Không phải trẻ nào cũng tăng cân giống nhau trong dịp Tết. Các nghiên cứu cho thấy, trẻ đã thừa cân, béo phì, trẻ có tiền sử rối loạn chuyển hóa, hoặc trẻ có thói quen ăn nhiều, ít vận động là nhóm dễ tăng cân nhanh nhất chỉ trong 1 - 2 tuần nghỉ lễ. Việc tăng cân đột ngột không chỉ ảnh hưởng ngoại hình mà còn làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa, gan nhiễm mỡ, kháng insulin và kéo dài tình trạng béo phì sau Tết. Do đó, cha mẹ cần lưu ý đến cách trẻ ăn Tết để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Ăn uống “thả ga”, sinh hoạt đảo lộn, ít vận động trong dịp Tết khiến trẻ dễ bị tăng cân. Ảnh minh họa
1. Vì sao trẻ dễ tăng cân trong dịp Tết?
Thực đơn ngày Tết thường giàu năng lượng với bánh chưng, bánh tét, thịt kho, giò chả, đồ chiên rán, mứt, bánh kẹo và nước ngọt. Đây đều là những thực phẩm nhiều tinh bột tinh chế, chất béo bão hòa và đường, trong khi lại thiếu chất xơ. Với trẻ dễ tăng cân, việc ăn những thực phẩm này không kiểm soát số lượng và tần suất sẽ nhanh chóng dẫn đến dư thừa năng lượng.
Bên cạnh đó, nhịp sinh hoạt bị đảo lộn, thức khuya, dậy muộn, bỏ bữa chính nhưng ăn vặt liên tục, khiến hệ tiêu hóa của trẻ hoạt động kém hiệu quả. Trẻ cũng thường giảm vận động, dành nhiều thời gian xem tivi, chơi điện thoại, làm tăng tích lũy mỡ thừa.
Ở trẻ dễ tăng cân, rối loạn tiêu hóa thường xuất hiện sớm với các biểu hiện như đầy bụng, chướng hơi, táo bón, tiêu chảy, đau bụng sau ăn hoặc chán ăn bữa chính. Đây là hệ quả của việc ăn quá nhiều chất béo, đồ ngọt và thiếu rau xanh, nước uống. Nếu kéo dài, rối loạn tiêu hóa có thể khiến trẻ ăn uống thất thường hơn, làm vòng xoắn tăng cân, rối loạn tiêu hóa ngày càng trầm trọng.
Trẻ dễ tăng cân cần được duy trì giờ ngủ tương đối ổn định, tránh thức quá khuya dù là ngày Tết.
2. Ăn Tết thế nào để không tăng cân nhanh?
2.1. Chế độ ăn đúng
Theo PGS.TS. Đào Minh Tuấn, chuyên gia nhi, Phòng khám quốc tế Medcare: Nguyên tắc quan trọng nhất với trẻ dễ tăng cân là không cấm đoán tuyệt đối, mà cần kiểm soát khẩu phần và tần suất. Trẻ vẫn có thể ăn bánh chưng, bánh kẹo ngày Tết nhưng chỉ nên ăn lượng nhỏ, không thay thế hoàn toàn bữa chính.
Cha mẹ nên cho trẻ:
Ăn đủ 3 bữa chính/ngày, hạn chế bỏ bữa để tránh ăn bù.
Ưu tiên rau xanh, canh, trái cây ít ngọt để tăng chất xơ, giúp no lâu và hỗ trợ tiêu hóa.
Hạn chế nước ngọt có gas, nước trái cây đóng chai; khuyến khích uống nước lọc.
Tránh để trẻ ăn vặt liên tục trước bữa chính.
2.2. Vai trò của vận động trong kỳ nghỉ Tết
PSG.TS Đào Minh Tuấn lưu ý, vận động là "chìa khóa" giúp kiểm soát cân nặng dịp Tết. Với trẻ dễ tăng cân, chỉ cần 30 - 60 phút vận động mỗi ngày như đi bộ, đạp xe, chơi bóng, dọn dẹp nhà cửa cùng gia đình cũng giúp tiêu hao năng lượng dư thừa và cải thiện tiêu hóa. Cha mẹ nên hạn chế thời gian trẻ ngồi trước màn hình và tạo thói quen vận động ngay trong những ngày nghỉ lễ.
2.3. Ngủ đủ giấc
Bên cạnh việc cho trẻ ăn chế độ ăn đúng, vận động mỗi ngày, cha mẹ cần nhắc con ngủ đúng giờ, ngủ đủ giấc mỗi ngày. Thiếu ngủ hoặc thức khuya kéo dài làm rối loạn hormone điều hòa cảm giác đói - no, khiến trẻ ăn nhiều hơn và thèm đồ ngọt, đồ béo. Trẻ dễ tăng cân cần được duy trì giờ ngủ tương đối ổn định, tránh thức quá khuya dù là ngày Tết.
Tết là thời gian sum vầy, không nên trở thành áp lực ăn uống cho trẻ. Với những trẻ dễ tăng cân, sự đồng hành và định hướng của cha mẹ đóng vai trò quyết định. Một chế độ ăn hợp lý, vận động đều đặn và sinh hoạt điều độ sẽ giúp trẻ ăn Tết vui vẻ mà không "đánh đổi" sức khỏe sau kỳ nghỉ.
Nguyễn Châu