Trẻ mắc tay chân miệng do virus EV71 dễ chuyển nặng: khả năng tồn tại và lây lan của virus là bao lâu?

2 giờ trướcBài gốc

Khả năng tồn tại và lây lan của virus

Nội dung

Khả năng tồn tại và lây lan của virus

Cơ chế virus tấn công cơ thể

Vì sao EV71 khiến bệnh dễ chuyển nặng?

Dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng cha mẹ cần đặc biệt lưu ý

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây ra, trong đó phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71).

Coxsackievirus thuộc họ Picornaviridae, gồm nhiều type khác nhau, chia thành hai nhóm A và B. Nhóm A thường gây các bệnh như viêm họng, phát ban, tay chân miệng, viêm kết mạc chảy máu hoặc viêm màng não vô khuẩn. Trong khi đó, nhóm B có thể gây viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim, viêm đường hô hấp trên, đặc biệt ở trẻ sơ sinh.

Trong số các tác nhân gây bệnh, EV71 được đánh giá là nguy hiểm nhất do có khả năng xâm nhập và gây tổn thương hệ thần kinh trung ương. Chủng virus này từng gây nhiều đợt dịch lớn tại các nước châu Á như Đài Loan, Singapore, Philippines và Việt Nam – khu vực được xem là lưu hành mạnh của bệnh.

Một trong những yếu tố khiến tay chân miệng dễ bùng phát thành dịch là khả năng tồn tại bền vững của virus trong môi trường.

Virus có thể được đào thải ra ngoài qua phân, dịch tiết đường hô hấp như nước bọt, dịch mũi khi trẻ ho, hắt hơi. Đáng chú ý, virus có thể:

Virus sống được nhiều tuần ở nhiệt độ lạnh khoảng 4°C
Virus chịu được môi trường pH rộng từ 3–9
Virus chỉ bị bất hoạt khi đun nóng ở 56°C trong 30 phút hoặc dưới tác động của tia cực tím
Một số chất sát khuẩn thông thường như cồn, ether hay phenol không có hiệu quả cao trong việc tiêu diệt virus. Trong khi đó, các dung dịch chứa chlorine như nước Javel 2% lại có khả năng bất hoạt virus hiệu quả hơn.

Chính vì vậy, nếu không vệ sinh đúng cách, virus có thể tồn tại lâu trên bề mặt đồ vật, đồ chơi, tay nắm cửa… và dễ dàng lây lan trong cộng đồng.

EV71 được đánh giá là nguy hiểm nhất do có khả năng xâm nhập và gây tổn thương hệ thần kinh trung ương.

Cơ chế virus tấn công cơ thể

Enterovirus xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa hoặc hô hấp, sau đó cư trú tại niêm mạc miệng hoặc ruột, đặc biệt là vùng hồi tràng.

Sau khoảng 24 giờ, virus di chuyển đến các hạch bạch huyết lân cận và bắt đầu xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng huyết trong thời gian ngắn.

Từ đây, virus lan đến các cơ quan khác như da và niêm mạc miệng, gây ra các biểu hiện đặc trưng của bệnh. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 3–7 ngày.

Vì sao EV71 khiến bệnh dễ chuyển nặng?

Biểu hiện điển hình của tay chân miệng là ở giai đoạn đầu, trẻ thường có các triệu chứng:

Sốt nhẹ hoặc sốt vừa
Mệt mỏi, đau họng
Biếng ăn

Sau đó, trẻ xuất hiện các bọng nước ở niêm mạc miệng (nướu, lưỡi, má trong), gây đau và khó ăn uống. Đồng thời, các ban đỏ hoặc bọng nước bắt đầu xuất hiện ở lòng bàn tay, bàn chân, đôi khi ở vùng mông.

Đặc điểm của các tổn thương da trong tay chân miệng là:

Ít gây ngứa
Không lan rộng như các bệnh phát ban khác
Tập trung chủ yếu ở tay, chân và miệng
Khi các bọng nước vỡ ra, nếu không được giữ vệ sinh tốt, có thể dẫn đến nhiễm trùng thứ phát, làm bệnh nặng hơn.

Không giống như Coxsackie A16 thường gây bệnh tay chân miệng nhẹ, EV71 có khả năng tấn công hệ thần kinh trung ương. Khi đó, trẻ có thể xuất hiện các biểu hiện của viêm não hoặc viêm màng não.

Các triệu chứng điển hình bao gồm:

Sốt cao
Đau đầu
Cứng cổ
Buồn nôn, nôn vọt
Ngoài ra, EV71 còn có thể gây tổn thương tim và phổi, dẫn đến suy hô hấp hoặc suy tuần hoàn. Đây chính là lý do khiến tỷ lệ trẻ chuyển nặng khi nhiễm chủng này cao hơn nhiều so với các chủng virus khác.

Dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng cha mẹ cần đặc biệt lưu ý

Theo các chuyên gia, việc theo dõi sát các biểu hiện của trẻ trong những ngày đầu mắc bệnh là vô cùng quan trọng. Một số dấu hiệu cảnh báo bệnh đang chuyển nặng bao gồm:

Sốt cao kéo dài: Nếu trẻ sốt trên 38,5°C liên tục hơn 48 giờ và không đáp ứng với thuốc hạ sốt, cần đưa trẻ đi khám ngay.
Quấy khóc bất thường: Trẻ khó chịu, quấy khóc kéo dài, đặc biệt về đêm. Nếu trẻ ngủ không yên, dễ giật mình, đây có thể là dấu hiệu tổn thương thần kinh sớm.
Giật mình liên tục: Trẻ giật mình ngay cả khi đang thức, tần suất tăng dần là dấu hiệu đáng lo ngại, cần theo dõi sát.
Rối loạn hô hấp: Trẻ thở nhanh, khó thở, co kéo lồng ngực hoặc tím tái có thể là biểu hiện suy hô hấp hoặc biến chứng tim mạch.
Rối loạn ý thức: Các biểu hiện như ngủ gà, lơ mơ, phản ứng chậm hoặc khó đánh thức có thể liên quan đến viêm não, cần cấp cứu ngay.
Giảm lượng nước tiểu: Trẻ đi tiểu ít hơn bình thường có thể là dấu hiệu mất nước hoặc suy thận.
Biểu hiện thần kinh bất thường: Trẻ có thể nôn nhiều, đi loạng choạng, yếu tay chân, khó nuốt hoặc co giật. Đây là những dấu hiệu nguy hiểm, không được chủ quan.
Trong đa số trường hợp, tay chân miệng có thể tự khỏi. Tuy nhiên, với sự xuất hiện của EV71, phụ huynh cần nâng cao cảnh giác hơn bao giờ hết.

Việc theo dõi sát diễn biến bệnh tại nhà, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng và tử vong.

Tóm lại: Tay chân miệng là bệnh lý quen thuộc nhưng không hề đơn giản, đặc biệt khi liên quan đến chủng virus EV71 độc lực cao. Sự gia tăng nhanh các ca bệnh nặng là hồi chuông cảnh báo về mức độ nguy hiểm của bệnh trong giai đoạn hiện nay.

Hiểu rõ cơ chế gây bệnh, nhận diện sớm các dấu hiệu chuyển nặng và chủ động đưa trẻ đi khám khi cần thiết chính là "chìa khóa" giúp bảo vệ sức khỏe và tính mạng của trẻ nhỏ. Trong cuộc chiến với tay chân miệng, sự chủ động của mỗi gia đình đóng vai trò quyết định.

BS Nguyễn Văn Tâm

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/tre-mac-tay-chan-mieng-do-virus-ev71-de-chuyen-nang-kha-nang-ton-tai-va-lay-lan-cua-virus-la-bao-lau-169260331145147924.htm