Trí tuệ của người thầy thuốc chinh phục những đỉnh cao trong ghép mô tạng

3 giờ trướcBài gốc

Các bác sỹ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 thực hiện ca ghép tạng cho bệnh nhân. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Trong 10 năm qua, có hơn 1.300 người bệnh mắc những trọng bệnh về tim, phổi, gan, thận tụy… tưởng chừng như hết cơ hội, nhưng họ đã được hồi sinh một cách thần kỳ nhờ ghép tạng. Mỗi bệnh nhân là một số phận, một hoàn cảnh éo le, song với họ giờ đây cùng chung một điểm đó là trở lại với cuộc sống với sức khỏe dồi dào đầy tia hy vọng khi các bác sỹ tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã triển khai và áp dụng những thành công trong lĩnh vực ghép tạng.

Trong buổi làm việc tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh nghề y là một nghề đặc biệt, thầy thuốc là danh hiệu cao quý, đó là điểm hội tụ của trí tuệ, khoa học, tình thương và lòng nhân ái, nơi mỗi quyết định chuyên môn gắn liền với sinh mệnh con người. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Lương y phải như từ mẫu,” lời dạy thiêng liêng ấy đã trở thành kim chỉ nam, là chuẩn mực đạo đức cao nhất của các thế hệ thầy thuốc Việt Nam. Trên nền tảng tư tưởng và đạo lý cao đẹp đó, cán bộ, nhân viên, chiến sỹ, các y, bác sỹ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã ra sức phấn đấu, xây dựng Bệnh viện phát triển và trưởng thành lớn mạnh như ngày hôm nay.

Đội ngũ thầy thuốc của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã làm chủ nhiều kỹ thuật y học hiện đại, nhất là trong lĩnh vực ghép mô, ghép tạng, giữ vững vị thế là một trong những trung tâm ghép tạng lớn nhất cả nước và là cơ sở ghép gan hàng đầu Việt Nam, góp phần khẳng định năng lực chuyên môn của y học Việt Nam trên trường quốc tế.

Tổng Bí thư Tô Lâm dự Lễ kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

10 năm đánh thức sự sống: Liên tục xác lập các dấu mốc tiên phong

Mỗi ca ghép tạng là một “cuộc chiến” sinh-tử, các y bác sỹ dốc hết sức lực và trí tuệ để chạy đua với thời gian. Nhưng cũng chính trong khoảnh khắc sinh tử mong manh ấy, y đức-trí tuệ-bản lĩnh của người thầy thuốc được thử thách và tỏa sáng hơn bao giờ hết và nhiều cuộc đời của những người bệnh đã được hồi sinh một cách ngoạn mục.

Sau 9 năm ghép gan, đến nay bà Nguyễn Thị Thanh (sinh năm 1962, Hà Nội) vẫn hoạt bát, sức khỏe ổn định và sinh hoạt như những người bình thường khác. Bà Thanh là ca ghép gan đầu tiên được thực hiện thành công tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Đây là trường hợp ghép gan cấp cứu - một trong những kỹ thuật phức tạp bậc nhất trong chuyên ngành tiêu hóa-gan mật được triển khai thành công tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

bà Nguyễn Thị Thanh khỏe mạnh sau 9 năm ghép gan. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Thời điểm trước khi ghép gan, bà Thanh bị xơ gan, suy gan nặng. Ngày 10/2017, bà Thanh được ghép gan cấp cứu, với 60% lá gan phải được lấy từ chính con trai ruột. Bà Thanh là một trong hơn 300 trường hợp được ghép gan thành công tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trong 9 năm qua.

Những ca ghép tạng được phối hợp nhịp nhàng từng khâu với độ chính xác cao nhất. Mỗi ca ghép là một cuộc chạy đua với thời gian, có thể diễn ra bất cứ khi nào, không kể ngày thường hay ngày nghỉ lễ.

Dịp Tết vừa qua, vào ngày 14/2/2026 (tức 27 Tết Bính Ngọ), khi dòng người hối hả trở về sum họp bên gia đình, tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, ánh đèn phòng mổ vẫn rực sáng. Một ca ghép gan cấp cứu được các bác sỹ khẩn trương triển khai để giành lại sự sống cho nữ bệnh nhân 65 tuổi, quê Hải Phòng, trong tình trạng nguy kịch. Sau 6 giờ đồng hồ, ca ghép thành công đã đem mùa Xuân trở lại cho người bệnh và gia đình.

Đặc biệt, những ca ghép tạng xuyên Việt với sự phối hợp của các bác sỹ bệnh viện tại miền Bắc và miền Nam không kể ngày đêm cùng sự tận tâm và nhiều dấu ấn của các bác sỹ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trong đó. Những nguồn tạng hiến từ người cho chết não từ Thành phố Hồ Chí Minh đến Hà Nội rồi ra Huế, hay từ Hà Nội tới các thành phố khác là hành trình đã nối dài sự sống qua nhiều thành phố, nhiều phòng mổ và nhiều cuộc đời nhờ đội ngũ y bác sỹ. Nhờ nghĩa cử cao đẹp của người hiến và gia đình, nhiều bệnh nhân đã có thêm cơ hội sống, trở về với gia đình và tiếp tục những ước mơ còn dang dở.

Mới đây nhất, trong tháng 3, từ quyết định đầy nhân văn của gia đình người hiến tạng, một hành trình xuyên Việt đã được kích hoạt trong đêm, đưa trái tim và lá gan từ Thành phố Hồ Chí Minh ra Hà Nội để giành lại sự sống cho những bệnh nhân đang cận kề ranh giới sinh tử.

Theo điều phối của Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia, chỉ trong thời gian ngắn, nhiều ê-kíp y bác sỹ từ khắp cả nước được huy động. Khoảng 9h sáng 11/3, các bác sỹ của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 lên đường bay vào Thành phố Hồ Chí Minh.

Cùng thời điểm đó, các kíp ghép tim và ghép gan tại bệnh viện ở Hà Nội khẩn trương hoàn tất xét nghiệm, thủ tục pháp lý cho người nhận tạng. Từ nhiều đầu cầu trên cả nước, các bác sỹ liên tục hội chẩn trực tuyến để chuẩn bị cho ca lấy và ghép đa tạng từ người hiến chết não.

Các y bác sỹ tri ân nghĩa cử cao đẹp của người hiến tạng. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Theo kế hoạch điều phối, trái tim và gan phải sẽ được chuyển ra Hà Nội để ghép cho hai bệnh nhân tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, gan trái dành cho một bệnh nhi tại Bệnh viện Nhi Trung ương, hai quả thận được điều phối cho Bệnh viện Trung ương Huế, còn hai giác mạc được chuyển tới Bệnh viện Quân y 103 và Bệnh viện Bạch Mai.

Tham gia vào ê kip lấy tạng trên chuyến bay xuyên Việt, Đại tá Ngô Vi Hải - Chủ nhiệm khoa Ngoại lồng ngực, (Bệnh viện Trung ương Quân đội 108) cho biết từ khi ca lấy tạng bắt đầu, các nhóm chuyên môn có sự liên lạc liên tục. Các bác sỹ cập nhật thông báo từng mốc thời gian quan trọng như thời điểm tim được lấy ra, thời điểm kẹp động mạch chủ, thời gian dự kiến vận chuyển... Những thông tin đó giúp kíp ghép tại Hà Nội chủ động chuẩn bị các bước phẫu thuật để khi tim về đến nơi có thể ghép ngay.

Trên chuyến bay đặc biệt đó, toàn bộ sự tập trung của êkíp đều hướng về những thùng tạng và những bệnh nhân đang chờ ghép. Bởi trong ghép tạng, mỗi phút trôi qua đều vô cùng quý giá. Trong suốt hành trình đi lấy tạng, các nhóm bác sỹ ở hai đầu cầu vẫn liên tục trao đổi thông tin để chạy đua cùng thời gian để ghép cho các bệnh nhân. Ngay trong đêm, hai ca ghép tạng lớn đã được tiến hành đồng thời tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 gồm một ca ghép tim và một ca ghép gan.

Những ca ghép tạng xuyên đêm, sự tận tâm, phối hợp của nhiều y bác sỹ để giữ lại sự sống cho người bệnh. Hành trình ấy nối dài sự sống qua nhiều thành phố, nhiều phòng mổ và nhiều cuộc đời.

Sự phối hợp đồng bộ chặt chẽ giữa nhóm lấy, vận chuyển tạng và kíp mổ cũng như sự thuần thục kỹ thuật của kíp mổ đã rút ngắn tối đa thời gian thiếu máu của quả tim ghép. Chỉ hơn 50 phút sau khi đến cổng bệnh viện, trái tim đã đập những nhịp đầu tiên trong lồng ngực người nhận. Đây là ca ghép tim thứ 9 và là ca ghép tim xuyên Việt thứ 3 được thực hiện thành công tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Thời gian từ lúc bắt đầu nối ghép đến lúc trái tim đập trở lại chỉ trong vòng 30 phút. Còn ca ghép gan kéo dài liên tục 9 giờ đã thành công.

Những ca ghép tạng xuyên đêm, sự tận tâm, phối hợp của nhiều y bác sỹ để giữ lại sự sống cho người bệnh. Hành trình ấy nối dài sự sống qua nhiều thành phố, nhiều phòng mổ và nhiều cuộc đời. Nhờ nghĩa cử cao đẹp của người hiến và gia đình người hiến, hàng nghìn người bệnh được cứu sống, được trở về nhà và tiếp tục thực hiện ước mơ dang dở.

Xây dựng “hệ sinh thái” ghép tạng toàn diện

10 năm trở về trước, khi lĩnh vực ghép tạng tại Việt Nam vẫn còn nhiều rào cản về hạ tầng và nhận thức xã hội, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã bắt đầu hành trình đánh thức sự sống bằng ghép mô tạng với quyết tâm cao nhất. Bắt đầu từ ca ghép thận (tháng 12/2016), đến nay, Bệnh viện đã xây dựng được một “hệ sinh thái” ghép tạng toàn diện.

Tròn một thập kỷ kể từ ca ghép thận đầu tiên vào năm 2016, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã viết nên hành trình đặc biệt của y học Việt Nam trong lĩnh vực ghép tạng và ghi dấu tên Việt Nam vào danh sách các nước trên bản đồ ghép tạng Thế giới.

Vượt qua những gian khó và đầy thử thách, từ ca ghép gan đầu tiên được thực hiện năm 2017, đến nay, các bác sỹ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 không ngừng hoàn thiện kỹ thuật, mở rộng và ứng dụng nhiều phương pháp tiên tiến trong lĩnh vực ghép gan. Đó là các kỹ thuật như: ghép gan cho người lớn, ghép gan cho trẻ em, ghép gan từ người hiến sống, ghép gan từ người hiến chết não, ghép gan bất đồng nhóm máu, phẫu thuật nội soi lấy mảnh gan ghép từ người hiến, phẫu thuật nội soi hỗ trợ ở người nhận, ghép gan cấp cứu, chia gan để ghép… Đặc biệt, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam thực hiện thành công kỹ thuật chia gan trong bụng vào năm 2024.

Mỗi năm tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 các bác sỹ thực hiện từ 40-50 ca ghép gan, số lượng ca ghép đang tăng lên nhanh chóng, dự kiến đạt 100-150 ca/mỗi năm trong những năm tới. Bệnh viện là đơn vị ghép gan từ người cho sống nhiều nhất cả nước.

Trung tướng Lê Hữu Song - Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Trung tướng Lê Hữu Song - Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết sau gần một thập kỷ, bệnh viện đã triển khai thành công 8 loại hình ghép mô, tạng. Tính đến hiện tại, tổng số ca ghép tại Bệnh viện đã đạt hơn 1300 ca ghép mô, tạng - đây là một dấu ấn rực rỡ, trong đó có 683 ca ghép thận, 322 ca ghép gan, 9 ca ghép tim, 4 ca ghép phổi và nhiều kỹ thuật ghép đặc biệt khác…

Những năm qua, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 liên tục xác lập các dấu mốc tiên phong như: ghép phổi từ người hiến chết não đầu tiên tại Việt Nam, ghép chi thể đầu tiên tại Đông Nam Á và nhiều ca ghép gan, tim, tụy mang tính đột phá. Hiện nay, bệnh viện là cơ sở ghép gan số một Việt Nam và Đông Nam Á, với tỷ lệ thành công và thời gian sống sau ghép tương đương các quốc gia có nền y học tiên tiến, khẳng định năng lực chuyên môn vững chắc của đội ngũ thầy thuốc.

Đặc biệt, liên tục trong năm 2024-2025, các bác sỹ của bệnh viện đã lập nhiều kỷ lục chuyên môn được ghi nhận, nổi bật là ca lấy-ghép đa tạng cứu sống 8 bệnh nhân từ 1 người hiến. Trong 1 tuần của tháng 11/2025, các bác sỹ của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 thực hiện 19 ca ghép tạng, thể hiện bản lĩnh, trình độ và tinh thần làm việc không mệt mỏi của đội ngũ thầy thuốc quân y, chứng minh năng lực điều phối, gây mê hồi sức và phẫu thuật ở cường độ cao. Trong đó có 2 ca ghép tim, 6 ca ghép gan, 8 ca ghép thận, 1 ca ghép phổi, cùng 2 giác mạc được tái sinh cho những bệnh nhân đang mòn mỏi chờ đợi sự sống.

Trong 1 tuần của tháng 11/2025, các bác sỹ của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 thực hiện 19 ca ghép tạng, thể hiện bản lĩnh, trình độ và tinh thần làm việc không mệt mỏi của đội ngũ thầy thuốc quân y.

Tháng 01/2026, Bệnh viện thực hiện ca ghép tạng thứ 1.000, khẳng định vai trò đơn vị dẫn đầu cả nước trong lĩnh vực hiến-ghép mô, tạng. Mỗi ca ghép thành công là một sự sống hồi sinh, là nghĩa cử cao đẹp của những người hiến tạng và gia đình, là nỗ lực bền bỉ của tập thể cán bộ, nhân viên bệnh viện.

Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, trong năm 2026, bệnh viện tiếp tục xác định ghép mô, tạng là mũi nhọn chiến lược, ưu tiên mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng các kỹ thuật ghép đã làm chủ.

Khẳng định năng lực của y học Việt Nam trên trường quốc tế

Trung tướng Lê Hữu Song cho biết suốt 71 năm qua, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Lương y như từ mẫu" vẫn luôn là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của ngành y và của mỗi thầy thuốc bệnh viện. Hành trình 10 năm ghép tạng là minh chứng sinh động nhất cho việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh - nơi người thầy thuốc không chỉ giỏi chuyên môn mà còn giàu lòng nhân ái, dám dấn thân, dám chịu trách nhiệm và sẵn sàng hy sinh vì người bệnh. Có lẽ, hơn tất cả những con số, điều đáng tự hào nhất chính là giá trị nhân văn sâu sắc mà ghép tạng mang lại. Mỗi ca ghép thành công là một cuộc hồi sinh, mỗi bệnh nhân trở về với gia đình là một minh chứng cho trí tuệ, lòng nhân ái và tinh thần không bỏ cuộc của người thầy thuốc.

Những năm qua, bệnh viện đã phát triển theo mô hình trung tâm y học chuyên sâu, kết hợp chặt chẽ giữa điều trị, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Nhiều kỹ thuật y học phức tạp đã được làm chủ và triển khai thường quy, đặc biệt trong lĩnh vực ghép mô tạng, vi phẫu thuật, chấn thương chỉnh hình, gây mê hồi sức, tim mạch, thần kinh, đột quỵ, truyền nhiễm, sinh học phân tử, tế bào gốc, y học hạt nhân…, góp phần nâng cao năng lực y học quân sự và giảm đáng kể nhu cầu điều trị ở nước ngoài của người bệnh.

Bệnh viện tiếp tục giữ vững vị thế là một trong những trung tâm ghép tạng lớn nhất cả nước và là cơ sở ghép gan số 1 của Việt Nam, đồng thời với tinh thần “Cho đi để mãi trường tồn,” Bệnh viện luôn tiên phong trong giúp đỡ đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho các cơ sở quân và dân y, lan tỏa giá trị tri thức và trách nhiệm cộng đồng.

Một trong những dấu ấn đậm nét nhất trong hành trình 10 năm thực hiện các kỹ thuật ghép tạng của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 chính là tinh thần trách nhiệm xã hội thông qua việc chuyển giao kỹ thuật. Với quan điểm thành tựu y học chỉ thực sự giá trị khi được nhân rộng để cứu sống nhiều người hơn, bệnh viện đã chủ động lan tỏa tri thức chuyên môn, sẵn sàng mở cửa chuyển giao các kỹ thuật ghép tạng đỉnh cao cho các cơ sở y tế trên toàn quốc.

Đến nay, Bệnh viện đã và đang hỗ trợ đào tạo, chuyển giao kỹ thuật ghép thận, ghép gan và ghép phổi cho 10 bệnh viện tuyến Trung ương và địa phương, bao gồm cả hệ thống quân y và dân y. Các chuyên gia của Bệnh viện đã trực tiếp “cầm tay chỉ việc,” từ khâu tư vấn thiết kế phòng mổ, xây dựng quy trình pháp lý, điều phối hiến tạng cho đến trực tiếp đứng cùng kíp phẫu thuật ngay tại tuyến.

Tổng Bí thư Tô Lâm đánh giá, trong suốt quá trình xây dựng và phát triển, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đặc biệt quan trọng: Chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, Quân đội và lãnh đạo cấp cao của nước bạn Lào, Campuchia - nhiệm vụ đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, bản lĩnh chính trị vững vàng và trách nhiệm cao cả. Không chỉ là trung tâm điều trị, Bệnh viện còn là cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học y học hàng đầu, với đội ngũ giáo sư, bác sỹ, nhà khoa học có trình độ cao; không ngừng mở rộng hợp tác quốc tế, tiếp cận và làm chủ các tiến bộ y học hiện đại.

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tiếp tục giữ vững vị thế là một trong những trung tâm ghép tạng lớn nhất cả nước và là cơ sở ghép gan số 1 của Việt Nam.

Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, khi khoa học y học thế giới đang chuyển biến mạnh mẽ, xu thế hội nhập và hợp tác quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu đối với sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đặt ra những vấn đề cao hơn, toàn diện và chặt chẽ hơn, Tổng Bí thư yêu cầu, cần tiếp tục xây dựng Bệnh viện bài bản, dài hạn, có tầm nhìn xa để Bệnh viện thực sự trở thành điểm tựa tin cậy của bộ đội và nhân dân. Bệnh viện không ngừng giữ vững và nâng cao toàn diện chất lượng chuyên môn trên tất cả các mặt, luôn quán triệt sâu sắc quan điểm lấy người bệnh làm trung tâm và coi chất lượng điều trị là thước đo cao nhất của uy tín và thương hiệu; đẩy mạnh phát triển năng lực hàn lâm bằng cách kết hợp chặt chẽ giữa điều trị với nghiên cứu khoa học, huấn luyện - đào tạo và chuyển giao kỹ thuật; không ngừng mở rộng hợp tác quốc tế, tiếp cận và làm chủ các tiến bộ y học hiện đại.

Nhìn lại chặng đường đã qua, với truyền thống vẻ vang, với trí tuệ, bản lĩnh, khát vọng vươn lên mạnh mẽ cùng sự quan tâm lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, Tổng Bí thư tin tưởng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 sẽ tiếp tục bứt phá, phát triển vượt bậc, trở thành trung tâm y học hàng đầu của cả nước và khu vực; xứng đáng là niềm tự hào của y học nước nhà, là điểm tựa vững chắc của bộ đội và nhân dân.

Tại các bệnh viện, trong những phòng mổ sáng đèn suốt đêm, nơi sự sống được những người thầy thuốc bằng trí tuệ của mình đang giành lại từng giây từng phút để cứu sống cho người bệnh. Ở đó, y đức không phải là một khẩu hiệu mà đó là sự hy sinh thầm lặng, là trách nhiệm và ý chí không lùi bước trước mọi thử thách. Chính trong những cuộc chạy đua sinh tử ấy, hình ảnh người thầy thuốc Việt Nam tiếp tục được khắc sâu bằng trí tuệ, bản lĩnh và bằng một trái tim luôn đặt sự sống lên trên hết để đóng góp tích cực vào sự phát triển của nền y học Việt Nam trên trường quốc tế trong thời kỳ mới./.