Từ 19h đến 22h là thời điểm nhộn nhịp nhất trên đồng ruộng khi nhiệt độ giảm, gió mát hơn và nước trên mặt ruộng đã nguội.
Những ngày gần đây, nhiệt độ ban ngày ở Nghệ An nhiều thời điểm vượt ngưỡng 39 - 40 độ C. Trước sự khắc nghiệt của thời tiết, nhiều người nông dân ở địa phương này đã chọn cách ra đồng cấy lúa, vào ban đêm để "trốn" nắng nóng.
Trên những cánh đồng tại xã Tân Châu và xã Xuân Lâm, nhịp lao động cũng thay đổi theo thời tiết. Thay vì ra đồng từ sáng sớm hoặc giữa ban ngày như thường lệ, nhiều hộ dân lựa chọn làm việc khi đêm xuống. Gần 20h, cánh đồng dưới chân núi ở xã Tân Châu bắt đầu sáng lên bởi hàng chục chấm đèn pin di chuyển giữa mặt ruộng. Từ xa nhìn lại, những vòng sáng nhỏ liên tục chao nghiêng, phản chiếu trên làn nước lấp loáng giữa đêm hè.
Để tránh cái nắng gay gắt ban ngày và kịp thời vụ hè thu, nhiều nông dân tranh thủ xuống đồng cấy lúa khi đêm xuống.
Dưới ánh đèn đội đầu, anh Lê Văn Xuân đang kéo những khóm mạ non vừa được vợ cắt chân để đưa ra ruộng cấy. "Ban ngày nắng nóng quá nên bà con chuyển sang làm việc buổi tối. Từ khoảng 18h là mọi người đã ra đồng. Ngoài cấy lúa còn tranh thủ làm đất, san phẳng mặt ruộng, dẫn nước để kịp khung thời vụ", anh Xuân nói.
Trên mặt ruộng vừa làm đất, hàng chục khóm mạ non được xếp đầy trên tấm ván gỗ mỏng rồi kéo đi giữa lớp bùn nhão. Mỗi chuyến nặng tới vài chục kilogram nhưng nhờ tấm ván nổi trên mặt nước nên công việc đỡ vất vả hơn. Những phần việc cần nhiều sức lực như vận chuyển mạ thường do đàn ông đảm nhận.
Cách đó không xa, nhiều phụ nữ thoăn thoắt cấy lúa dưới ánh đèn pin. Dù làm việc trong đêm, từng cây lúa vẫn được tách ra cẩn thận rồi cắm thẳng hàng xuống ruộng. Mọi người thường đi theo nhóm từ hai đến bốn người, đứng gần nhau để tận dụng ánh sáng.
Bà Trần Thị Hà, xã An Châu cho biết, từ cuối buổi chiều đến khoảng 22h là thời điểm đông người ra đồng nhất. "Ban đêm mát hơn nhiều, nước ruộng cũng nguội nên làm việc đỡ mất sức. Nhà ít ruộng thì tự cấy, còn diện tích lớn thường đổi công hoặc thuê thêm người để kịp tiến độ", bà Hà nói.
Theo chị Nguyễn Thị Lan, những ngày nắng nóng gay gắt, nước trên ruộng nóng lên rất nhanh. Nếu lao động giữa trưa, người làm đồng dễ mất nước, mệt mỏi, thậm chí có nguy cơ say nắng. "Giờ ra đồng ban đêm vừa đỡ nóng, vừa bảo đảm sức khỏe. Có đèn pin, lại thêm ánh trăng đầu hè nên công việc cũng khá thuận lợi", chị Lan nói.
Theo người dân địa phương, việc cấy lúa vào ban đêm không phải là chuyện hiếm trong những năm gần đây.
Nhiều gia đình chủ động sắp xếp công việc, ăn tối sớm rồi tranh thủ nghỉ ngơi trước khi cùng nhau ra đồng cấy lúa đến tận khuya.
Đèn pin đội đầu trở thành vật dụng không thể thiếu của nông dân trong những đêm cấy lúa tránh nắng nóng.
Từng hàng lúa non dần phủ kín mặt ruộng sau nhiều giờ lao động miệt mài của bà con nông dân.
Dưới ánh đèn pin và ánh trăng đầu hè, người nông dân tỉ mỉ cắm từng cây lúa non xuống mặt ruộng.
Việc tranh thủ làm đồng vào thời điểm thời tiết dịu mát giúp nâng cao hiệu quả lao động, đồng thời hạn chế nguy cơ say nắng, kiệt sức.
Không chỉ ở Tân Châu hay An Châu, nhiều địa phương vùng đồng bằng Nghệ An nông dân cũng xuống đồng cấy lúa đêm để tránh nắng nóng. Khi mặt trời vừa khuất núi, người dân ăn cơm sớm rồi mang theo đèn pin, nước uống và nông cụ ra đồng.
Theo người dân địa phương, cấy lúa ban đêm không phải chuyện hiếm mỗi khi xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài. Nhiều năm nay, bà con đã chủ động điều chỉnh thời gian sản xuất để thích ứng với thời tiết khắc nghiệt. Việc chuyển ca lao động từ ngày sang đêm không chỉ giúp giảm nguy cơ say nắng, kiệt sức mà còn bảo đảm tiến độ sản xuất.
Vụ hè thu năm 2026, Nghệ An đặt mục tiêu gieo cấy 56.000ha lúa, phấn đấu đạt sản lượng hơn 425.700 tấn lương thực. Tuy nhiên, ngay từ đầu vụ, sản xuất nông nghiệp đã đối mặt với không ít áp lực khi lượng nước tích trữ tại nhiều hồ đập, sông suối suy giảm, trong khi nắng nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ hạn hán và thiếu nước tưới.
Để bảo đảm sản xuất, tỉnh Nghệ An yêu cầu các địa phương chủ động điều tiết nguồn nước, ưu tiên cho những vùng lúa trọng điểm; đồng thời tận dụng tối đa các trạm bơm dã chiến, linh hoạt chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại những khu vực cuối kênh hoặc thường xuyên gặp khó khăn về nguồn nước.
Song Hoàng