Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số

9 phút trướcBài gốc

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ hiện nay, internet và các nền tảng số mang lại cơ hội lớn để trẻ em tiếp cận tri thức, phát triển kỹ năng và kết nối toàn cầu. Tuy nhiên, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường như bạo lực mạng, lừa đảo trực tuyến, thông tin độc hại, xâm hại trẻ em hay tình trạng lệ thuộc vào các thiết bị điện tử.

Hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026, chương trình tọa đàm được tổ chức nhằm nhìn nhận thấu đáo vai trò, trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội trong công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em. Chương trình sẽ tập trung phân tích những thách thức, rủi ro mà thế hệ trẻ đang phải đối mặt trên môi trường số; từ đó cùng các chuyên gia tìm ra những giải pháp thiết thực, xây dựng "lá chắn an toàn" giúp trẻ em tự tin, an toàn và phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần trong kỷ nguyên công nghệ hiện đại.

Các khách mời tham gia chương trình. Ảnh: Quang Thái

Cuộc tọa đàm có sự tham gia trao đổi trực tiếp của hai vị khách mời: Bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội và bà Phạm Thị Phúc, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Thành Công, Hà Nội. Chương trình được truyền hình trực tiếp vào lúc 19h00 đến 20h00 ngày 1-6-2026, đồng thời được cập nhật liên tục trên các nền tảng số và kênh truyền thông điện tử chính thức của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội.

Bảo đảm hạnh phúc, an toàn cho trẻ em trong kỷ nguyên số là yêu cầu cấp thiết

Bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, việc lựa chọn chủ đề Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 là “Hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số” rất trúng và đúng trong bối cảnh hiện nay. Đây đều là những vấn đề xã hội cần đặc biệt quan tâm nhằm bảo đảm cho trẻ em được phát triển toàn diện.

Bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội trao đổi tại chương trình. Ảnh: Quang Thái

Theo bà Nguyễn Thị Mai Thoa, trẻ em ngày nay đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ, rủi ro cả trong môi trường thực tế lẫn trên không gian mạng. Trong đời sống thường ngày, không gian vui chơi dành cho trẻ em ngày càng bị thu hẹp, trong khi các nguy cơ như đuối nước, tai nạn giao thông vẫn luôn hiện hữu. Trên môi trường mạng, trẻ em còn phải đối mặt với tình trạng bắt nạt, bạo lực, xâm hại và nhiều nội dung độc hại.

Ngoài ra, không chỉ đối diện với những rủi ro về an toàn, nhiều trẻ em dù được chăm sóc đầy đủ về vật chất vẫn cảm thấy cô đơn ngay trong chính gia đình mình. Việc cha mẹ bận rộn, thiếu thời gian đồng hành và chia sẻ khiến các em gặp khó khăn trong việc giãi bày những áp lực trong học tập cũng như cuộc sống. Khi tìm đến môi trường mạng, nhiều em lại chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng để nhận diện thông tin tích cực, thông tin xấu độc và cách tự bảo vệ mình.

“Trẻ em rất cần được trang bị những hành trang cần thiết, đồng thời cần sự yêu thương, đồng hành, chia sẻ từ gia đình, nhà trường để được hạnh phúc, an toàn và có thể vững bước trong kỷ nguyên số”, bà Thoa nhấn mạnh.

Bà Phạm Thị Phúc, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Thành Công trao đổi tại chương trình. Ảnh: Quang Thái

Trẻ em thời hiện đại thiếu thời gian chất lượng bên cha mẹ

Dưới góc độ của một người trực tiếp làm việc với học sinh tiểu học, bà Phạm Thị Phúc, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Thành Công nhận thấy: Trẻ em ngày nay không thiếu thốn các thiết bị học tập, những lớp bồi dưỡng năng khiếu hay kỹ năng sống. Điều các em thực sự khao khát và thiếu hụt nhất chính là thời gian chất lượng bên cha mẹ.

Qua quan sát thực tế trong môi trường học đường, bà Phúc nhận thấy một thực trạng đáng lo ngại: Trẻ em đôi khi cảm thấy vô cùng cô đơn ngay trong chính ngôi nhà của mình. Những vấn đề người lớn coi là nhỏ nhặt lại có thể trở thành áp lực rất lớn đối với trẻ thơ. Đó có thể là áp lực về điểm số, sự thiếu thông hiểu từ bạn bè, hay đơn giản là việc không có thời gian chia sẻ cùng cha mẹ.

Theo bà Phúc, nhiều bậc phụ huynh dù có mặt bên cạnh con nhưng lại không thực sự hiện diện. Trong khi bố mải mê với iPad, mẹ bận rộn xử lý email công việc, con trẻ vẫn phải loay hoay tự xoay xở với bài vở và những tâm tư riêng. Chính sự thiếu gắn kết này khiến các em trở nên xa cách ngay trong tổ ấm của mình.

Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Thành Công phân tích, việc thiếu hụt sự quan tâm đúng nghĩa dẫn đến nhiều hệ lụy cho sự phát triển của trẻ. Kỹ năng tương tác, khả năng chia sẻ và bộc lộ suy nghĩ, tình cảm với người thân dần bị mai một. Nếu không có sự tác động kịp thời, đứa trẻ sẽ có xu hướng thu hẹp mình lại, gây ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình hình thành năng lực, phẩm chất cũng như các hành vi ứng xử hàng ngày.

“Sự thấu hiểu từ cha mẹ là chìa khóa để bảo vệ con em phát triển lành mạnh”, bà Phúc gửi lời nhắn nhủ các phụ huynh.

Bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội trao đổi tại chương trình. Ảnh: Quang Thái

Nhiều “khoảng trống” về kỹ năng số và hỗ trợ sức khỏe tâm thần cho trẻ em

Theo bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, thời gian qua, Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ cùng các bộ, ngành, địa phương đã ban hành nhiều chính sách nhằm chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trẻ em. Các chính sách này đã được triển khai trong thời gian dài và mang lại những kết quả tích cực, giúp trẻ em được chăm sóc, bảo vệ toàn diện hơn. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn nhiều khoảng trống cần tiếp tục được lấp đầy để trẻ em có điều kiện phát triển toàn diện hơn.

Theo bà Thoa, hiện nay vẫn chưa có nền tảng pháp lý đủ vững chắc để bảo vệ trẻ em trước những tác động tiêu cực từ internet và mạng xã hội. Chẳng hạn, vẫn còn thiếu các chế tài đủ mạnh để răn đe những hành vi xâm phạm quyền trẻ em trên môi trường mạng. Bên cạnh đó, các quy định ràng buộc trách nhiệm pháp lý đối với những chủ thể có liên quan đến việc tạo ra các tác động tiêu cực đối với trẻ em cũng chưa thực sự đầy đủ.

Ngoài ra, bà Nguyễn Thị Mai Thoa cũng cho rằng, nhiều vấn đề thực tiễn cần tiếp tục được nghiên cứu và hoàn thiện về mặt pháp luật. Ví dụ như việc định danh cá nhân đối với trẻ em khi đăng ký sử dụng mạng xã hội đã được yêu cầu đầy đủ hay chưa; hay các biện pháp xử lý, ngăn chặn, gỡ bỏ và xử phạt đối với những nội dung bạo lực, hành vi bắt nạt qua mạng, xâm hại, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân của trẻ em vẫn còn những khoảng trống cần được khắc phục.

Hoạt động vui chơi giữa giờ của học sinh Trường Tiểu học Đồng Tân (xã Ứng Hòa). Ảnh: Quang Thái

Bà Thoa phân tích, nhiều phụ huynh hiện vẫn chưa có đủ kiến thức để định hướng, hỗ trợ con em mình tiếp cận và sử dụng internet, mạng xã hội một cách hiệu quả, phục vụ cho học tập và phát triển bản thân. Trong khi đó, chương trình giáo dục tin học trong nhà trường dù đã được cập nhật nhưng vẫn còn chậm so với thực tiễn. Việc giảng dạy hiện nay vẫn tập trung nhiều vào những kiến thức như tin học văn phòng, trong khi điều trẻ em cần hơn là các kỹ năng nhận diện thông tin có lợi, có hại, kỹ năng phản biện và khả năng sử dụng công nghệ như một công cụ hỗ trợ học tập, cuộc sống, thay vì trở thành nạn nhân của mạng xã hội.

Bên cạnh đó, bà Nguyễn Thị Mai Thoa bày tỏ sự trăn trở về hệ thống hỗ trợ sức khỏe tâm thần cho trẻ em hiện nay. Theo bà, khi trẻ em chịu tác động tiêu cực từ mạng xã hội dẫn đến những vấn đề về tâm lý, sức khỏe tinh thần, các dịch vụ hỗ trợ vẫn chưa thực sự rộng khắp và đáp ứng được nhu cầu thực tế. Ngay trong trường học, hoạt động tư vấn tâm lý và y tế học đường vẫn còn thiếu. Ngoài xã hội, hệ thống các phòng khám tâm lý, dịch vụ tư vấn tâm lý dành cho trẻ em cũng chưa phát triển tương xứng với nhu cầu.

Theo bà Thoa, việc chăm sóc, bảo vệ trẻ em để các em được hạnh phúc, an toàn và vững bước trong kỷ nguyên số không nên chỉ dừng lại ở các hoạt động nhân Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1-6 hay trong Tháng hành động vì trẻ em. Đây cần là một quá trình lâu dài, thường xuyên, được triển khai một cách bài bản, đồng bộ để hỗ trợ trẻ em vượt qua những tác động tiêu cực của môi trường mạng và phát triển toàn diện.

Cảm xúc tiêu cực tích tụ gây ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của trẻ

Môi trường số đang tác động ngày càng rõ nét tới sự phát triển của học sinh, không chỉ ở khả năng học tập mà còn ảnh hưởng đến kỹ năng giao tiếp và sức khỏe tinh thần.

Bà Phạm Thị Phúc, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Thành Công trao đổi tại chương trình. Ảnh: Quang Thái

Bà Phạm Thị Phúc, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Thành Công nhận định, một trong những ảnh hưởng dễ nhận thấy nhất là sự suy giảm khả năng tập trung của trẻ. Việc tiếp xúc thường xuyên với các nền tảng số khiến học sinh quen với những thông tin ngắn, nhanh và liên tục thay đổi. Khi trở lại môi trường học tập với những bài giảng dài hơn hoặc các nhiệm vụ đòi hỏi tư duy logic theo chuỗi, nhiều em gặp khó khăn trong việc duy trì sự chú ý và xử lý thông tin.

“Trẻ em ngày càng quen với các tín hiệu tức thời trên môi trường số. Điều đó khiến khả năng tập trung trong học tập bị ảnh hưởng đáng kể nếu không có sự kiểm soát và định hướng phù hợp”, bà Phạm Thị Phúc cho biết.

Bên cạnh đó, kỹ năng giao tiếp của học sinh cũng đang là vấn đề đáng lo ngại. Việc giao tiếp qua màn hình không thể thay thế hoàn toàn các tương tác trực tiếp. Khi dành quá nhiều thời gian trên mạng, nhiều em có xu hướng thu mình, ít bộc lộ cảm xúc và gặp khó khăn trong việc hợp tác với bạn bè. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới các phương pháp giáo dục hiện đại, trong đó học sinh là trung tâm của quá trình học tập và cần chủ động tham gia các hoạt động nhóm, thảo luận, trải nghiệm. Nếu kỹ năng giao tiếp bị hạn chế, trẻ có thể bỏ lỡ nhiều cơ hội phát triển năng lực cá nhân cũng như tiếp thu kiến thức hiệu quả.

Không chỉ tác động đến học tập và giao tiếp, môi trường số còn ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của học sinh. Nhà trường ghi nhận tình trạng học sinh mệt mỏi do sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài, tỷ lệ đeo kính cận ngày càng tăng. Nhiều lớp học hiện nay có tới khoảng một phần ba học sinh phải sử dụng kính.

Đáng chú ý, một bộ phận trẻ em đang có xu hướng thu hẹp thế giới cảm xúc, ít chia sẻ những suy nghĩ, tâm tư của mình với người thân và bạn bè. Những cảm xúc tiêu cực tích tụ trong thời gian dài có thể gây áp lực tâm lý, ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của trẻ.

Quan điểm sai lầm từ phụ huynh

Bà Phạm Thị Phúc, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Thành Công cho rằng, áp lực của học sinh không chỉ đến từ điểm số. Điều đáng lo hơn là cảm giác cô đơn, thiếu sự chia sẻ, đồng cảm từ những người xung quanh. Nếu không được quan tâm đúng mức, những cảm xúc tiêu cực đó có thể ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển tâm lý của trẻ.

Lãnh đạo xã Đan Phượng tặng quà cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Ảnh: Ngân Nguyễn

Từ góc độ quản lý giáo dục, bà Phạm Thị Phúc cho rằng nhiều phụ huynh hiện nay đang chú trọng kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị số của con nhưng lại dành ít thời gian trò chuyện, đồng hành và thấu hiểu con. Việc chỉ áp đặt các giới hạn về thời gian có thể khiến trẻ cảm thấy bị giám sát thay vì được hỗ trợ.

Điều quan trọng không chỉ là giới hạn thời lượng sử dụng thiết bị mà còn cần quan tâm tới nội dung trẻ tiếp cận, cách trẻ sử dụng công nghệ và những điều trẻ muốn chia sẻ. Khi thiếu sự kết nối với cha mẹ, khoảng cách giữa các thành viên trong gia đình có thể ngày càng lớn hơn, làm giảm cảm giác an toàn và được yêu thương của trẻ.

Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Thành Công nhấn mạnh, những học sinh nhận được sự quan tâm, đồng hành và dành nhiều “thời gian chất lượng” cùng gia đình thường có khả năng bộc lộ cảm xúc tốt hơn, tự tin hơn trong học tập cũng như trong các mối quan hệ xã hội.

Để giúp trẻ phát triển toàn diện trong thời đại số, bà cho rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Nhà trường đóng vai trò định hướng, hỗ trợ; phụ huynh cần đồng hành, lắng nghe và thấu hiểu con; trong khi xã hội phải tạo dựng môi trường an toàn, lành mạnh để trẻ em được phát triển cân bằng cả về tri thức, kỹ năng và sức khỏe tinh thần.

Nhận diện tác động tiêu cực của môi trường số với trẻ em

Phân tích về những nguy cơ trên môi trường số, bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, các em học tập, giải trí và giao tiếp qua internet mỗi ngày nên nhiều nguy cơ trên môi trường số đang âm thầm tác động đến sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ em.

Bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội trao đổi tại chương trình. Ảnh: Quang Thái

Trước hết, về thể chất, những ảnh hưởng là dễ nhận thấy nhất. Việc sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài khiến thị lực của trẻ suy giảm rõ rệt. Không chỉ vậy, thói quen ngồi lâu, ít vận động còn tác động tiêu cực đến quá trình phát triển cơ thể, đặc biệt ở lứa tuổi đang lớn. Đây là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ béo phì, rối loạn tiêu hóa, cong vẹo cột sống và nhiều bệnh lý khác, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Ở khía cạnh tâm lý và sức khỏe tinh thần, tác động của môi trường số còn đáng lo ngại hơn khi diễn ra một cách âm thầm, khó nhận diện. Trẻ em khi tiếp xúc quá nhiều với mạng xã hội dễ có xu hướng so sánh bản thân với những hình ảnh hào nhoáng, "lý tưởng hóa" trên không gian mạng, từ đó nảy sinh tâm lý tự ti, mặc cảm. Bên cạnh đó, việc nghiện game hoặc lệ thuộc vào các nền tảng trực tuyến khiến trẻ dần mất đi sự kiên nhẫn, giảm khả năng tập trung trong học tập, đọc sách và các hoạt động cần sự kiên trì.

Đặc biệt, tình trạng bạo lực mạng đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng. Trẻ có thể là nạn nhân của những hành vi xúc phạm, bắt nạt trên không gian mạng, gây tổn thương tinh thần, dẫn đến lo âu, căng thẳng, thậm chí có thể làm gia tăng nguy cơ trầm cảm. Ở chiều ngược lại, cũng có những em vô tình trở thành người thực hiện hành vi bắt nạt, bạo lực trên không gian mạng mà chưa nhận thức đầy đủ về hậu quả.

Một tiết học tin học của học sinh Trường Tiểu học Giang Biên (phường Việt Hưng, Hà Nội). Ảnh: Hồng Giang

Theo bà Nguyễn Thị Mai Thoa, những nguy cơ này không chỉ ảnh hưởng riêng lẻ mà còn có sự cộng hưởng, tác động đến sự hình thành nhân cách và kỹ năng xã hội của trẻ. Nếu không được quan tâm, định hướng kịp thời, trẻ có xu hướng thu mình trong giao tiếp, thậm chí rơi vào trạng thái vô cảm.

Vì vậy, việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn cần sự chung tay của nhà trường và toàn xã hội. Mục tiêu không chỉ là hạn chế rủi ro, mà còn hướng tới xây dựng một thế hệ phát triển toàn diện về đức - trí - thể - mỹ, tạo nền tảng để trẻ phát triển toàn diện, trở thành những công dân có trách nhiệm và năng lực trong tương lai.

Thực hiện đồng bộ ba nhóm giải pháp lớn

Bà Nguyễn Thị Mai Thoa cho rằng, trong bối cảnh trẻ em tiếp cận internet và mạng xã hội ngày càng sớm, cả ba nhóm giải pháp gồm hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng trách nhiệm của các nền tảng công nghệ và nâng cao kỹ năng số cho trẻ em, phụ huynh đều rất quan trọng, cần được triển khai đồng thời.

Bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội trao đổi tại chương trình. Ảnh: Quang Thái

Theo bà Thoa, việc xây dựng, hoàn thiện các quy định pháp luật phải gắn với quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của từng chủ thể liên quan, từ cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ internet, các nền tảng mạng xã hội đến gia đình, nhà trường và các tổ chức liên quan.

Nhiều quốc gia trên thế giới đã ban hành các quy định khá chặt chẽ đối với việc trẻ em sử dụng mạng xã hội; có nước cấm hoàn toàn, có nước quy định theo độ tuổi. Chẳng hạn, trẻ dưới 13 tuổi không được sử dụng mạng xã hội; nhóm từ 13 đến 15 hoặc 16 tuổi chỉ được đăng ký tài khoản và sử dụng dưới sự giám sát hoặc đồng ý của cha mẹ.

Từ thực tiễn đó, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng Việt Nam cần tiếp tục nghiên cứu các giải pháp phù hợp với từng nhóm tuổi. Bên cạnh khả năng hạn chế hoặc kiểm soát thời gian sử dụng internet, mạng xã hội của trẻ em, Việt Nam cũng có thể nghiên cứu các mô hình mạng xã hội dành riêng cho trẻ em nhằm tạo môi trường tương tác an toàn, lành mạnh.

Học sinh Trường Tiểu học Quang Minh A (xã Quang Minh). Ảnh: Quang Thái

Cũng theo bà Mai Thoa, cha mẹ cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để có thể đồng hành cùng con trong quá trình sử dụng internet, giúp trẻ khai thác hiệu quả các nguồn tài nguyên phong phú về giáo dục, văn hóa và tri thức. Nếu được lựa chọn phù hợp với lứa tuổi, một số trò chơi điện tử có thể hỗ trợ trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp, ngoại ngữ. Internet cũng mở ra cơ hội tiếp cận kho sách điện tử khổng lồ, các bảo tàng số về văn hóa, lịch sử, thế giới tự nhiên và con người, tạo thêm điều kiện học tập cho trẻ.

Phụ huynh cần đồng hành với con thay vì chỉ kiểm soát. Đồng thời, trẻ em cũng phải được bồi dưỡng năng lực số để có khả năng tự bảo vệ mình trước các tác động tiêu cực từ môi trường mạng.

Bà Mai Thoa cho rằng, chỉ khi các giải pháp về pháp lý, trách nhiệm của nền tảng công nghệ, nâng cao kỹ năng số được triển khai đồng bộ thì mới có thể hạn chế hiệu quả những tác động bất lợi từ internet và mạng xã hội đối với trẻ em.

Trang bị kỹ năng số để học sinh biết tự bảo vệ mình trên môi trường mạng

Theo bà Phạm Thị Phúc, vấn đề bảo đảm an toàn cho trẻ em trên môi trường số hiện nhận được sự quan tâm rất lớn của xã hội. Tại nhà trường, việc giáo dục học sinh không chỉ dừng lại ở truyền đạt kiến thức mà còn phải giúp các em biết cách tự bảo vệ bản thân.

Học sinh của trường được học tiết “Công dân số”. Bên cạnh những kiến thức hỗ trợ cho môn tin học, các em còn được hướng dẫn cách ứng xử văn minh, lịch sự trên môi trường mạng; nhận biết những hành vi đúng, sai; hiểu được việc có nên tiết lộ thông tin cá nhân hay không và hình thành các kỹ năng ứng xử phù hợp trong không gian số.

Hai khách mời tại chương trình. Ảnh: Quang Thái

Bà Phạm Thị Phúc cũng cho rằng, các kỹ năng về an toàn số và kỹ năng sống cần được lồng ghép trong các tiết học cũng như hoạt động tập thể, được triển khai thường xuyên ở mọi lúc, mọi nơi để học sinh tiếp nhận một cách tự nhiên, không gò bó hay mang tính bắt buộc.

Việc giáo dục kỹ năng công dân số được thực hiện bám sát định hướng của ngành giáo dục. Các nhà trường căn cứ vào yêu cầu kỹ năng số cần đạt ở từng bài học, từng học kỳ để xây dựng nội dung giảng dạy phù hợp. Tại trường Tiểu học Nam Thành Công, học sinh cũng được tham gia các tiết học sử dụng máy tính bảng để tra cứu thông tin. Tuy nhiên, toàn bộ nội dung truy cập đều do giáo viên kiểm soát, chỉ kết nối với những đường truyền và nguồn dữ liệu đã được kiểm định, phục vụ cho nội dung bài học.

Theo bà Phúc, đây cũng là một giải pháp góp phần bảo đảm an toàn cho học sinh trong quá trình tiếp cận môi trường số. Bên cạnh đó, nhà trường thường xuyên tuyên truyền, phối hợp với phụ huynh trong việc giáo dục kỹ năng công dân số cho trẻ.

Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Thành Công cũng cho rằng, không chỉ học sinh mà cha mẹ cũng cần được trang bị những kỹ năng số cần thiết để đồng hành cùng con, nắm được các em đang học gì, tiếp cận những nội dung nào. Khi có sự định hướng và sàng lọc của người lớn, các thông tin độc hại sẽ được hạn chế, đồng thời giúp trẻ hình thành khả năng chọn lọc thông tin, biết tiếp nhận những nội dung hữu ích và chủ động phòng tránh những thông tin tiêu cực trên môi trường mạng.

Hoạt động vui chơi giữa giờ của học sinh Trường Tiểu học Đồng Tân (xã Ứng Hòa). Ảnh: Quang Thái

Sự đồng hành của phụ huynh có vai trò đặc biệt quan trọng

Từ kinh nghiệm đồng hành với phụ huynh và học sinh, bà Phạm Thị Phúc cho rằng, để trẻ em có khả năng chọn lọc và tiếp nhận những thông tin tích cực trên môi trường mạng, sự đồng hành của phụ huynh giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Sự đồng hành ấy được thể hiện bằng việc cha mẹ biết lắng nghe, quan tâm, chia sẻ và yêu thương con cái. Bên cạnh đó, việc giáo dục trẻ cũng cần đi cùng với kỷ luật.

Theo bà Phúc, trẻ cần được tạo điều kiện phát triển theo tinh thần “tự do trong khuôn khổ”, từ đó hình thành ý thức và kỹ năng sử dụng môi trường số một cách an toàn, hiệu quả. “Sự đồng hành của phụ huynh là yếu tố quan trọng nhất để định hướng các con tiếp nhận những thông tin hữu ích, phục vụ cho cuộc sống và học tập”, bà Phạm Thị Phúc nhấn mạnh.

Để trẻ không bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số

Chia sẻ về cách để trẻ em cảm thấy được yêu thương, an toàn và không bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số, bà Nguyễn Thị Mai Thoa và bà Phạm Thị Phúc đều nhấn mạnh vai trò không thể thay thế của gia đình, sự đồng hành thực chất của cha mẹ trong quá trình trưởng thành của con.

Cô và trò Trường Tiểu học Quang Minh A (xã Quang Minh). Ảnh: Quang Thái

Bà Nguyễn Thị Mai Thoa gửi gắm tới các bậc phụ huynh thông điệp giản dị nhưng sâu sắc: Đừng để màn hình công nghệ thay thế vị trí của cha mẹ và đừng để sự bận rộn của cuộc sống khiến con rơi vào cảm giác cô đơn ngay trong chính gia đình mình.

Theo bà Thoa, trong bối cảnh công nghệ hiện diện ở mọi mặt của đời sống, điều trẻ em cần không chỉ là các thiết bị hiện đại, hay môi trường học tập thuận lợi, mà còn là sự quan tâm, yêu thương và đồng hành của cha mẹ. Khi khoảng cách giữa cha mẹ và con cái ngày càng lớn bởi guồng quay công việc và những áp lực thường nhật, trẻ có thể tìm đến thế giới số như một nơi thay thế cho sự kết nối trong gia đình. Vì vậy, sự hiện diện của cha mẹ trong cuộc sống của con luôn là yếu tố quan trọng nhất.

Còn bà Phạm Thị Phúc cho biết, bản thân có cơ hội tiếp xúc thường xuyên với học sinh và phụ huynh. Một thói quen bà duy trì nhiều năm là đến trường từ rất sớm để đón học sinh và đứng ở cổng trường vào cuối ngày để quan sát khoảnh khắc các em gặp lại cha mẹ sau giờ học.

Theo bà Phúc, chỉ cần quan sát nét mặt, ánh mắt hay thái độ của học sinh cũng có thể phần nào cảm nhận được tâm trạng của các em sau một ngày học tập, các em có vui vẻ, thoải mái hay đang mang trong lòng những điều chưa được sẻ chia... Từ thực tế đó, bà mong muốn khi đón con sau giờ học, câu hỏi đầu tiên của cha mẹ hỏi con nên là “Hôm nay con có vui không?”, “Con có điều gì muốn chia sẻ với bố mẹ không?”, hoặc đơn giản là hỏi han khi nhận thấy con có tâm trạng không vui... Những câu hỏi tưởng chừng rất nhỏ ấy có thể tạo nên sự kết nối lớn giữa cha mẹ và con cái.

Bà Phạm Thị Phúc cũng gửi gắm tới các bậc phụ huynh lời nhắn nhủ hãy dành thời gian chất lượng thực sự bên con. Những khoảnh khắc tưởng như ngắn ngủi ấy sẽ góp phần nuôi dưỡng cảm xúc, vun đắp sự gắn bó gia đình và tạo điều kiện để trẻ phát triển toàn diện trong tình yêu thương, sự thấu hiểu và đồng hành của cha mẹ.