Giải World Cup 2026 dự kiến thu hút 6 tỉ người xem với 104 trận đấu tổ chức trên 3 quốc gia Bắc Mỹ, tăng mạnh so với 64 trận tại Qatar. Để vận hành trực tiếp khối lượng công việc khổng lồ này mà không cần dựa dẫm vào cơ sở hạ tầng của một quốc gia duy nhất, cơ quan quản lý bóng đá thế giới đã quyết định ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào cốt lõi của hệ thống điều hành.
World Cup 2026 sẽ là giải đấu ứng dụng trí tuệ nhân tạo mạnh mẽ
San bằng khoảng cách công nghệ chuyên môn giữa các đội tuyển
Tại sự kiện công nghệ diễn ra ở Hong Kong mới đây, FIFA đã công bố chiến lược ứng dụng trí tuệ nhân tạo với tâm điểm là hệ thống Football AI Pro. Đây là một trợ lý kiến thức tự động được cung cấp cho toàn bộ 48 đội tuyển tranh tài tại World Cup 2026.
Được xây dựng dựa trên mô hình ngôn ngữ bóng đá riêng biệt và được đào tạo bằng hàng trăm triệu điểm dữ liệu do FIFA sở hữu, hệ thống này có khả năng tạo ra các bài phân tích trước và sau trận đấu dưới dạng văn bản, video, biểu đồ và hình ảnh 3D. Ứng dụng này hỗ trợ nhập lệnh đa ngôn ngữ nhưng sẽ bị giới hạn, không được sử dụng trong thời gian bóng lăn trên sân.
Mục tiêu lớn nhất của công cụ này là tạo ra sự công bằng trong việc tiếp cận dữ liệu chuyên sâu. Ở cấp độ cao nhất của môn thể thao này, chất lượng phân tích trận đấu phụ thuộc rất nhiều vào nguồn lực tài chính. Một quốc gia có nền bóng đá phát triển luôn sở hữu một bộ phận phân tích dữ liệu riêng biệt với đội ngũ chuyên gia hùng hậu.
Ngược lại, một đội tuyển lần đầu tiên giành quyền tham dự World Cup sẽ thiếu vắng hệ thống hậu thuẫn như vậy. Football AI Pro được thiết kế để cung cấp cho mọi đội bóng một nền tảng phân tích kỹ thuật đồng đều, giúp họ chuẩn bị chiến thuật tốt nhất trước mỗi trận đánh lớn.
Dưới góc độ kỹ thuật, việc cung cấp thông tin tình báo nhất quán cho 48 đội bóng trải dài trên ba quốc gia, hỗ trợ đa ngôn ngữ và hoạt động liên tục trong nhiều tuần lễ là một thách thức cực lớn về cơ sở hạ tầng. Đó là lý do FIFA cần đến một kiến trúc trí tuệ nhân tạo lai, do đối tác Lenovo cung cấp, để đảm bảo hệ thống có thể đọc lượng dữ liệu khổng lồ và phân phối thông tin cho các huấn luyện viên, cầu thủ trong thời gian tính bằng giây.
Thành công của dự án này tại World Cup sẽ là nền tảng để cơ quan quản lý mở rộng công nghệ cho người hâm mộ và 211 liên đoàn thành viên trong tương lai, những nơi hiện gần như không có năng lực phân tích.
Minh bạch quyết định trên sân và số hóa khâu điều hành trung tâm World Cup 2026
Bên cạnh việc hỗ trợ chuyên môn cho các đội tuyển, công nghệ mới tập trung vào việc làm rõ các quyết định của trọng tài. Ứng dụng góc nhìn trọng tài (Referee View) phiên bản nâng cấp sử dụng trí tuệ nhân tạo để chống rung hình ảnh theo thời gian thực từ camera gắn trên ngực áo người cầm còi, giúp giảm hiện tượng nhòe chuyển động thường thấy ở tốc độ cao.
Mục đích lớn nhất của việc làm này là tăng cường tính minh bạch thay vì chỉ phục vụ nhu cầu phát sóng. Video hỗ trợ trọng tài (VAR) luôn là chủ đề gây tranh cãi vì người hâm mộ khó theo dõi quá trình ra quyết định và hình ảnh cung cấp đôi khi thiếu rõ nét. Cảnh quay chất lượng cao truyền tải trực tiếp từ góc nhìn của trọng tài hứa hẹn sẽ giải quyết triệt để vấn đề này.
Để xử lý các tranh cãi liên quan đến lỗi việt vị, hệ thống hình đại diện 3D cũng được đưa vào vận hành. Việc xác định việt vị bán tự động hiện tại dù hoạt động rất hiệu quả nhưng hình ảnh giải thích thường thiếu sức thuyết phục. Các đường kẻ vạch khó nhìn và góc máy ngược chiều khiến người hâm mộ thường xuyên phàn nàn về phán quyết.
Hệ thống mới sẽ quét toàn bộ cầu thủ để tạo ra các mô hình 3D chính xác, với thời gian chưa tới một giây cho mỗi lần quét. Khi có tình huống việt vị cần kiểm tra, mô hình này sẽ tạo ra hình ảnh sinh động và dễ hiểu. Công nghệ này đã được thử nghiệm thành công tại cúp liên lục địa năm ngoái trước trận đấu giữa Flamengo và Pyramids FC.
Đóng vai trò xương sống cho toàn bộ các công nghệ trên là trung tâm điều hành thông minh. Nơi đây kết nối dữ liệu theo thời gian thực từ mọi bộ phận, trận đấu, địa điểm thi đấu và hơn 180 đài truyền hình vào một màn hình quản lý duy nhất. Ở những kỳ World Cup trước đây, các ủy ban tổ chức địa phương chịu trách nhiệm gánh vác phần lớn khối lượng công việc hậu cần.
Đối với World Cup 2026, FIFA nắm quyền điều hành trực tiếp mọi khâu. Việc loại bỏ các ủy ban địa phương đồng nghĩa với việc FIFA phải đảm nhận những chức năng vốn thuộc về các cơ quan quốc gia có sẵn kiến thức và mối quan hệ bản địa. Trí tuệ nhân tạo chính là công cụ vận hành cốt lõi giúp quyết định tập trung hóa quyền lực này trở nên khả thi và đảm bảo giải đấu quy mô khổng lồ diễn ra trơn tru.
Bùi Tú