Trí tuệ nhân tạo và cá thể hóa điều trị y học hạt nhân tại Việt Nam

3 giờ trướcBài gốc

Với việc triển khai đầy đủ các kỹ thuật PET/CT cốt lõi tương đương các trung tâm hàng đầu trong khu vực. Cùng hệ thống cyclotron hiện đại, dây chuyền sản xuất dược chất phóng xạ, danh mục PET/CT phong phú cùng hợp tác quốc tế sâu rộng, lĩnh vực chẩn đoán y học hạt nhân của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Bệnh viện TWQĐ 108) đã đạt trình độ ngang tầm khu vực và tiệm cận rất gần chuẩn mực quốc tế.

Cá thể hóa điều trị bệnh lý theo tiêu chuẩn quốc tế

Trong bối cảnh y học hiện đại phát triển mạnh theo hướng cá thể hóa và điều trị đích, y học hạt nhân ngày càng khẳng định vai trò trung tâm trong chẩn đoán và điều trị nhiều bệnh lý phức tạp. Y học hạt nhân (Nuclear Medicine) là một chuyên ngành y học ứng dụng các dược chất phóng xạ trong chẩn đoán hình ảnh và điều trị bệnh.

Khác với các phương pháp chẩn đoán hình ảnh truyền thống như X-quang, CT hay MRI chủ yếu đánh giá cấu trúc giải phẫu, y học hạt nhân cho phép đánh giá chức năng, chuyển hóa và hoạt động sinh học của cơ quan, mô và tế bào, từ đó giúp phát hiện bệnh sớm, chính xác và toàn diện hơn.

Trong chẩn đoán, các kỹ thuật như xạ hình SPECT/CT và PET/CT giúp phát hiện sớm các rối loạn chức năng trước khi xuất hiện tổn thương hình thái rõ rệt. Trong điều trị, y học hạt nhân ngày càng khẳng định vai trò quan trọng với các liệu pháp điều trị đích, cá thể hóa, đặc biệt trong ung thư học, thông qua mô hình theranostics (chẩn đoán - điều trị đồng hành).

Với ưu thế vượt trội về độ nhạy cao, tính đặc hiệu tốt, khả năng đánh giá toàn thân và theo dõi đáp ứng điều trị, y học hạt nhân đã trở thành một trụ cột không thể thiếu của y học hiện đại, đặc biệt trong các lĩnh vực ung thư, tim mạch, thần kinh và nội tiết.

Trong hơn hai thập kỷ qua, y học hạt nhân tại Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ, với việc triển khai rộng rãi các kỹ thuật SPECT/CT và PET/CT tại nhiều bệnh viện lớn như: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bạch Mai, K Trung ương, Chợ Rẫy, Quân y 175, Tâm Anh, Vinmec, Phenikaa…

Các kỹ thuật chẩn đoán và điều trị bằng dược chất phóng xạ ngày càng đa dạng, bao gồm: Điều trị I-131 cho bệnh Basedow và ung thư tuyến giáp; điều trị giảm đau di căn xương bằng Sr-153; điều trị ung thư gan bằng Y-90 vi cầu; ứng dụng rộng rãi Tc-99m gắn nhiều chất mang trong xạ hình các cơ quan. Triển khai PET/CT với 18F-FDG trong ung thư và nhiều bệnh lý tim mạch, thần kinh. Bước đầu triển khai các kỹ thuật PET/CT chuyên sâu như 68Ga-PSMA, 68Ga-DOTATATE.

Việt Nam hiện đang tiệm cận trình độ của nhiều nước phát triển trong khu vực Đông Nam Á, với năng lực sản xuất dược chất phóng xạ, vận hành cyclotron và triển khai các kỹ thuật điều trị hạt nhân hiện đại ngày càng hoàn thiện.

Khoa Y học hạt nhân, Bệnh viện TWQĐ 108 là đơn vị tiên phong trong cả nước về số lượng kỹ thuật, danh mục dược chất phóng xạ và mức độ ứng dụng lâm sàng, tiệm cận nhanh với các trung tâm y học hạt nhân lớn trong khu vực và trên thế giới.

Bệnh viện được đầu tư đồng bộ về cơ sở hạ tầng, hệ thống cyclotron, dây chuyền sản xuất dược chất phóng xạ, thiết bị PET/CT và SPECT/CT thế hệ mới, cùng đội ngũ bác sĩ, kỹ sư, dược sĩ được đào tạo bài bản trong nước và quốc tế.

Dược chất phóng xạ: I-131 điều trị ung thư tuyến giáp và cường giáp; Sr-153 điều trị giảm đau di căn xương; Y-90 vi cầu điều trị ung thư gan nguyên phát và thứ phát.

Bệnh viện ứng dụng Tc-99m gắn nhiều chất mang trong: Xạ hình xương, xạ hình tuyến giáp, cận giáp, xạ hình tim, xạ hình thận, xạ hình shunt gan – não, xạ hình u máu gan, đánh giá mất protein ruột, các khảo sát chức năng gan mật và đường tiêu hóa. Qua đó khẳng định Bệnh viện TWQĐ 108 là một trong những trung tâm có phạm vi ứng dụng SPECT/CT toàn diện nhất Việt Nam.

PET/CT nền tảng chẩn đoán phân tử hiện đại

Bệnh viện 108 hiện đang triển khai thường quy: 18F-FDG PET/CT trong ung thư học; tim mạch: viêm cơ tim, sarcoidosis tim, đánh giá sống còn cơ tim; thần kinh: sa sút trí tuệ, động kinh, viêm não; 68Ga-PSMA PET/CT trong ung thư tuyến tiền liệt; 68Ga-DOTATATE PET/CT trong u thần kinh nội tiết.

Trong thời gian tới, Bệnh viện TWQĐ 108 đang tích cực nghiên cứu, chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân lực và quy trình chuyên môn để triển khai các kỹ thuật PET/CT tiên tiến: 68Ga-FAPI PET/CT trong chẩn đoán đa dạng bệnh lý ung thư biểu mô; 18F-NaF PET/CT trong đánh giá di căn xương; 18F-FES PET/CT trong ung thư vú, đánh giá thụ thể estrogen; 18F-PSMA PET/CT trong ung thư tuyến tiền liệt.

Bệnh viện phối hợp chặt chẽ với IAEA, Nhật Bản và Bỉ để triển khai liệu pháp theranostics với Lu-177, đặc biệt trong điều trị: Ung thư tuyến tiền liệt kháng cắt tinh hoàn (Lu-177 PSMA); u thần kinh nội tiết (Lu-177 DOTATATE). Đây là bước phát triển chiến lược giúp Bệnh viện tiệm cận nhanh với các trung tâm y học hạt nhân hàng đầu thế giới.

Định hướng phát triển Y học hạt nhân theo xu hướng thế giới

Trên thế giới, Y học hạt nhân đang phát triển mạnh mẽ theo xu hướng PET/CT đa dược chất, theranostics, trí tuệ nhân tạo và cá thể hóa điều trị. Các trung tâm lớn tại Mỹ, Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Úc đã triển khai toàn diện các kỹ thuật PET/CT và điều trị hạt nhân hiện đại.

Bệnh viện TWQĐ 108 hiện đã triển khai đầy đủ các kỹ thuật PET/CT cốt lõi tương đương các trung tâm hàng đầu trong khu vực, đặc biệt trong chẩn đoán ung thư, tim mạch và thần kinh. Với hệ thống cyclotron hiện đại, dây chuyền sản xuất dược chất phóng xạ, danh mục PET/CT phong phú cùng hợp tác quốc tế sâu rộng, mảng chẩn đoán y học hạt nhân của Bệnh viện đã đạt trình độ ngang tầm khu vực và tiệm cận rất gần chuẩn mực quốc tế.

Trong giai đoạn tới, Bệnh viện TWQĐ 108 sẽ tập trung: Hoàn thiện triển khai các dược chất PET/CT thế hệ mới; đẩy mạnh theranostics và điều trị đích cá thể hóa; chuẩn hóa toàn bộ quy trình theo tiêu chuẩn IAEA – QUANUM; đào tạo nhân lực chuyên sâu; tăng cường hợp tác quốc tế.

Với định hướng chiến lược rõ ràng, đầu tư bài bản và nền tảng chuyên môn vững chắc, Y học hạt nhân Bệnh viện TWQĐ 108 đang giữ vai trò trung tâm dẫn đầu cả nước, hướng tới vị thế trung tâm trọng điểm khu vực Đông Nam Á và tiệm cận các trung tâm hàng đầu thế giới.

Thúy Nga

Nguồn Tri Thức & Cuộc Sống : https://kienthuc.net.vn/tri-tue-nhan-tao-va-ca-the-hoa-dieu-tri-y-hoc-hat-nhan-tai-viet-nam-post1603044.html