Trào lưu life coach từ phim Thỏ ơi!!: Chỗ dựa tinh thần hay 'cờ đỏ' tâm lý?

2 giờ trướcBài gốc

Giới trẻ tìm đến life coach khi cuộc sống ngày càng nhiều áp lực. Ảnh minh họa từ Internet

Sức hút khó cưỡng từ những “bờ vai” cuộc sống

Talkshow Chị Bờ Vai gợi nhớ những chủ đề từng lọt top tìm kiếm TikTok như “Cần làm gì để giữ giá khi nhắn tin cầm cưa?” hay “Bộ bảo bối giúp soi độ thật lòng của người ấy”… Từ chuyện cảm nắng, bí kíp quản lý tài chính hay lời khuyên về sức khỏe dinh dưỡng đều có một anh/chị Bờ Vai chia sẻ “chân kinh” cho bạn.

Những mối quan tâm của Gen Z đã mang đến nhiệt độ cho việc tìm kiếm, thậm chí là sẵn lòng chi hầu bao để tham gia các khóa học khai vấn hay huấn luyện cuộc sống (life coach). Dạo một vòng “thành phố sợi chỉ” (Threads) hay mạng xã hội Facebook, chúng mình có thể tìm thấy vô vàn những khóa học hay dịch vụ được cá nhân hóa 1 kèm 1 như tư vấn lên kế hoạch để bứt phá trong năm mới hay cách làm đẹp CV. Tất tần tật các câu hỏi được giải đáp qua các video.

Wizard Liz - nhà sáng tạo nội dung nổi đình đám với những video có nội dung về life coach.

Không chỉ Gen Z Việt mà teen quốc tế từ lâu cũng đã “phải lòng” life coach. Kết quả khảo sát của Liên đoàn Huấn luyện Quốc tế ICF vào năm 2017 cho thấy, 35% người tham gia thuộc thế hệ Z đã có ít nhất một huấn luyện viên cuộc sống. Hay Wizard Liz (chủ kênh @Thewizardliz) - huấn luyện viên phát triển bản thân (self-help coach) sở hữu loạt video triệu lượt xem trên YouTube, TikTok cũng trở thành một trong những cái tên mà giới trẻ thường tìm đến mỗi khi gặp phải vấn đề về các mối quan hệ tuổi teen, cần nâng cấp bản thân hay cần “bơm” động lực để “cày cuốc” bài vở.

Life coach có phải liều doping tâm lý?

Dù có thể “bơm máu” cho teen ở nhiều lĩnh vực nhưng nếu bạn đang có ý định tìm đến các dịch vụ khai vấn để gỡ rối các vấn đề liên quan đến sức khỏe tinh thần thì có thể chúng mình đang “chọn sai nền văn minh”. Bởi giữa life coach và tham vấn tâm lý có vô vàn điểm khác biệt.

Những điểm khác biệt giữa khai vấn và tham vấn trị liệu. - Ảnh: mccounselingcenter.com

Chị Nguyễn Hải Uyên (Thạc sĩ Tâm lý học, Trường Đại học Sư Phạm TP.HCM) cho biết: “Khi tham gia các buổi tham vấn, các chuyên viên tham vấn tâm lý sẽ không đưa ra lời khuyên trực tiếp mà thay vào đó sẽ đặt câu hỏi”. Việc này giúp bạn có cơ hội được nói lên những vấn đề, suy nghĩ và cảm xúc để đưa ra quyết định soi chiếu bản thân và có thêm động lực để giải quyết những vấn đề của mình.

Ngược lại, Emily Hemendinger (Trợ lý Giáo sư Tâm thần học tại Khu Y tế Anschutz thuộc Đại học Colorado, Hoa Kỳ) cho rằng các buổi huấn luyện cuộc sống thường tập trung vào mục tiêu cụ thể như học kỹ năng mới, cách để thích nghi khi “nhảy việc” hay điều chỉnh chế độ ăn uống. “Các huấn luyện viên cuộc sống không được đào tạo để giúp bạn vượt qua các triệu chứng tâm lý phức tạp như trầm cảm, lo âu hay các sang chấn tâm lý từ quá khứ” - chị Emily cho biết.

Liên đoàn huấn luyện quốc tế có 3 cấp bậc tương ứng với những yêu cầu khắt khe về số giờ đào tạo, thực hành và tiêu chuẩn đạo đức trước khi cấp chứng chỉ cho các coach.

Ngoài ra, life coach có một “cờ đỏ” mà mấy bồ cũng nên lưu ý để tránh “chữa rách” những vết thương đã lành. Chứng chỉ huấn luyện viên cuộc sống có thể được cấp bởi bất kỳ ai hoặc bất kỳ chương trình nào nhưng việc đào tạo thì không được tiêu chuẩn hóa 100%. Đồng nghĩa với việc bất kỳ ai cũng có thể cung cấp dịch vụ huấn luyện.

Bộ lọc uy tín dành cho những “ngày mưa”

Giữa ma trận các chuyên gia tư vấn tâm lý, việc trang bị một bộ lọc xịn xò giúp bạn không bị hoang mang. Trước khi vội vàng chốt đơn khóa học, bạn hãy bật chế độ thám tử để soi kỹ thông tin của coach xem đã có chứng chỉ uy tín từ các tổ chức quốc tế như ICF, các chứng chỉ từ các trường đại học uy tín trên thế giới hay từ các cơ quan chính phủ hay không.

Tuy nhiên, life coach cũng khiến ta thêm lo âu vì dù bản thân đã được lắng nghe và thực hành lời khuyên do coach đưa ra nhưng vẫn chưa nhận được kết quả như mong đợi. Thực chất, chiếc “áo” lời khuyên dù có thể là “hàng hiệu” nhưng chưa chắc đã vừa vặn với “size” cuộc đời của riêng bạn. Đôi khi, những công thức thành công được lấy từ trải nghiệm cá nhân của người khác lại trở nên khập khiễng khi áp dụng vào hoàn cảnh cụ thể hay xuất phát điểm của bạn.

Chưa kể, việc nạp quá nhiều vitamin động lực dễ khiến chúng mình rơi vào chiếc bẫy ảo tưởng năng lực, nghĩ rằng chỉ cần nghe xong là đã... thành công rồi! Nhưng thực tế, từ “biết” đến “hiểu” và “làm” là cả một quãng đường dài. Nếu chỉ chăm chăm đi tìm “thuốc giải” từ bên ngoài mà quên mất việc lắng nghe chính mình, bạn rất dễ bị lạc lối trong “ma trận” lời khuyên.

Trên hết, life coach chỉ là người định hướng và đồng hành cùng bạn trên con đường tìm ra câu trả lời. Cách để gỡ rối những vấn đề của bản thân vẫn nằm ở quyết định của bạn.