Trao quyền cho phụ nữ: Mảnh ghép còn thiếu của hệ sinh thái công nghệ

3 giờ trướcBài gốc

Khoảng cách giới trong ngành công nghệ vẫn là một nghịch lý của thời đại số. Trong khi các nền tảng công nghệ đang định hình lại cách con người làm việc và lãnh đạo, phụ nữ ngày càng hiện diện nhiều hơn trong hệ sinh thái đổi mới, nhưng sự hiện diện đó vẫn chưa thực sự tương xứng ở các vị trí ra quyết định.

Theo bà Michele Wee, nhà lãnh đạo, doanh nhân và cố vấn Women in Tech Vietnam, việc trao quyền cho phụ nữ trong công nghệ không chỉ là câu chuyện bình đẳng giới, mà còn là một yếu tố quan trọng để xây dựng những tổ chức đổi mới và bền vững. Trong cuộc trao đổi với TheLEADER, bà chia sẻ về hành trình cá nhân, những rào cản cấu trúc mà phụ nữ đang đối mặt trong ngành công nghệ, cũng như các bước đi cần thiết để họ không chỉ tham gia mà còn trở thành lực lượng kiến tạo trong kỷ nguyên AI.

Bình đẳng giới trong công nghệ: rào cản không chỉ nằm ở năng lực

Bà có thể chia sẻ về hành trình của mình và điều gì đã truyền cảm hứng để bà đồng hành cùng phụ nữ trong lĩnh vực công nghệ?

Bà Michele Wee: Tôi rời lĩnh vực ngân hàng cách đây khoảng 14 tháng để bắt đầu một chương mới trong sự nghiệp. Đó là thành lập công ty riêng mang tên Who Says I Can’t, là một công ty tư vấn quản trị có trụ sở tại Singapore. Hiện nay, tôi đồng hành cùng các nhà lãnh đạo và tổ chức trong việc định hình tương lai, dẫn dắt quá trình chuyển đổi, đồng thời xây dựng những đội ngũ kiên cường, vận hành dựa trên mục tiêu và các giá trị cốt lõi.

Trong suốt hành trình nghề nghiệp của mình, “ngôi sao dẫn đường” của tôi luôn xoay quanh việc phát triển con người. Tôi đặc biệt tâm huyết với việc cố vấn cho thế hệ lãnh đạo kế tiếp, cũng như thúc đẩy những môi trường làm việc hòa nhập và trao quyền, nơi tầm nhìn được chuyển hóa thành hành động và khát vọng có cơ hội trở thành thành tựu.

Women in Tech Vietnam là một tổ chức phi lợi nhuận quốc tế hướng tới mục tiêu thu hẹp khoảng cách giới và hỗ trợ phụ nữ tiếp cận, làm chủ công nghệ. Thông qua các hoạt động về giáo dục, khởi nghiệp, hòa nhập xã hội và vận động chính sách, tổ chức này thúc đẩy việc trao quyền cho phụ nữ và trẻ em gái trong kỷ nguyên số.

Sứ mệnh đó hoàn toàn đồng điệu với “ngôi sao dẫn đường” trong hành trình nghề nghiệp của tôi, và tôi rất hào hứng khi có cơ hội đóng góp vào những mục tiêu chung mà chúng ta đang cùng theo đuổi.

Từ góc nhìn của bà với vai trò Cố vấn Women in Tech Vietnam, điều gì đang là rào cản với phụ nữ Việt Nam bước vào các vị trí lãnh đạo cấp cao trong lĩnh vực công nghệ?

Bà Michele Wee: Theo tôi, rào cản lớn nhất đến từ yếu tố văn hóa và cấu trúc tổ chức, khiến phụ nữ gặp nhiều khó khăn hơn khi tiếp cận các vị trí lãnh đạo cấp cao trong lĩnh vực công nghệ.

Ở góc độ văn hóa, vẫn tồn tại quan niệm rằng lãnh đạo công nghệ là “lãnh địa của nam giới”. Trong khi đó, những kỳ vọng xã hội liên quan đến gia đình và trách nhiệm chăm sóc người thân lại thường đặt lên vai phụ nữ nhiều hơn, khiến họ phải cân bằng nhiều vai trò cùng lúc trên con đường phát triển sự nghiệp.

Ở góc độ tổ chức, phụ nữ thường ít có cơ hội tiếp cận các chương trình cố vấn và cũng có ít mạng lưới kết nối nghề nghiệp để hỗ trợ lẫn nhau. Nếu họ có thể tiếp cận gần hơn với ban lãnh đạo cấp cao và nhận được sự bảo trợ từ các lãnh đạo sẽ giúp họ được nhìn thấy nhiều hơn trong các cơ hội thăng tiến. Đồng thời, những mạng lưới hỗ trợ đồng cấp cũng giúp giảm cảm giác cô lập và tạo động lực để tiến xa hơn trong sự nghiệp.

Bên cạnh đó, các định kiến trong tổ chức cùng với những quy trình thăng tiến chưa thực sự minh bạch đôi khi cũng khiến phụ nữ bị bỏ qua trong quá trình xem xét đề bạt.

Bà Michele Wee, nhà lãnh đạo, doanh nhân và cố vấn Women in Tech Vietnam. Ảnh: NVCC

Trong một môi trường đề cao hiệu suất, phụ nữ thường cảm thấy phải “chứng minh nhiều hơn” để được ghi nhận. Theo bà, các tổ chức nên điều chỉnh như thế nào để tạo ra một sân chơi công bằng hơn?

Bà Michele Wee: Tôi tin rằng phụ nữ thường đóng vai trò như “chất keo” gắn kết trong tổ chức và cả xã hội. Tuy nhiên, nhiều người trong chúng ta cũng tự đặt áp lực rất lớn lên bản thân để phải vượt trội trong mọi nhiệm vụ. Điều này đôi khi dẫn đến căng thẳng và các vấn đề liên quan đến sức khỏe tinh thần.

Trong bối cảnh đó, văn hóa tổ chức cần mang tính bao trùm, nghĩa là một văn hóa cởi mở và tôn trọng sự khác biệt, qua đó nuôi dưỡng cảm giác thuộc về và tăng mức độ gắn bó của nhân viên. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần tạo dựng môi trường làm việc an toàn về mặt tâm lý và thiết kế các hệ thống đánh giá minh bạch, dựa trên dữ liệu, nhằm bảo đảm sự công bằng trong tổ chức.

Một yếu tố quan trọng khác là các doanh nghiệp cần xây dựng tiêu chí thăng tiến minh bạch, phát triển nguồn nhân lực mang tính bao trùm về giới, đồng thời thiết kế các quy trình đánh giá có khả năng nhận diện và giảm thiểu những thiên kiến vô thức trong tổ chức. Những điều này sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách khiến phụ nữ thường bị bỏ qua trong các vị trí lãnh đạo, đặc biệt là trong lĩnh vực kỹ thuật.

Theo bà, nam giới đóng vai trò như thế nào trong việc thúc đẩy bình đẳng giới trong lĩnh vực công nghệ, và các nhà lãnh đạo có thể làm gì để nuôi dưỡng sự đồng hành này?

Bà Michele Wee: Hiện nay, phụ nữ Việt Nam chiếm khoảng 35% lực lượng lao động trong các ngành STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học), nhưng các vị trí lãnh đạo trong lĩnh vực công nghệ vẫn chủ yếu do nam giới nắm giữ. Điều này khiến cơ hội thăng tiến của phụ nữ ở các vị trí cấp cao còn hạn chế, đồng thời cũng dẫn đến tình trạng thiếu các hình mẫu lãnh đạo nữ. Về lâu dài, điều này dễ củng cố quan niệm rằng lãnh đạo trong ngành công nghệ là “lãnh địa của nam giới”.

Chính vì vậy, sự đồng hành của nam giới đóng vai trò rất quan trọng. Trong nhiều tổ chức, nam giới thường nắm quyền ra quyết định nhiều hơn, có ảnh hưởng lớn đến văn hóa doanh nghiệp và kiểm soát nhiều hơn đối với nguồn lực cũng như cơ hội thăng tiến.

Để thúc đẩy sự đồng hành này, bước đầu tiên là tái định nghĩa DEI (đa dạng, công bằng, hòa nhập trong tổ chức) như một kỹ năng lãnh đạo, đồng thời sử dụng dữ liệu để nhận diện rõ những bất bình đẳng đang tồn tại. Các tổ chức cũng cần khuyến khích những lãnh đạo nam cấp cao trở thành người tiên phong và hình mẫu, đồng thời tạo ra những không gian học hỏi an toàn để nhiều người có thể tham gia và đóng góp.

Những nỗ lực này cần được thể chế hóa ở cấp độ hệ thống, thông qua các cơ chế trách nhiệm như KPI, chỉ số đánh giá hiệu suất, các chương trình bảo trợ và quy trình thăng tiến minh bạch. Khi đó, sự đồng hành sẽ trở thành một thực hành bền vững, thay vì chỉ là một lựa chọn mang tính tự nguyện.

Phụ nữ bước vào vai trò kiến tạo trong kỷ nguyên AI

Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm công nghệ năng động của Đông Nam Á. Theo bà, làm thế nào để phụ nữ không chỉ tham gia mà còn trở thành những “kiến trúc sư” của quá trình chuyển đổi này?

Bà Michele Wee: Trước hết phụ nữ cần chủ động nắm lấy và làm chủ tương lai của chính mình. Những thay đổi về tư duy và văn hóa đang dần diễn ra ở cấp độ chính sách và tổ chức, nhưng việc trở nên hiện diện rõ ràng hơn để nắm bắt các cơ hội vẫn phụ thuộc vào mỗi cá nhân.

Tôi luôn khuyến khích phụ nữ mạnh dạn lên tiếng, sẵn sàng nhận thêm trách nhiệm, chủ động tìm kiếm cơ hội và tự tin bước vào vai trò dẫn dắt. Đồng thời, họ cũng có thể trở thành những người kiến tạo và mở rộng các mạng lưới kết nối đa dạng về giới trong ngành công nghệ.

Tất cả bắt đầu từ sự dũng cảm. Và sự dũng cảm được hình thành khi chúng ta chấp nhận bước ra khỏi vùng an toàn, giữ lời hứa với chính mình và không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn.

Đặc biệt, khi làn sóng AI (trí tuệ nhân tạo) và các công nghệ mới đang tái định hình thị trường lao động, phụ nữ đang đứng trước những cơ hội và rủi ro như thế nào, thưa bà?

Bà Michele Wee: Theo quan điểm của tôi, AI và các công nghệ mới nổi là xu thế không thể tránh khỏi, vì vậy chúng ta cần chủ động chuẩn bị cho sự thay đổi này. Trước hết, hãy nhìn vào những cơ hội mà nó mang lại.

Trong tương lai, sẽ xuất hiện nhiều lộ trình nghề nghiệp mới trong các lĩnh vực tăng trưởng cao như quản lý dự án số, đạo đức và quản trị AI, thiết kế lấy con người làm trung tâm, quản lý trải nghiệm khách hàng bằng các công cụ AI, chú giải dữ liệu hay đảm bảo chất lượng dữ liệu. Những vai trò này đề cao các kỹ năng như thấu cảm, giao tiếp, ra quyết định hợp tác, lãnh đạo bao trùm, tư duy đạo đức và tư duy hệ thống, những năng lực mà phụ nữ thường sở hữu rất mạnh mẽ.

Một điểm tích cực khác của môi trường làm việc được hỗ trợ bởi AI là sự linh hoạt về thời gian và khả năng làm việc từ xa, điều này có thể giúp phụ nữ cân bằng tốt hơn giữa công việc và cuộc sống.

Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội cũng tồn tại những rủi ro đáng lưu ý. Một số công việc mang tính lặp lại như hành chính, hỗ trợ, chăm sóc khách hàng, bán lẻ, văn thư hay kế toán cơ bản, vốn là các vị trí đầu vào mà phụ nữ tham gia khá nhiều có nguy cơ bị thay thế khi các tổ chức đẩy mạnh ứng dụng AI. Trong khi đó, phụ nữ lại thường có ít cơ hội tiếp cận các chương trình đào tạo kỹ năng số và kiến thức về AI.

Nhìn chung, số lượng việc làm trong những lĩnh vực này có thể giảm đi. Đồng thời, các định kiến vốn tồn tại trong hệ thống tuyển dụng cũng có nguy cơ bị “mã hóa” vào các thuật toán AI. Nếu thiếu góc nhìn bao trùm trong quá trình thiết kế hệ thống, AI có thể vô tình củng cố những bất bình đẳng hiện có và làm gia tăng nguy cơ thất nghiệp đối với phụ nữ.

Nhìn lại hành trình sự nghiệp của mình, bước ngoặt nào đã thay đổi cách bà nhìn nhận về quyền lực, ảnh hưởng và trách nhiệm của một nhà lãnh đạo?

Bà Michele Wee: Đó là khi tôi hiểu được sức mạnh của “gravitas”. Gravitas là sự kết hợp giữa chiều sâu nội lực và phong thái hiện diện, khả năng tạo ra sự chú ý và tôn trọng từ người khác mà không cần phải áp đặt hay đòi hỏi.

Trong vai trò lãnh đạo, tôi nhận ra rằng kỹ năng này rất hiệu quả trong nhiều tình huống. Bởi gravitas, suy cho cùng, chính là được là chính mình với cả điểm mạnh, điểm yếu và cả những sự mong manh rất con người. Đó là hành trình trở thành phiên bản vững vàng và có chủ đích nhất của chính mình.

Thay vì cố gắng gây ấn tượng, tôi chọn thể hiện bản thân bằng sự rõ ràng, điềm tĩnh và niềm tin vững chắc. Và tôi nhận thấy mọi người thường phản hồi tích cực với nguồn năng lượng đó. Nhờ sự hiện diện này, tôi cảm thấy mình làm việc hiệu quả hơn trong nhiều bối cảnh khác nhau, có thể đưa ra những quyết định đúng đắn và đạt được kết quả mong muốn.

Tôi cũng luôn nhắc nhở bản thân phải tiếp tục hoàn thiện mình, bởi hành trình học hỏi và trưởng thành của một người lãnh đạo sẽ không bao giờ thực sự kết thúc.

“Tất cả bắt đầu từ sự dũng cảm, dũng cảm bước ra khỏi vùng an toàn. Tôi luôn khuyến khích phụ nữ lên tiếng, nhận thêm trách nhiệm, chủ động tìm kiếm cơ hội và tự tin bước vào vai trò dẫn dắt.”

Bà Michele Wee

Nếu được đề xuất một chính sách mang tính bước ngoặt từ phía doanh nghiệp để cải thiện vị thế của phụ nữ trong ngành công nghệ tại Việt Nam trong thập kỷ tới, bà sẽ đề xuất điều gì?

Bà Michele Wee: Tôi mong muốn thấy các mục tiêu hoặc chỉ tiêu về cân bằng giới trở thành một yêu cầu mang tính bắt buộc đối với các tổ chức. Theo quan điểm của tôi, đây là một bước đi táo bạo nhưng cần thiết, bởi nó sẽ giúp các doanh nghiệp sớm nhận diện và chủ động bảo trợ những phụ nữ có tiềm năng cao, đồng thời phá vỡ quan niệm về “câu lạc bộ của nam giới” trong các vị trí lãnh đạo.

Quan trọng hơn, điều này sẽ góp phần tạo ra những con đường rõ ràng và thực chất để phụ nữ có thể tiến vào các vị trí lãnh đạo trong lĩnh vực STEM.

Khi những cam kết này được thực hiện một cách nghiêm túc, phụ nữ sẽ không còn là những trường hợp ngoại lệ trong đội ngũ lãnh đạo, mà trở thành một phần tự nhiên và bình thường của lớp lãnh đạo kế cận trong các tổ chức.

Xin cảm ơn bà!

Quỳnh Anh

Nguồn Nhà Quản Trị : https://theleader.vn/trao-quyen-cho-phu-nu-manh-ghep-con-thieu-cua-he-sinh-thai-cong-nghe-d44663.html