Trào lưu 'detox': Thải độc hay đánh đổi sức khỏe?

10 giờ trướcBài gốc

Đằng sau sức hút của trào lưu detox là những ngộ nhận khoa học và rủi ro sức khỏe đáng báo động.

Trong vài năm gần đây, “detox cleanse” - liệu trình thải độc bằng nước ép, đồ uống dạng lỏng, trà thảo mộc, thực phẩm bổ sung hoặc nhịn ăn… trở thành từ khóa phổ biến trên mạng xã hội. Hàng loạt nội dung quảng bá hứa hẹn giúp “loại bỏ độc tố”, “giảm cân thần tốc” và “khởi động lại cơ thể” trong thời gian ngắn, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dùng, đặc biệt là giới trẻ.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, đằng sau sức hút của trào lưu này là những ngộ nhận khoa học và rủi ro sức khỏe đáng báo động.

Không có “đường tắt” cho thanh lọc cơ thể

Bà Tinsay Woreta, Phó Giáo sư chuyên ngành tiêu hóa - gan mật tại Đại học Johns Hopkins khẳng định: “Không có bằng chứng cho thấy các liệu trình thải độc bổ sung lợi ích nếu một người vốn đã ăn uống cân bằng. Detox ngắn 3 - 7 ngày không thể đem lại hiệu quả tương đương một lối sống lành mạnh lâu dài”.

Thực tế, cơ thể con người đã sở hữu hệ thống lọc thải tự nhiên: phổi bẫy và đẩy độc tố trong không khí ra ngoài; ruột loại bỏ tác nhân gây hại từ thực phẩm; thận lọc máu và đào thải cặn bã qua nước tiểu. Trong đó, gan đóng vai trò trung tâm, chuyển hóa độc tố như rượu thành chất thải để cơ thể đào thải an toàn.

Không có bằng chứng cho thấy các liệu trình thải độc bổ sung lợi ích nếu một người vốn đã ăn uống cân bằng. Ảnh: Eating Well

Các liệu trình detox, vì vậy, không “gánh” thay nhiệm vụ của gan, phổi hay thận, và không thể đảo ngược tổn thương đã xảy ra trong cơ thể.

Giảm cân tạm thời - hệ quả của cắt giảm calo, không phải giải độc

Nhiều chế độ detox phổ biến, như “thải độc chanh” với công thức gồm nước chanh, siro lá phong và ớt cayenne, kết hợp uống nước muối pha loãng buổi sáng và trà thảo mộc buổi tối - chỉ cung cấp 600 - 1.200 calo/ngày, thấp hơn nhiều so với nhu cầu năng lượng của cơ thể (phụ nữ trưởng thành cần 1.600 - 2.400 calo/ngày, nam giới 2.200 - 3.000 calo/ngày).

Theo các nghiên cứu, việc giảm cân quan sát được trong detox chủ yếu đến từ cắt giảm mạnh năng lượng, có thể giúp cân nặng hạ xuống trong ngắn hạn, nhưng thường tăng trở lại khi ăn uống bình thường. Quá trình “giải độc” như quảng cáo gần như không diễn ra.

Việc giảm cân quan sát được trong detox chủ yếu đến từ cắt giảm mạnh năng lượng. Ảnh: iStock

Rủi ro với người có bệnh nền và tiền sử rối loạn ăn uống

Các chuyên gia cảnh báo, detox có thể dẫn đến:

• Mất cân bằng điện giải và đường huyết, gây chóng mặt, choáng váng, đau đầu,

• Thiếu protein, chất béo thiết yếu, vitamin tan trong dầu và chất xơ,

• Tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim nguy hiểm ở người có bệnh tim mạch hoặc bệnh thận,

• Nguy cơ sỏi thận khi dùng nước ép rau củ giàu oxalate (rau chân vịt, củ cải đường, cà tím, rau sắn dây, cải bắp, măng tây, cải xoăn...)

• Kích hoạt hoặc làm trầm trọng rối loạn ăn uống (nhịn ăn kéo dài, hoặc ăn bù mất kiểm soát sau detox),

• Lạm dụng thuốc nhuận tràng hoặc lợi tiểu nhằm “đào thải độc tố” - hành vi có thể gây lệ thuộc và đe dọa tính mạng.

Các liệu trình detox không “gánh” thay nhiệm vụ của gan, phổi hay thận, và không thể đảo ngược tổn thương đã xảy ra trong cơ thể. Ảnh: Getty Images

Dù nước ép rau quả chứa vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa, chúng thiếu chất xơ và không đủ dưỡng chất toàn diện. Các chuyên gia dinh dưỡng chỉ khuyến nghị 1 - 2 ly nước ép trái cây/ngày, thay vì uống liên tục nhiều lần trong ngày như các “phác đồ” detox đang lan truyền.

Lợi ích cảm nhận được là thật, nhưng chỉ ngắn hạn

Nhiều người cho biết cảm thấy khỏe hơn sau detox, song điều này chủ yếu đến từ việc tạm ngừng nạp đồ siêu chế biến, đường bổ sung và rượu bia. Tuy nhiên, detox không thể duy trì dài hạn, và lợi ích ngắn ngủi đó không đáng để đánh đổi bằng nguy cơ mất cân bằng chuyển hóa và rối loạn ăn uống.

Giải pháp bền vững nằm ở thay đổi thói quen

Giới chuyên môn đưa ra 3 khuyến nghị cốt lõi:

Ăn uống cân bằng: Ưu tiên chế độ ăn lành mạnh như Địa Trung Hải, gồm trái cây, rau củ, hạt, ngũ cốc nguyên cám và protein nạc từ cá, thịt trắng; hạn chế đồ siêu chế biến, chất tạo ngọt nhân tạo, đường bổ sung và đồ béo. Khẩu phần protein mỗi bữa không lớn hơn lòng bàn tay.

Vận động khoa học: Người trưởng thành cần tối thiểu 150 phút hoạt động aerobic cường độ vừa/tuần, tương đương 30 phút/ngày trong 5 ngày.

Hạn chế rượu bia: Ngay cả mức uống vừa phải (tối đa 2 đơn vị cồn/ngày với nam, 1 với nữ) cũng liên quan đến nguy cơ ung thư vú, đại trực tràng, thực quản, cùng hệ lụy tim mạch, rối loạn giấc ngủ và suy giảm nhận thức.

Một chế độ ăn uống cân bằng, chẳng hạn như chế độ ăn Địa Trung Hải, có thể giảm nguy cơ mắc một số vấn đề sức khỏe. Ảnh: iStock

Detox không phải là giải pháp thải độc đúng nghĩa, không đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng hàng ngày, và không đem lại lợi ích lâu dài. Cơ thể người không cần những liệu trình thải độc cấp tốc. Thay vì “nhịn ăn, ép uống”, chìa khóa bảo vệ sức khỏe bền vững nằm ở chế độ dinh dưỡng cân bằng và vận động khoa học.

Giữa ma trận thông tin trên không gian số, người dùng cần tỉnh táo trước những lời hứa “thần tốc”, bởi sức khỏe không có “nút re-start”, và không thể được bảo hành bằng các liệu trình 3 ngày.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/trao-luu-detox-thai-doc-hay-danh-doi-suc-khoe-10402948.html