộc Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ và là một đại tá hải quân đã nghỉ hưu, cho rằng, trong bối cảnh căng thẳng hiện nay giữa Mỹ và Iran, việc đánh chìm con tàu có thể được xem là một hành động phòng ngừa. Ông nhận định, Iran gần đây thực hiện nhiều cuộc tấn công nhằm vào các quốc gia thân Mỹ, vì vậy khả năng con tàu đang ở vị trí chuẩn bị tấn công các tuyến vận tải hàng hải không thể bị loại trừ.

Theo ông Schuster, việc loại bỏ một chiến hạm có năng lực như vậy trước khi nó kịp hành động có thể được coi là một bước đi chiến lược nhằm bảo vệ các tuyến vận chuyển thương mại.

Một số chuyên gia khác cũng tìm thấy cơ sở pháp lý cho hành động của Mỹ trong một văn kiện do Tổng thống Mỹ Donald Trump ký ngày 2/3. Văn kiện này cho phép quân đội Mỹ tiến hành các biện pháp nhằm đảm bảo tự do hàng hải và duy trì dòng chảy thương mại qua eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới.

Theo giáo sư Alessio Patalano của Đại học King’s College London (Anh), trong bối cảnh đó, bất kỳ tàu chiến nào được cho là có khả năng đe dọa các tuyến hàng hải chiến lược đều có thể trở thành mục tiêu quân sự hợp pháp.

Tuy nhiên, giáo sư Patalano cũng lưu ý rằng, vẫn chưa rõ con tàu Iran có đang ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu hay không khi vụ tấn công xảy ra. Ngoài ra, cũng không có thông tin cho thấy tàu ngầm Mỹ đã phát cảnh báo trước khi phóng ngư lôi. Mặc dù vậy, theo luật chiến tranh trên biển, việc tấn công một tàu chiến của đối phương trong thời gian xung đột vũ trang không nhất thiết phải có cảnh báo trước.

Tàu ngầm tấn công lớp Virginia USS Massachusetts tham gia thử nghiệm trên biển. Ảnh: US Navy.

Sự kiện tương tự khiến 323 thủy thủ Argentina thiệt mạng

Vụ đánh chìm khinh hạm Dena cũng khiến nhiều người nhớ đến một sự kiện nổi tiếng trong lịch sử chiến tranh hải quân hiện đại. Năm 1982, trong cuộc chiến Falklands giữa Anh và Argentina, tàu ngầm hạt nhân HMS Conqueror của Anh phóng ngư lôi đánh chìm tuần dương hạm ARA General Belgrano của Argentina.

Cuộc tấn công đó khiến 323 thủy thủ Argentina thiệt mạng và trở thành một trong những sự kiện gây tranh cãi nhất của cuộc chiến. Nhiều ý kiến cho rằng, con tàu Argentina đã bị đánh chìm bên ngoài vùng loại trừ quân sự mà Anh thiết lập quanh quần đảo Falklands.

Dù vậy, Hải quân Hoàng gia Anh khẳng định, con tàu Argentina vẫn là mối đe dọa đối với lực lượng đặc nhiệm của họ ở Nam Đại Tây Dương. Vụ tấn công Belgrano cũng được ghi nhận là lần gần nhất một tàu ngầm đánh chìm tàu chiến đối phương trong chiến đấu cho đến khi xảy ra sự kiện mới nhất này.

Đối với Hải quân Mỹ, sự kiện lần này còn mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt hơn. Theo Cơ quan Lịch sử và Di sản Hải quân Mỹ, lần cuối cùng một tàu ngầm Mỹ đánh chìm tàu chiến đối phương là vào ngày 14/8/1945, chỉ vài ngày trước khi Thế chiến II kết thúc.

Vào thời điểm đó, tàu ngầm USS Torsk phóng ngư lôi đánh chìm hai tàu chiến của Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong cùng một ngày. Kể từ sau thời điểm đó, mặc dù nhiều tàu ngầm Mỹ đã tham gia các chiến dịch quân sự trên khắp thế giới, chưa có trường hợp nào ghi nhận việc chúng đánh chìm tàu chiến của đối phương trong chiến đấu thực tế.

Sự kiện lần này diễn ra trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang leo thang nhanh chóng. Trong vòng chưa đầy một tuần kể từ khi các cuộc tấn công ban đầu xảy ra, các hành động trả đũa đã lan rộng ra nhiều khu vực khác nhau, từ các căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông cho đến các mục tiêu ở Địa Trung Hải và vùng vịnh Ba Tư. Việc khinh hạm Dena bị đánh chìm ngoài khơi Sri Lanka cho thấy phạm vi của cuộc xung đột có thể đã mở rộng đến tận rìa phía đông của Ấn Độ Dương.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố, nước này sẽ trả thù cho sự mất mát của chiến hạm Dena và cảnh báo rằng Mỹ sẽ phải “hối hận vì tiền lệ mà họ đã tạo ra”. Phát biểu này làm dấy lên lo ngại rằng cuộc xung đột có thể tiếp tục leo thang và lan rộng sang nhiều khu vực khác.

Trong khi đó, các loại vũ khí hiện đại như tên lửa, máy bay không người lái và ngư lôi đang được sử dụng ngày càng nhiều trong các cuộc tấn công nhắm vào những mục tiêu mới. Điều này cho thấy chiến trường trên biển có thể trở thành một trong những mặt trận quan trọng nhất nếu căng thẳng giữa các bên tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.